of 59082 LinkedIn

Vrij spel voor sjoemelende boeren

Veestallen stoten veel meer stikstof uit dan toegestaan. De controle daarop door gemeenten en provincies blijkt sterk versnipperd. Een rondgang door Noord-Brabant, Gelderland en Limburg. ‘Die informatie is niet voorhanden, omdat die niet op deze manier wordt geregistreerd.'

Veestallen stoten veel meer stikstof uit dan toegestaan. De controle daarop door gemeenten en provincies blijkt sterk versnipperd. Een rondgang door Noord-Brabant, Gelderland en Limburg. ‘Die informatie is niet voorhanden, omdat die niet op deze manier wordt geregistreerd.' 

Slappe controle 

Het toezicht op naleving van de natuurbeschermingsvergunningen van veehouderijen deugt niet, constateerde De Groene Amsterdammer eind 2019. Het tijdschrift vergeleek milieuvergunningen van 58 megastallen met de ammoniakuitstoot die de veehouders hadden doorgegeven aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Daaruit zou blijken dat een derde van de veehouderijen de vergunningsgrenzen overschrijdt. 'Deze stallen stoten veel meer stikstof uit dan toegestaan; soms zelfs vijf keer zoveel. (…) De ogenschijnlijk strenge normen worden vaak door de boeren genegeerd en door de overheid slap gecontroleerd.'

Pet

Gooien de provincies, het bevoegd gezag bij de Wet natuurbescherming, er met de pet naar? Binnenlands Bestuur gaat te rade bij provincies die bekendstaan om hun intensieve veeteelt: Noord-Brabant, Limburg en Gelderland. Samen zijn ze goed voor 9,5 miljoen (van de 12 miljoen) Nederlandse varkens, 59 miljoen (van de 101 miljoen) Nederlandse kippen en 1,7 miljoen (van de 3,8 miljoen) Nederlandse runderen.


Niet aangesproken

Met het artikel in De Groene als startpunt lukt het niet een gedeputeerde of betrokken ambtenaar te spreken. Wat uit de schriftelijke antwoorden van Noord-Brabant en Gelderland duidelijk wordt, is dat ze zich niet direct aangesproken voelen. 'Dit is ook geen vraagstuk dat je zomaar bij of de gemeente, of de provincie, of het rijk kan neerleggen', mailt de Gelderse woordvoerster. 'We hebben hier allemaal wat te doen.' De Brabantse woordvoerster wijst op de rol van de gemeenten bij de Wet natuurbescherming (Wnb). 'Gemeenten zijn voor nagenoeg alle veehouderijenbedrijven bevoegd gezag in het kader van de Wabo. De eerste toets of er een Wnb-plicht geldt ligt dan ook bij de gemeenten', mailt ze.


Zelf kiezen

Daarbij kan een veehouderij zelf kiezen wie toezichthouder wordt, blijkt uit de Brabantse antwoorden. De veehouder kan natuur namelijk opnemen in de Wabo-aanvraag, waarna de gemeente bij de provincie een goedkeuringsstempel, een zogenaamde 'verklaring van geen bedenkingen' (vvgb), moet vragen. Hij kan ook voor het natuurgedeelte een aanvraag voor een Wnb-vergunning indienen bij de provincie. 'In het eerste geval is de gemeente bevoegd gezag voor het afgeven van de Wabo-vergunning (inclusief onderdeel natuur) en ook verantwoordelijk voor het toezicht en handhaving, inclusief het natuurdeel', aldus Brabant. 'In het tweede geval verleent de provincie de Wnb-vergunning en is hierbij verantwoordelijk voor toezicht en handhaving.'

 

Streven

In theorie is het, volgens de provincie Gelderland, mogelijk dat een bedrijf een milieuvergunning aanvraagt en krijgt, maar geen natuurvergunning aanvraagt. 'Het bedrijf moet zorgen dat het over de juiste vergunningen beschikt', laat ze weten. 'Bij de vergunningsaanvraag wordt een stikstofberekening gevraagd. Die is gebaseerd op het diersoort, dieraantal en stalsysteem. Indien vergunbaar worden deze als voorschrift aan de vergunning verbonden en daarmee de stikstofuitstoot gereguleerd.'


Niet voorhanden
Dan naar toezicht en handhaving. Gelderland mailt: 'Ons streven is om elk bedrijf eens in de drie jaar te controleren. Wij hebben sinds 2017 circa 900 bedrijven bezocht.' Welk percentage dat is van het totaal aantal boerenbedrijven is onbekend, 'omdat de bevoegdheid tot toezicht en handhaving verdeeld is over de provincie en gemeenten.' Hoeveel veehouderijen voor de Wet natuurbescherming onder het gezag vallen van de provincie kan ze niet aangeven. 'Die informatie is niet voorhanden, omdat die niet op deze manier wordt geregistreerd.'

Meer grip
De provincie Noord-Brabant lijkt meer grip te hebben op de naleving. Daar loopt van 2018 tot en met 2020 het project Intensivering Toezicht veehouderijen (ITV), waarbij de provincie samenwerkt met 43 van de 62 Brabantse gemeenten. 'Doel van het project is om binnen drie jaar 6.400 Brabantse veehouderijen op uniforme wijze te controleren op milieu- en natuurregelgeving.’ Inspecteurs controleren dieraantallen en stalsystemen. In anderhalf jaar tijd, tot medio 2019, zijn 2.968 bedrijven bezocht. Overigens doen negentien Brabantse gemeenten niet mee, waardoor 2.800 veehouderijen buiten dit gezamenlijke toezichtproject vallen.


Eén op twee in de fout
Waar in Gelderland één op de vijf veehouderijen in overtreding was, ging in Brabant bijna één op de twee veehouderijen in de periode 2018 tot medio 2019 in de fout bij milieu- en natuurwetten. Doorgaans ging het, aldus de woordvoerder, om kleine overtredingen. 'Slechts in 3,3 procent van de gevallen gaat het om te veel ammoniakuitstoot', mailt ze. Een rekensommetje leert dat het om 48 bedrijven gaat.

 

Uitstootregister
De Groene kwam overschrijdingen van de stikstofuitstoot door veehouderijen onder andere op het spoor door het Europese Uitstootregister (E-PRTR) te raadplegen. De cijfers die de boeren aan de RVO rapporteren komen daar namelijk via het RIVM in terecht. Althans in het geval van grote ammoniakuitstoters. Dat waren er 72 voor Nederland. 'Van elf bedrijven konden de verantwoordelijke provincies binnen twee weken geen vergunningen vinden en tonen', meldt De Groene. Onder die provincies ook Brabant, Gelderland en Limburg. Gelderland laat weten dat het de E-PRTR-cijfers links laat liggen. 'Die gegevens hebben wij niet nodig voor handhaving. Daarvoor biedt de vergunning voldoende handvatten', stelt de woordvoerder.


Hoofdverantwoordelijk

Volgens Chris Backes, hoogleraar omgevingsrecht aan de Universiteit Utrecht, is de provincie hoofdverantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit van de natuur in beschermde gebieden. 'Als die achteruitgaat en overtredingen mogelijk de oorzaak zijn, kan de provincie, aldus Backes, 'niet achteroverleunen. Als het ligt aan handhaving, dan móet de provincie er achteraan.'


Niet op netvlies
Backes wijst op een recente rechtszaak over een veehouderij in Oost-Brabant die bijdraagt aan verslechtering van de kwaliteit van nabijgelegen natuur. 'Daar heeft de rechter de provincie opgedragen aan te geven hoe ze de achteruitgang gaat stopzetten en of dit mogelijk is zonder de vergunning van dit bedrijf in te trekken.' Volgens Backes bepaalt de Natuurbeschermingswet dat als een Natura 2000-gebied achteruitgaat, het bevoegd gezag niet op zijn handen mag zitten. 'Als er zo'n schadelijke ontwikkeling plaatsheeft, móet je beleid hebben, een plan dat duidelijk maakt hoe je dat keert. Die juridische verplichting staat blijkbaar niet op het netvlies van de provincie.'

 

Lees het hele verhaal over het toezicht op boeren deze week in BB05 (inlog).

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Lezertje (burger) op
In de reacties is weer sprake van 'trots op boeren', maar ik vraag me af hoe je trots kunt zijn op een bedrijfstak die er in 50 jaar in is geslaagd vrijwel alle weidevogels, het complete insektenbestand en het bodemleven in Nederlandse landbouwgebieden te vernietigen. Dit zijn belangrijke indicatoren voor de gezondheid van de leefomgeving (lucht, drinkwater) voor de mens, niet alleen maar 'nice to haves' zoals wel wordt gesuggereerd. Het gaat niet alleen maar om zielige plantjes, zoals wel bagatelliserend wordt gezegd. Hetzelfde geldt m.m. voor de stikstofproblematiek, voor een groot deel veroorzaakt door de intensieve landbouw en langdurige overbemesting: deze tast de leefomgeving van de mens aan (bodemvervuiling, luchtvervuiling, vervuiling grond/drinkwater, etc.), zie o.m. de recente oproep van het Longfonds ( https://www.longfonds.nl/nieuws/longfonds-na-com … ). Dit kost de bevolking op termijn geld en gezondheid. Hoe lang laten we deze bedrijfstak er nog mee wegkomen?
Door Frits (Toezichthouder) op
Beste heer/mevrouw De Vries, uw vergelijking is correct. Wat ik in mijn voorbeeld duidelijk probeer te maken is dat de gegevens niet kloppen. De dieraantallen die in het artikel staan en de uitstoot van ammoniak die de journalist noemt kunnen nooit door een honderdtal paarden en 47.750 kippen geproduceerd worden. In mijn voorbeeld heb ik kalkoenen gebruikt omdat deze veel ammoniak uitstoten. Ook heb ik geen emissie reducerende stalsystemen meegenomen in mijn berekening. Conclusie: een bedrijf met een honderd tal paarden en 47.75 kippen kan met het toepassen van ammoniak reducerende stalsystemen een ammoniak emissie hebben van 2122 kg/NH3 per jaar.
Door Bart op
Wat een gedoe continu. Iedereen, ook de boeren zelf zijn het ermee eens dat zaken goed geregeld moeten worden. Sterker sommige wachten op controles omdat ze dan kunnen laten zien "kijk we houden ons aan de regels, we zijn zelfs aan het vernieuwen". Dit geldt uiteraard niet voor alle boeren.

Nog ben ik van mening dat we ons blind staren op een stikstofhype van NL die wereldwijd niets voorstelt. Echter is dit in onze achtertuin dus het makkelijkste roeptoeteren ook al is het een ieniemiene druppeltje op een kookplaat.
Geen 1 actiegroep die zich druk maakt om de plastic-rivieren in India of de chemicaliën stokende olietankers, afbranden van de regenwouden, etc.
Blijf ervoor pleiten dat we onze frustraties moeten bundelen en juist in die landen waar de grote winsten te behalen zijn ons moeten inzetten.

Onderstaand lees ik ook dat als "ondernemers" omvallen je niets hoort. Dat klopt omdat die ondernemers zicht niet verenigen... dat is de tendens van NL, we accepteren alles. Daarnaast valt de "ondernemer" meestal om vanwege zijn eigen toedoen en valt niet een hele branche om door toedoen van de overheid wat nu wel het geval dreigt te zijn.

Laten we toch stoppen met zeiken op onze buren en ons richten op de global zaken die echt kunnen bijdragen aan een beter milieu!
Gebruik de "problemen" in NL om ons te ontwikkelen en verbeteren en niet door deze het land uit te jagen.
Door de vries (ambtenaar) op
@Frits: Volgens mij staat in de Groene dat de 14.200 kg ammoniak is 'volgens de RVO' en niet volgens de journalist. Maar als uw berekening juist is, 7.162 kg, dan is dat nog altijd ruim drie keer meer dan de vergunde hoeveelheid. Als u inderdaad toezichthouder bent op het naleven van de betreffende vergunning dan hebben we echt twee problemen: te hoge uitstoot en tekortschietend toezicht. En wij moeten ondertussen maar trots zijn op de boeren.
Door Frits (Toezichthouder) op
Net als Chris ben ik ook TROTS OP DE BOER! Dit neemt niet weg dat ook de boer zich moet houden aan de wet en regelgeving. Echter mijn in ziens wordt in het artikel in de Groene Amsterdammer appels met peren vergeleken. De totale stikstof productie wordt gezien als emissie. hoe kan een pluimveehouder met 47.750 kippen en een honderdtal paarden 14.200 kg NH3 uitstoten. Voor deze rekensom neem ik voor het gemak 200 paarden a 5 kg NH3/dier/jaar (bron Rav) = 1.000 kg NH3. Voor het pluimvee neem ik kalkoenen met een NH3 factor van 0,15 kg NH3/dier/jaar x 47.750 stuks = 7.162,50 kg NH3/jaar. De totale emissie van het bedrijf is dan 8162,50 NH3/jaar. Of te wel 42,5 % minder dan de journalist van de Groene Amsterdammer beweert. Als mijn rekensom niet klopt mag de journalist mij benaderen!!!!
Door p op
@Gerrie boeren zijn ondernemer...toevallig de beroepsgroep met de meeste miljonairs.
Voor €100 komen ze hun bed niet uit...
Door Gerrie op
Klopt Peter Paul. Boeren hebben geen uurtarief van 100+ euro.
Door Rekenaar (medewerkers) op
Er is geen sprake van een "we" waar Chris op doelt. Er is sprake van direct betrokkenen en belanghebbenden en van een veel grotere groep "Groenen" die zeer verontrust de bewegingen van de boeren volgen. En m.i. is het een prima ontwikkeling dat er steeds meer mensen kritisch meekijken.
Want inderdaad Peter-Paul, hoeveel ondernemers zijn er niet failliet gegaan vanwege overheidsmaatregelen.
Heeft iemand zich daar ooit wat van aangetrokken. Maar er moet maar een hagelsteen door het boeren dak te gaan en er wordt compensatie geëist.
Het is een publiek geheid dat er volop gerommeld wordt met regels en regelingen, het is helder dat een groot gedeelte van de landbouwopbrengsten geëxporteerd worden omdat we niet zelf nodig hebben, die overproducties vragen extra arbeidskrachten die we eigenlijk niet kunnen huisvesten, die arbeidskrachten frauderen weer met werkloosheid en arbeidsongeschiktheid en Nederland laat het allemaal fijn lopen.
Als je dan ook nog eens in ogenschouw neemt dat 90% van de EU-subsidies naar de landbouw gaat, hebben we een landbouwketen om trots op te zijn! Maar niet heus...
Door Chris Ubels (Raadslid) op
Veel is al gezegd in de reacties, wat een tendentieus artikel is dit zeg! En qua bron ook nog eens ontzettend eenzijdig. En onjuist. Laten we toch eens een beetje trots zijn op onze boeren.
Door Mark op
BB moet even meedoen aan de stikstof hipe en citeren uit de Groene Amsterdammer. Dit blad is per definitie sterk tegen alles wat boer is. Denkt vanuit de randstad alles te kunnen zeggen en regelen wat goed is voor heel Nederland