Advertentie

Burgers hebben nauwelijks invloed op herindeling

Herindeling is nog steeds een top-down proces. Burgers en gemeenteraden hebben er nauwelijks invloed op. Creëer daarom ruimte voor democratische experimenten die leiden tot oplossingen met meer draagvlak, waarbij herindeling niet de enige optie is.

16 januari 2018

Herindeling is nog steeds een top-down proces. Burgers en gemeenteraden hebben er nauwelijks invloed op. Creëer daarom ruimte voor democratische experimenten die leiden tot oplossingen met meer draagvlak, waarbij herindeling niet de enige optie is. 

Afstand
Aldus Communication Concert en Public SPACE Foundation in hun verkennende rapport  ‘Burgermacht bij grenscorrecties van gemeenten’, dat dinsdagmiddag 16 januari is aangeboden aan de vaste commissie Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer. Voor welk probleem is herindeling een oplossing, vragen de opstellers zich af. De verwachte efficiencywinst blijft doorgaans uit, zo blijkt volgens hen uit diverse onderzoeken. Een veelgehoord argument voor herindeling is het versterken van de bestuurskracht, maar harde criteria ontbreken en opschaling biedt geen waterdichte garantie. ‘Integendeel, grotere gemeenten hebben vaak grotere problemen’, zegt directeur Dorus Teeuwen van Communication Concert. ‘Hoe groter de gemeente, hoe meer afstand tot het bestuur en hoe groter het gevoel bij burgers dat ze met hun rug naar de overheid staan.’ 

Wachten

Het nieuwe kabinet moedigt provincies aan herindelingsprocedures te starten voor gemeenten die langjarig en in hoge mate afhankelijk zijn van gemeenschappelijke regelingen. Tegelijkertijd kondigt het aan de Wet gemeenschappelijke regelingen zodanig aan te passen dat gemeenteraden hun controlerende rol beter kunnen vervullen. ‘Het wachten is op een nadere uitwerking van deze voorstellen’, aldus Teeuwen.

Democratisch tekort

Communication Concert liep in zijn adviespraktijk aan tegen het probleem van een democratisch tekort bij herindelingen en besloot daarnaar een verkenning te doen. Het nu uitgebrachte rapport is gebaseerd op literatuuronderzoek, interviews en een rondetafelgesprek met bestuurders, burgers en experts.

Visie ontbreekt

Een eenduidige beleidsvisie ontbreekt, concluderen de opstellers. Provincies motiveren een herindelingsadvies vaak met ‘gelegenheidsargumenten’ en kunnen bezwaren van gemeenten die zelfstandig willen blijven, makkelijk terzijde leggen. De wet ARHI noemt draagvlak als belangrijkste criterium, maar werkt dat niet verder uit. Herindeling lijkt voor provincies een doel op zich. ‘Groot is de norm geworden’, zegt Teeuwen. ‘De meningen van inwoners en gemeenteraden leggen weinig gewicht in de schaal. Dit is in strijd met het Handvest voor Lokale Autonomie van de Raad van Europa.’

Als ‘wenkend perspectief’ pleiten de opstellers voor experimenten met alternatieven die op meer democratische steun kunnen rekenen. Ze denken aan een ‘nuloptie’ als vertrekpunt voor een gedachtebepaling over de toekomst van een gemeente door bestuurders, burgers, ondernemers, maatschappelijke organisaties en betrokken buurgemeenten. De nieuwe rol van de provincie zou veel meer die van ‘coach, verbinder en kennisbron’ moeten zijn, die processen ondersteunt.

Reacties: 13

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Rik / journalist
Hieronder verbaast iemand zich over Rozendaal dat tegen Arnhem geplakt zit. Ik weet er nog wel eentje. Diemen, ingekapseld in Amsterdam zolang ik me herinner. (En dat is al heel lang...)
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Peter / Democraat
Geen serieus onderzoek helaas maar eenzijdig lobbyverhaal, volgens de gepensioneerde onderzoeker.

Nog een klein beetje internetonderzoek leert dat recente wetenschappelijke rapporten (Groningen en Twente) overwegend negatief zijn over herindeling.

En is het u bekend dat “de zorg het beste geregeld is in gemeenten tot 20.000 inwoners”?

Vele lokale bestuurders lopen vooral hard voor De Provincie en de eigen carrière. En daarna doen ze ook nog iets voor de eigen inwoners.

En bij een groot verzet moet je geen herindeling willen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
nelhoogmoed / politiek geinteresseerd
Waarom lukt het in Denemarken wel??
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Paul / projectleider
@hoosjer In Dnemarken is het wel gelukt omdat ze het daar in de eerste plaats grootser hebben aangepakt.

Volgens mij heb je nog alleen maar regio's over...
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
henk / medewerker div
Heel eenzijdig verhaal met veel wollig taalgebruik waarin telkens de zin opduikt "de ervaring en onderzoek leert dat......."

Helaas wordt er geen enkele keer verwezen naar een praktijkvoorbeeld.

En het klopt dat diegenen die medewerking hebben verleend aan de totstandkoming lid zijn van allerlei anti-herindelingscomité's
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Paul / projectleider
Ik wacht ook nog steeds op de eerste provincie die wordt samengevoegd op basis van de zelfde argumenten als een gemeente...gek genoeg gebeurt dat niet.



Als je ecth denkt dat het beter kan in NL dan moet je ook groot en groots durven denken. In mijn beeld houdt je dan grote sterke regio's over met kleien kernministeries en een paar flinke uitvoeringsorganisaties.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Norman Waalre
Gemeenten moeten minimaal tweehonderdduizend inwoners hebben. Dat geeft grote besparingen op overheidskosten. Het contact tussen overheid en burgers kan daarbij sterk verbeteren, als gemeenten zouden leren, om deskundig gebruik te maken van internetforums. Forum-software is gratis, en hosting van een forum op een server kost hooguit tweehonderd euro per jaar.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
loek / v.m. jur.medew. gsd
@p. Groot, groter, grootst. Zo zijn we in Nederland al jaren bezig. De burger is in het plaatje totaal niet interessant. Grote gemeenten kun je dan ook samenvoegen tot gewesten en de Provincies kun je dan opheffen. Uiteindelijk zullen er grensoverschrijdende (grote) gewesten zijn en kunnen we Nederland (het Rijk) opheffen. We hebben straks toch ook al geen geschiedenis meer nodig (J.P. Coen, Maurits enz.) Een land zonder geschiedenis heeft daarnaast geen toekomst. Op basis van heel veel gewijzigde wetgeving (o.a. ook in het BW) zijn we gewoon een Provincie van de verenigde gewesten der EU dat toch al heel veel wetgeving maakt. Wen er maar aan.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
chbkd / constitutioneel jurist
Een hoognodige analyse! Achter al het herindelen zit geen diepere gedachte dan: groter is beter. Een overtuiging die ook in de voormalige Sovjet-Unie erg werd aangehangen. Vandaar waarschijnlijk dat de methoden die in Nederland worden toegepast om herindeling door te zetten ook bijzonder aan de voormalige Sovjet-Unie doen denken. Een mengsel van dwang en misleiding door de bestuurders, apathie bij de mensen. Een nodige analyse; een juiste analyse. Maar lang niet de eerste. De vraag is vooral: wanneer gaat de waarheid van deze analyse nou eindelijk 's doorwerken in de bestuurlijke praktijk?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Hans / afdelingsmanager
In dit verband verbaast het mij nog altijd hogelijk dat Rozendaal nog steeds een zelstandige gemeente is; slechts een chique buitenwijkje van Arnhem, meer niet! Maar het antwoord ligt in Den Haag!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Onderzoeker / Gepensioneerd
Geen serieus onderzoek helaas maar eenzijdig lobbyverhaal. Een klein beetje internetonderzoek leert dat dit rapport tot stand is gekomen door raadsleden en wethouders uit landgraaf, haren en korendijk, niet geheel toevallig gemeenten waar groot verzet is in lopend herindelingsproces. Maar het eerste communicatiebureau wat onafhankelijk onderzoek doet met hoor en wederhoor moet ik nog tegenkomen.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Arnold / gemeentemabtenaar
@Hans, rancuneuze gevoelens? Denk je te weten hoe Rozendaal er echt voor staat?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Wim Vreeswijk / Belastingadviseur
Persoonlijk ben ik niet voor groot, groter, grootst via gemeentelijke herindelingen waardoor alleen maar de leefbaarheid door deze kwantiteit wordt aangetast met allerlei no go areas en iedere bewoner hiervan de dupe is. Aan deze ontwikkeling kan alleen maar een halt worden geroepen via verkleining van gemeenten via gemeentelijke herindelingen en gemeenten in staat worden gesteld om bepaalde no go zones die uiteraard gigantisch drukken op de gemeentebegroting te kunnen afstoten via verzelfstandiging van bijvoorbeeld Amsterdam Zuid-oost omdat daar inmiddels supermarkten zoals Lidl verdwijnen omdat deze niet meer te beveiligen zijn. Misschien kan hier eens even over nagedacht worden in het parlement. Zo leren lokale politici ook wat kritischer na te denken over maatschappelijke ontwikkelingen waar zij feitelijk medeplichtig aan zijn.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie