of 59082 LinkedIn

Raad Enschede roept op tot landelijke revolte

Gemeenten moeten en masse in actie komen tegen de ‘erosie’ van de gemeentebegroting die wordt veroorzaakt door het rijk. Daartoe roept de raad van Enschede alle raden van Nederland op.

Gemeenten moeten massaal in actie komen tegen de ‘erosie’ van de gemeentebegroting die wordt veroorzaakt door het rijk. Alle gemeenten moeten hiertoe inzichtelijk maken welk deel van hun tekort op het conto van ‘Den Haag’ komt. Die verzamelende berekeningen wil de raad van Enschede onder de neus schuiven van de minister van Binnenlandse Zaken.

Appels met appels

Voor die berekening is op verzoek van de Enschedese Rekeningen Commissie door de Radboud Universiteit Nijmegen een analysemodel ontwikkeld die voor alle gemeenten gratis ter beschikking wordt gesteld. ‘Het kost alleen drie tot vier ambtenarendagen om de analyse uit te voeren’, aldus initiatiefnemer Joost Nijhuis, VVD-raadslid in Enschede en lid van de Enschedese Rekeningen Commissie. De analyse moet als het ware over de gemeentelijke begrotingen en jaarrekeningen worden gelegd. Dan wordt duidelijk welk tekort veroorzaakt wordt door gemeentelijk beleid en welk tekort door landelijk beleid. Het rijk zegt altijd dat we appels met peren vergelijken, maar hiermee kun je appels met appels vergelijken’, stelt een strijdbare Nijhuis. Alle gemeenten voeren immers dezelfde analyse uit, wat leidt tot een benchmark. 


Hoofdbrekens

Het rijk boekt keer op keer op voorhand bezuinigingen in die gemeenten in grote financiële problemen brengen. De opschalingkorting van een miljard euro is daar een van. Het kabinetsplan om toe te groeien naar alleen 100.000+-gemeenten verdween de prullenbak in, maar de opschalingskorting bleef. Maar ook de bezuinigingen die met de overheveling van taken in het sociaal domein gepaard gingen, leveren vrijwel alle gemeenten hoofdbrekens op. Niet in de laatste plaats omdat de risico’s bij de gemeenten worden gelegd terwijl zij nauwelijks ruimte hebben om risico’s op te vangen. Zorg weigeren kunnen gemeenten ook niet.

 

Structurele weeffout

Dan is er nog de trap-op-trap-af-systematiek en spelregels die tijdens het spel worden veranderd, zoals de invoering van het Wmo-abonnementstarief, die niet alleen de financiële ruimte, maar ook de gemeentelijke autonomie aantasten. Alles bij elkaar opgeteld moet een gemeente als Enschede, en vele andere gemeenten, al elf jaar op rij bezuinigen, waardoor de sociale cohesie in gemeenten ‘tot in de haarvaten’ wordt aangetast, verduidelijkt Nijhuis. ‘Er is veel meer aan de hand dan alleen problemen in het sociaal domein. Er is sprake van een structurele weeffout.’

 

Reserves leegtrekken

De Rekeningen Commissie van Enschede heeft door bestuurskundige Johan de Kruijf van de Radboud Universiteit Nijmegen een onafhankelijke analyse laten maken. Die analyse is losgelaten op Enschede, maar De Kruijf heeft ook een landelijk beeld geschetst. ‘De uitkomsten bewijzen eenduidig en onomstreden de stelling dat bezuinigingen en risico overdracht door het rijk een zeer belangrijke rol spelen bij de zwakke financiële positie van de gemeente’, schrijft de Enschedese raad in een brief aan alle raden in Nederland. Uit het landelijk beeld van De Kruijf blijkt onder meer dat gemeenten weliswaar sluitende begrotingen opleveren, dat is ook verplicht, maar dat reserves zo goed als leeggetrokken worden om niet in de rode cijfers te belanden, zo licht hij toe. ‘De bodem van die reserves raakt in zicht. Ook blijkt dat de kosten voor het sociaal domein alleen maar oplopen en er dus steeds minder geld overblijft voor andere gemeentelijke taken.’

 

Massaal bewijs leveren

De raad van Enschede vraagt alle gemeenteraden de analyse uit te voeren om zo ‘massaal en landelijk het bewijs te kunnen leveren' dat de rijkskortingen funest zijn voor het instandhouden van de sociale cohesie in gemeenten. Nu is hét moment om dit te doen, omdat er nog geen besluiten zijn genomen over de herziening van het gemeentefonds, benadrukt Nijhuis.

 

Uithollen

Hoogleraar constitutioneel organisatierecht Douwe Jan Elzinga riep vorige week tijdens een debat van Binnenlands Bestuur op tot een revolte van gemeenten. In zijn ogen wordt de rol van de gemeenteraad steeds verder uitgehold. Daar moet een einde aan komen, vindt hij. Ook in zijn essay in het laatste nummer van Binnenlands Bestuur hekelt hij het feit dat gemeenten steeds meer taken in medebewind moeten uitvoeren, waarmee 80 tot 90 procent van de lokale agenda wordt bepaald. De klassieke autonomie van gemeenten wordt te veel beknot. Hij vindt dat gemeenten minimaal 25 tot 30 procent van het budget vrij moeten kunnen besteden, zo stelde hij vorige week tijdens het debat.

 

Afbeelding

Bron: De Kruijf

 

Afbeelding

 Bron: De Kruijf

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Het gaat niet alleen om zgn. gesignaleerde tekorten die door Rijkswetgeving zouden worden veroorzaakt, maar ook om achterliggend gevoerd beleid door de Gemeenten. Het is namelijk algemeen belend dat sommige Gemeenten de kraan wel erg wijd open hebben gezet.
Door Rianne op
Het rijk houdt er vreemde rekenmethoden op na. Denk aan de opschalingkorting naar 100.000+gemeenten van een miljard euro en bijvoorbeeld dat de invoering van de Omgevingswet die volgens het rijk gemeenten een voordeel zouden opleveren. En die mogen ze dan houden. Zo is het verkocht door het rijk. Wij gaan in onze begroting structureel rekening houden met 800.000 euro aan extra kosten. Met dank aan het rijk.
Het rijk is echt onbetrouwbaar
Door p op
Zijn ze er toch ingetuind...

Overigens het Rijk houdt nu wel structureel geld over, voor hun heeft de overheveling wel geholpen :)
Door doeterniettoe (-) op
Het lijkt dat Enschede dit goed heeft voorbereid en goed heeft aangepakt, direct landelijk uitvoeren aub.
Door Hans op
Vind het ook wel de schuld van gemeenten zelf, de VNG voorop. Ze willen allerlei taken overnemen van het Rijk, accepteren allerlei efficiency-kortingen en schreeuwen moord en brand als het (vies) tegen valt. Niet te snel toehappen lijkt me veel beter.
Door Jeroen op
Terechte actie. Wordt tijd voor een inhoudelijk verbindend gesprek tussen Rijk en Gemeenten. De feiten liegen niet.
Door Mark op
Goed initiatief. Was ook te verwachten.
En het meest bijzondere is dat het rijk zelf niet bezuinigt. Je zou verwachten dat het aantal ambtenaren bij het rijk fors zou teruglopen door de overheveling van taken naar de gemeenten. Maar dat gebeurt niet. Dus al die beleidsambtenaren blijven in dienst en gaan dus beleid maken dat dan weer de gemeenten raakt

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners