Advertentie
carrière / Nieuws

Ambtenaar wordt te slim

Het risico dat colleges en gemeenteraden niet eenzelfde ontwikkeling doormaken als de ambtelijke organisatie blijkt uit onderzoek naar ambtelijke fusies van bureau SeinstravandeLaar in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

26 februari 2016

Een reëel gevaar van het ambtelijk laten fuseren van gemeenten is dat ambtenaren veel slimmer worden dan hun politieke bazen. Zo’n fusie gaat namelijk gepaard met een opwaardering van de ambtelijke kwaliteit.

Het risico dat colleges en gemeenteraden niet eenzelfde ontwikkeling doormaken als de ambtelijke organisatie blijkt uit onderzoek naar ambtelijke fusies van bureau SeinstravandeLaar in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Aanleiding voor het onderzoek is de toename van het aantal ambtelijke fusieorganisaties. Per 1 januari 2015 bestaan 16 verschillende ambtelijke fusieorganisaties waaraan 36 gemeenten deelnemen. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren verder zal toenemen.

Zwaardere functies
Bij een ambtelijke fusie schaalt de ambtelijke organisatie op, waardoor deze niet alleen in getal maar ook in termen van kwaliteit een sprong vooruit maakt. ‘Een positief effect van ambtelijke fusie’, aldus de onderzoekers. ‘Binnen de ambtelijke fusieorganisatie ontstaan daarnaast ook veelal nieuwe ‘zwaardere’ functies, die de individuele gemeenten voorheen niet altijd kenden, zoals de functies van strategisch beleidsadviseurs, projectmanagers, concerncontroller, directiesecretaris en informatiemanager.’

Waar de kwaliteitsimpuls de ambtelijke uitvoering krachtiger maakt, kan dat volgens de onderzoekers ‘op gespannen voet’ komen staan met gemeentebesturen. ‘Colleges en gemeenteraden maken niet altijd eenzelfde ontwikkeling door en moeten wennen aan het model van de (krachtige) ambtelijke fusie.’

Een ding is duidelijk: ambtelijke fusie vergroot de kansen voor medewerkers. Ambtelijke fusie organisaties verkrijgen een betere positie op de arbeidsmarkt als werkgever. Zij vergroten ook het carrièreperspectief voor medewerkers. Een grotere organisatie biedt nu eenmaal meer mogelijkheden te groeien in functieniveau of om over te stappen naar strategische of managementposities. Met behulp van opleidingsplannen en persoonlijke ontwikkelingsbudgetten wordt nadrukkelijk ingezet op het ontwikkelen van personeel en organisatie.

Keerzijde
De keerzijde daarvan is dat niet iedere leidinggevende of medewerker mee kan of mee wil in de beweging naar een ambtelijke fusieorganisatie: de complexiteit van het werken voor meerdere gemeentebesturen is niet voor iedereen weggelegd. Het werken voor meerdere opdrachtgevende gemeenten stelt andere eisen aan de competenties van management en medewerkers. Daarbij komt dat met name leidinggevende posities onder druk kunnen komen, omdat juist zij een veelheid aan portefeuillehouders moeten bedienen.

De belangrijkste doelen bij het aangaan van een ambtelijke fusie zijn het verbeteren van de in- en externe dienstverlening, het verminderen van kwetsbaarheden in de ambtelijke organisatie en het beheersen of verminderen van bedrijfsvoeringlasten. Volgens het onderzoek voldoet de ambtelijke fusie aan de verwachtingen die de deelnemers bij de start hadden: de doelen worden gehaald. Nadelen zijn er ook: het politiek primaat en de lokale beleidsvrijheid kunnen onder druk komen te staan.

Deelnemende gemeentebesturen zien dit risico ook, maar hebben er zelf geen last van. De nadelen wegen voor de gemeenten die reeds ambtelijk zijn gefuseerd volgens de onderzoekers in elk geval niet op tegen de behaalde voordelen.


Er bestaan twee hoofdvormen van een ambtelijke fusie. Bij de eerste wordt een nieuwe organisatie ingesteld waar alle ambtenaren van de deelnemende gemeenten worden ondergebracht. Deze nieuwe organisatie voorziet in de ambtelijke dienstverlening aan de deelnemers. De tweede variant is een centrumconstructie, waarbij één gemeente de ambtelijke dienstverlening aan (één) andere gemeente(n) levert – een soort gastheermodel.


Top 5 faalfactoren ambtelijke fusie
1.
Onvoldoende persoonlijke klik tussen sleutelfiguren
2. Instabiele bezetting sleutelposities
3. Politiek-bestuurlijke uitingen dat fusie opmaat voor herindeling is
4. Onverenigbare verschillen tussen de doelstelling fusiepartners
5. Onzekerheid dat fusie bijdraagt aan doel


Top 5 voordelen ambtelijke fusie
1.
Versterkt uitvoeringskracht
2. Antwoord op toekomstige ontwikkelingen
3. Versterkt bestuurlijke positie in regio
4. Voorkomt (tot op heden) herindeling
5. Leidt tot andere ambtelijke organisatie


Reacties: 27

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

William Hoeflaken
@Floor de Wit

Hé, daar hebben we de altijd positieve Floor de Wit weer. Het is me een raadsel dat je nog altijd deze site bezoekt, waar volgens jou domme mensen artikelen over domme onderwerpen schrijven. Daar ben jij toch ver boven verheven?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
J.de Nooijer / Ambtenaar
Whahahahahahaha ha ha ...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
JaapvV / adviseur
Fuserende gemeenten blijken lang niet altijd beter. Noch voor een gecoördineerde en geldbesparende beleidsuitvoering en al helemaal niet voor de afstand met de burger. Een voordeel van fusie is 'herindeling voorkomen'. Dat zegt al wat. En dat ambtenaren er slimmer van worden heb ik nog nooit gehoord. Tenzij ze die slimheid gebruiken om hen nieuwe gefuseerde overheidswerkkring te verlaten.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Theo / Manager
Ambtenaren zijn altijd al slimmer geweest dan de wethouders. Dat komt enerezijds omdat voor ambtenaren een functieprofiel geldt waarin opleidingseisen/ vaardigheden zijn opgenomen. Heel veel ambtenaren zijn uiteraard slimmer op hun vakgebied dan hun leidinggevenden en ook als hun wethouders. De wethouder is een politieke ambtsdrager is is nu juist meestal veel slimmer om zijn producten (die door ambtenaren worden voorbereid) aan de markt=raad en burgers te verkopen. Zo is iedereen slim, mar ze hebben elkaar keihard nodig of dat nu in een grote of kleine gemeente is.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / sr. beleidsadviseur (gepens.)
De onderzoekers hebben niet meegewogen het feit dat bij een fusie ook kan worden gekozen uit een in omvang grotere politieke vijver. Daarmee blijft de kwalitatieve opwaardering van de opgeschaalde fusieorganisatie naar mijn mening aardig in balans.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jos / Adviseur
Het niveau van een aantal reacties hier is in ieder geval verheffend!! Het artikel volgend waarschijnlijk ambtenaren van kleinere gemeenten ;-)
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jan
Alsof ambtenaren gemiddeld slimmer worden naarmate de organisatie groter wordt. Wat een onzin. En slimmer dan wethouders, burgemeesters en raadsleden zijn ze meestal toch al, aangezien iedereen zonder enige relevante opleiding of ervaring dat kan worden. Wat een dom artikel n.a.v. een subjectief onderzoek.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marieke Elgersma
Wat ik hier mis is de opkomst van de regiegemeenten, als alternatief voor ambtelijke fusies en gemeentelijke herindelingen. Veel uitvoerende taken kunnen prima buiten de deur worden gezet. Dat vergt wel hele goede aansturende ambtenaren of uitvoeringsorganisaties die je op voorhand kunt vertrouwen.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jan / verhitte ambtenaar
Zijn ambtenaren nou zo slim, of politici zo dom?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hannes Haganum / kritisch lezer
Ho ho, in het land der dommen is er gauw iemand koning... En zelfstandig denken leren ze zelfs niet meer op de massa-universiteiten. Zo veel ambtenaren die Harvard of University College hebben gedaan, zijn er niet. En kritische, vakkundige MBO-ers zijn al helemaal zeldzaam bij de overheid. Binnenkort zal de laatste vakman of vakvrouw wel met pensioen gaan...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
ambtenaar / beleidsmedewerker
Ik werkte bijna 10 jaar bij een grotere gemeente en werk nu voor een kleinere gemeente. Ik heb nog nooit zoveel nieuwe dingen geleerd! Minder specialist maar veel bredere kennis (in de toekomstige ambtelijke organisatie is denk ik weinig ruimte voor specialisten want die worden uit de markt gehaald). Ook heb ik veel geleerd over de aansturing van projecten die je vanaf dag 1 tot aan het einde alleen moet doen. Ik heb mij aanzienlijk meer ontwikkeld bij deze kleine organisatie dan toen ik bij de grote gemeente werkte. Dat ambtenaren slimmer zijn als ze bij een kleinere organisatie werken is de grootste onzin die ik ooit heb gehoord.

Natuurlijk hebben wij niet alle specialisten in huis maar de vraag is of ambtelijke organisaties ook dat moeten hebben. Veel zaken zijn niet continu en daar kan je prima experts voor inhuren is onze ervaring.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / sr. beleidsadviseur (gepens.)
Voor iedereen geldt - ook voor ambtenaren en politici - je bent slim of je bent het niet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
kees alberts / betrokken
En misschien wordt het morgen beter maar het wordt toch nooit goed...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
hans wieser / senior project/programmamanager
Ondanks alle sinisten zit er een grote kern van waarheid in dit rapport, als ........tenminste de kansen worden benut om de hogere functieschalen te bemensen met personeel van buiten ipv het huidige personeel allemaal op te schalen. Dat zie ik helaas te vaak gebeuren.

Ja en helaas worden politieke figuren niet getoetst op hun bekwaamheden, maar op het hebben van voldoende vriendjes. Zodoende gebeurt het dat een wethouder in een grote gemeente veel slechter is dan in een kleine. Daar zou iets aan moeten worden gedaan. Dan pas zijn politici en ambtenaren gelijkwaardige sparringpartners ipv " ik ben de wethouder en heb dus gelijk"!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Toine Goossens / Bestuurder wet- en regelgeving, ervaringsdeskundige gedrag en moraal
Citaat:



´Een reëel gevaar van het ambtelijk laten fuseren van gemeenten is dat ambtenaren veel slimmer worden dan hun politieke bazen. Zo’n fusie gaat namelijk gepaard met een opwaardering van de ambtelijke kwaliteit.´



Vreemd om een artikel over de presentatie van dit rapport zo te beginnen. Het geeft de indruk dat het niet de politici maar de ambtenaren verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en de integriteit van de gemeentelijke bestuurlijke besluitvorming. Dat is de wereld op zijn kop.



Lokale politici, B&W, de raadsleden en hun partijorganisaties, zijn primair verantwoordelijk voor die kwaliteit en die integriteit. Zij en niet de ambtenaren, hebben daar de opdracht van de kiezers voor gekregen.



Ik heb in enkele eerdere reacties betoogd dat politici niet begrijpen welke gevolgen de toename van de kwaliteit en de integriteit van de ambtelijke organisaties voor hen betekent. Ook landelijke politici draaien hier omheen.



Een van de belangrijke aspecten van de kwaliteitstoename is het betrekken van alle stakeholders, ofwel belanghebbenden, in de processen die tot een bestuurlijk voorstel leiden. Dat leidt tot een beperking van de vrijheid van politici tot alleen die zaken die niet in het voorbereidend proces geregeld of overeengekomen zijn.



Voor het beleid, de wet- en regelgeving waar politieke afwegingen ondergeschikt zijn aan kwaliteit en integriteit, verschuift de rol van gekozen politici naar procestoezicht. De pleidooien voor gemeentelijke good governance passen in die verschuiving.



Overigens zal deze ontwikkeling ook invloed hebben op een andere interpretatie van het begrip ´vertrouwensbeginsel´. Als alle belanghebbenden in de gelegenheid zijn gesteld om in de voorbereidingsprocessen te participeren, dan beperkt het vertrouwensbeginsel het recht van burgers, organisaties, en bedrijven om in een later stadium vrijelijk in bezwaar te komen om hun belangen alsnog gerealiseerd te krijgen.

In de praktijk kan dit wellicht de vorm krijgen van convenanten die door alle belanghebbende partijen

worden onderschreven.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans Schalkwijk / adviseur
Snap ik toch niet. De meeste politici zijn ambtenaren of voormailige ambtenaren. Dat de ene ambtenaar slimmer is dan de andere is waar, maar dat de politici tot de stommere groep ambtenaren behoren weet ik nog zo niet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
K. de Beer / adviseur
Tsja, de kop is suggestief, maar dat was toch de bedoeling van die ambtelijke fusies en schaalvergroting. Minder, beter en goedkoper, al kan bij dat laatste vaak terecht een vraagteken gezet worden. De tendens die ik waarneem, dekt de lading van de titel. Aan de "onderkant" gaat er gemeentepersoneel uit, vooral vanwege privatisering en het uitbesteden (stratenmakers, groenonderhoud, lantaarnpaalwassers, riolisten, huishoudelijk personeel, de typkamer en de boekhouding). aan de bovenkant komen er steeds meer zwaarbetaalde functies bij (griffier, adjunctdirecteur, controllers). En inderdaad die zijn wat slimmer dan het uitvoerend personeel. Nu nog borgen dat zij hun geld dubbel en dwars waard zijn, en dan zijn we er!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
jserle / Europa Commissie meepraat advies CDA
Het gaat niet om dom of slim ze moeten gewoon hun werk naar behoren en goed doen. En zo niet dan moeten ze gewoon ontslag kunnen krijgen als ze het te bont maken net als in het bedrijfsleven.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
robert sabee / adviseur (ambtenaar)
Ambtenaren en bestuurders hebben ieder hun rol. Daar een wedstrijdje slimheid aan koppelen is niet zo slim :-)
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
doeterniettoe / -
Je kan het ook omdraaien: blijkbaar blijft de politiek op het dommere niveau zitten. Niet samenwerken, ook politiek, is dan kiezen voor domheid.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hilde van Heusen - Smulders / Managementondersteuner Communicatie
Bijzonder dan nog wel dat er zoveel op overheidsniveau mis gaat; onderzoek maar eens de enorme bergen geld die weggegooid worden op zinloze projecten; tijdoverschrijdend, onvoorzien, onnodig, onbegrijpelijk enz. Vraag de burgers maar eens hoe men kijkt naar de onderscheidene zaken en laat dan de beoordeling "te slim" nog maar eens langskomen. Het erover hebben op een bepaald niveau zegt nog niets over werkelijk nut, noodzaak, goed huisvaderschap op financiën en bijdrage aan de maatschappij of ligt dit allemaal op dat "lagere" niveau van bestuurders..."ik wil het ik wil het ik wil het...toch!" ondanks al die verstandige waarschuwingen van die slimme ambtenaren?!?!?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
John
Toch bijzonder dat elk onderzoek in het kader van ambtelijke fusies gedaan wordt door SeintravanderLaar. Niet geheel toevallig is dat ook het bureau dat inmiddels meerdere gemeenten heeft geadviseerd om ambtelijk te fuseren en hen te helpen bij de uitvoering daarvan. Gevalletje van slager die z'n eigen vlees maar blijft keuren en ziet dat het goed zit...?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
August Biels / gewezen ambtenaar
Een gemiddelde vakspecialistische ambtenaar is al snel slimmer dan z'n "politieke bazen".



Bovendien is er niet zoveel voor nodig om slimmer te zijn dan de gemiddelde gemeentelijke politicus.



Mijn honde slaagt er al aardig in. Zonder dat 'ie er z'n best voor doet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Floor de Wit
Wat een onzinartikel. Ambtenaren en politici hebben hun eigen rol. Slim of niet, is hierbij totaal niet relevant.

De enige die niet slim is, betreft de auteur van dit artikel. En dat is dan weer wel relevant.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Daniella
Volgens mij heeft een gemeenteambtenaar geen politieke bazen, maar een gemeentebestuur. Politiek wordt immers gekozen door het volk en is daar dan ook een afspiegeling van. Dualisme noemen ze het ook wel.. Het is het recht van de burger om te stemmen op de bakker, de huisvrouw en ieder ander die zich verkiesbaar stelt. De ambtelijke organisatie moet daarentegen zo goed mogelijk advies kunnen geven aan haar bestuur en dan mag je toch wel wat kennis, kunde en kwaliteit verwachten van je ambtelijke organisatie!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Erik
Wat een onzinstuk. Politici/raadsleden kunnen juist hun voordeel doen met slimme ambtenaren, zonder zijn ze zelfs nergens (en dat is al 100 jaar zo). Het gaat om het samenspel en transparantie, vanuit verschillende verantwoordelijkheden. Fusie of niet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Kasper Bosker / Hoofd Afdeling Maatschappelijke en Ruimtelijke Ontwikkeling
Het is een interessant onderzoek alleen herken ik de verschillen niet tussen zelfstandige gemeenten en fusie-gemeenten. Alle gemeenten hebben in de afgelopen jaren nieuwe taken gekregen in het sociale en ruimtelijke domein. Daardoor hebben ze geïnvesteerd in projectmatig werken, strategie en I&A. Welke gemeente beschikt in 2016 niet over een concern-controller en een deugdelijk systeem voor kwaliteitszorg. Meer kansen voor medewerkers? Misschien maar als je HRM op orde is, zijn er voldoende groeimogelijkheden en af en toe wisselen van werkgever kan ook als je dat wenst geen kaad. Bij fusiegemeenten schakel je tussen gemeenten, bij een zelfstandige gemeenten schakel je voortdurend tussen thema's en portefeuilles dus met die vergrote complexiteit valt het ook wel mee, ook als manager. Tenslotte vraag ik mij af of een fusiegemeente er qua dienstverlening altijd op vooruit gaat. Die hypothese zou ik graag uitgezocht zien. Onze bestuurders zijn volgens mij echt wel in staat om de juiste keuzes te maken daar hebben ze juist slimme medewerkers voor nodig. Kortom het lijkt alsof de onderzoeker niet een goed beeld heeft hoe de zelfstandige gemeenten zich ambtelijk en bestuurlijk hebben ontwikkeld en waar ze nu staan.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie