Advertentie
financiën / Nieuws

Provincies pikken degradatie tot onderaannemer niet

De provincies verkeren tussen hoop en vrees nu het kabinet de bodem onder de financiering van het middenbestuur wegslaat.

27 juli 2022
Rol uitvoeringsloket zint provincies niet

De provincies zijn zwaar teleurgesteld dat het kabinet geen enkel houvast geeft over hoe ze na 2025 nog aan geld kunnen komen. Als die duidelijkheid uitblijft, heroverwegen ze hun medewerking aan het helpen oplossen van klimaat-, ­energie- en stikstofproblemen.

In het coalitieakkoord van Rutte IV wordt vanaf 2026 een streep gezet door de huidige manier van financieren van decentrale overheden. Of en wat daar voor in de plaats komt, daarover zou de contourennota aanknopingspunten bieden. In die onlangs door Binnenlandse Zaken uitgebrachte nota is het echter vergeefs zoeken naar hoe die financiering er uit gaat zien. Omdat erin geen handvatten worden geboden voor het tekort in 2026 en de structurele financiering van de grote en urgente opgaven in het landelijk gebied, wonen en bereikbaarheid, ­klimaat en energie, zitten de decentrale overheden met de handen in het haar.

Onzekerheid

Waar eerder de verenigde gemeenten het kabinet al duidelijk maakten dat er snel boter bij de vis zal moeten, stelt Overijssels gedeputeerde Eddy van Hijum zich namens de twaalf provincies op ongeveer hetzelfde standpunt. ‘Het rijk slaat de bodem onder onze financiering weg en laat ons vervolgens in onzekerheid achter. 2026 lijkt ver weg, maar bij ons is dat jaar gewoon al onderdeel van de meerjaren­begroting. De wet schrijft voor dat die structureel sluitend moet zijn – net als die van gemeenten’, legt de voorzitter van de commissie Financiën van provinciekoepel IPO nog maar eens uit.

Provinciale ozb

De provincies rekenden erop dat de contourennota inzicht zou verschaffen of die hun eigen belastinggebied mogen verruimen, bijvoorbeeld via een provinciale onroerendezaakbelasting of een ingezetenenheffing. Hun huidige eigen belasting, de opcenten op de motorrijtuigenbelasting, komt immers in 2030 te vervallen. Maar de contourennota geeft geeneens een begin van duiding waar provincies hun inkomsten straks moeten zoeken.

Investeringen

En dat terwijl het kabinet er vanuit gaat dat provincies meer dan hun steentje bijdragen aan het aanpakken van de grote maatschappelijke opgaven. Van Hijum: ‘Die wil hebben provincies zeker. Maar dat vergt wel structurele investeringen van onze kant en om die te kunnen doen, moet je financiële zekerheid hebben. Die extra taken moeten gepaard gaan met voldoende middelen en een financiële basis die structureel, stabiel en robuust is.’

Onderaannemer

De medeoverheden laten profiteren van tijdelijke fondsen die zekerheid niet, omdat het gaat om incidenteel geld.  ‘Dan behandel je ons als een soort onderaannemers, een uitvoeringsloket van
het kabinet’, stelt hij. Daarbij, het gaat bijvoorbeeld in het OV en het agrarisch natuurbeheer niet om eenmalige investeringen. ‘Het houdt niet op nadat je ermee begonnen bent.’

Donkerrood

Hij hoopt nu dat de augustusbrief van het kabinet meer financiële zekerheid gaat bieden. Of anders? ‘Om aan te geven hoe het er op de diverse onderhandelingsterreinen voor staat, werken we met gezichtjes: lachend als het goed gaat, rood als het slecht gaat. Als het gezichtje op financiën straks nog donkerrood staat, zal ik mijn collega's adviseren te heroverwegen hoe we als provincies gaan meebewegen met dit kabinet.’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 14 van deze week.

Reacties: 3

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

marten bosma
De wet schrijft voor dat in 2025 een structureel sluitende begroting voor 2026 moet worden vastgesteld door raden en staten. Niet nu al in 2022 dus.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
P. Smit
Hebben de provincies al overwogen dat het rijk deze bestuurslaag gewoon aan het wegsaneren is?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hielco Wiersma
De angst bij Provincies is nogal voorbarig. Er zullen via het Rijk altijd wel op een of andere wijze voldoende financiële middelen beschikbaar komen. Overigens kan Nederland op middellange termijn beter overstappen op regionaal bestuur (inclusief gefuseerde gemeenten en waterschappen). Er zijn veel te veel overheidslagen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie