Advertentie

'Verdere decentralisatie is onontkoombaar'

Het binnenlandse bestuur is beter af bij verdere decentralisatie. Gemeenten moeten geheel verantwoordelijk worden gemaakt voor het sociaal domein. ZIj moeten ook een grotere vinger in de pap krijgen op economisch terrein. Dat betoogt WRR-lid Peter van Lieshout in een essay in Binnenlands Bestuur van deze week.

14 augustus 2016

Het binnenlandse bestuur is beter af bij verdere decentralisatie. Maak gemeenten geheel verantwoordelijk voor het sociaal domein en geef ze ook een grotere vinger in de pap op economisch terrein.

Dat betoogt voormalig WRR-lid Peter van Lieshout in een essay in Binnenlands Bestuur van deze week. Volgens hem zet het proces van decentralisatie zich het komend decennium in versneld tempo door. De overheveling van taken van rijk richting gemeenten is een goede, noodzakelijke stap geweest, maar daarmee zijn we er nog niet. Vervolgstappen zijn nodig.


Eén systeem

‘Wie zijn baan verliest, moet eerst bij het (landelijk georganiseerde) UWV langs en wordt daar gedurende enige tijd begeleid, om dan door te worden verwezen naar de gemeentelijke sociale dienst voor de bijstand die volgt op de ww-uitkering’, aldus Van Lieshout. ‘Wie langdurig zorg thuis nodig heeft, krijgt die van het wijkteam dat op basis van de Wmo door de gemeente wordt bekostigd, en dat wordt weer gecoördineerd door een wijkverpleegkundige die gefinancierd wordt op basis van de Zorgverzekeringswet, terwijl het voor beide instanties gunstig is als de betreffende persoon opgenomen wordt in een verpleeghuis, dat wordt betaald op basis van de Wet langdurige zorg (WLZ).’

Nederland is volgens Van Lieshout beter af als er bijvoorbeeld één kader zou zijn waarbinnen mensen zonder baan worden begeleid en één systeem voor langdurige zorg waar gemeenten en WLZ elkaar niet bestoken met beoordelingen van cliënten om aan te tonen dat iemand juist wel of juist niet moet worden opgenomen.


Gemeentelijke belastingen

De huidige verdeling binnen onderdelen van het sociale domein tussen gemeenten en rijk zou beter kunnen worden vervangen door een samenhangend systeem. ‘Dat zal ertoe leiden dat op overzienbare termijn het hele sociale domein gemeentelijk domein wordt’, verwacht hij. ‘Het zal ook de opstap zijn naar een legitieme claim om gemeentelijke belasting te mogen heffen. Het is burgers immers dan ook duidelijk welke prestaties daarbij horen – nu is het voor burgers onvoldoende helder waar gemeenten eigenlijk op aanspreekbaar zijn.’


Schaalvergroting

Verder verwacht Van Lieshout dat de volledige decentralisatie van het sociale domein naar gemeenten gepaard zal gaan met een vergroting van de schaal tot een regionaal niveau met het oog op de benodigde professionaliteit in de uitvoering, maar ook met het gegroeide schaalniveau van de meest relevante voorzieningen in het sociale domein.


Hotspots

Voor die regionale ordening is volgens Van Lieshout nog een argument: de behoefte aan gericht groeibeleid. Lang lag het accent bij economisch stimuleringsbeleid bij subsidie-instrumenten voor kleine bedrijven en ruimtelijk ordeningsbeleid. ‘Inmiddels is duidelijk dat dit vooral instrumenten zijn die passen bij klassieke bedrijven uit de maakindustrie. De meeste nieuwe bedrijvigheid ontstaat in hotspots waar kennisinstellingen, ondernemers en overheden samenkomen’, stelt hij. ‘Regio’s zijn de motor van het groeibeleid geworden omdat de meeste kennisinstellingen op dat niveau zijn georganiseerd, omdat het op dat schaalniveau lukt om partijen nog om de tafel te krijgen, en omdat het een schaalniveau is dat voldoende omvangrijk is om daadwerkelijk verschil te kunnen maken.’


Sociaal beleid

Dat regionale economische beleid zal uiteindelijk verknoopt raken met regionaal sociaal beleid. Vasthouden aan dat onderscheid is volgens hem in toenemende mate problematisch: goed sociaal en economisch beleid gaan hand in hand – wie werkgelegenheid wil scheppen, wil daar ook sociale doelstellingen mee realiseren. En wie sociaal beleid wil voeren, kan maar beter investeren in werkgelegenheid. Het ligt voor de hand om de regio als uitgangspunt van beleid te nemen van samenhangend sociaaleconomisch beleid.

Van Lieshout verwacht dat in 2023 het hele sociale domein gedecentraliseerd is naar gemeentelijk niveau, terwijl tegen die tijd het economische beleid in een twintigtal regio’s zal worden vormgegeven. Daarna zullen die niveaus verder naar elkaar worden gebracht. ‘De vraag is of een komende regering het aandurft om dit proces in goede banen te leiden.’

Lees het volledige essay van Peter van Lieshout in Binnenlands Bestuur nr. 15 van deze week.

Van Lieshout is een van de sprekers op de Inspiratiedag Lokale Democratie in de steigers op 5 oktober, die Binnenlands Bestuur organiseert in samenwerking met het Nederlands Gesprekscentrum (NGC).

Reacties: 22

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Frits van der Meer / hoogleraar Comparative Public Sector and Civil Service Reform
Dit idee is erg onverstandig. Nu al blijkt bij de huidige decentralisatie grote problemen te zijn. Voorts wordt door schaalvergroting door middel van verdere regionalisering en/of herindeling de afstand tot de burger groter; een directere nabijheid, iets waardoor de operaties juist zijn gestart. Die regionalisering leidt tot een verdere 'vermanaging' en technocratisring van de dienstverlening. Wat de afgelopen decennia ons hebben geleerd is dat we deze (verouderde) anpak moeten verlaten In het bestuur blijft de menselijke maat belangrijk. Jammer dat Van Lieshout dit niet onder ogen ziet.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Niels / Ambtenaar
Nou, ik vind het wel een goed verhaal. Overigens lijkt het onontkoombaar, dus kunnen we beter onze energie richten op het goed borgen van onze belangen, die zo mogelijk niet in lijn liggen...Ben benieuwd naar het essay.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Paul / projectleider
@Niels, jaja onontkoombaar, het is zoals het is etc... is holle rethoriek om een argument kracht bij te zetten. Natuurlijk zijn er andere opties. Waarom is bijvoorbeeld schaalgrootte de maat der dingen en dan vooral schaalvergoting (verkleining heeft schaalvoordelen). Beetje kritischer graag Niels.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Herman Mittendorff / vrml. wethouder De Bilt
Realistische toekomstvisie gebaseerd op een scherpe analyse. Knap hoe van Lieshout verschillende relevante beleidsterreinen weet te combineren tot elkaar aanvullende en versterkende componenten. Maar vooral onderliggende uitgangspunten als 'lokaal wat kan, regionaal wat moet' en 'leg de regie bij de gemeente' spreken mij aan. Denk dat we er verstandig aan doen om over dit essay een serieus debat te voeren.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Luiz IndaPelz / Ambtenaerling
Chapeau...!

Filosoof. Én zeer belangrijk geweest bij de omroep(!) en de VPRO(!!). Deze combi doet inderdaad inzicht verschaffen in deze buitengewonde complexe materie met als climax dit soort pennevruchten,

Zeer geachte scribent: de WMO is in de uitvoer een drama, het opbranden van uitvoerenden geschiedt per cohort, etc.

Ruik eens aan de werkelijkheid. Kom eens buiten.

Kijk eens om je heen.



Ik begrijp uw momentum. De verkiezingen zijn aanstaande en dús even profileren want je weet immers nóóit welke lobby wél in je voordeel uitpakt.

Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Leo Smid / Raadslid gemeente Moerdijk
Jammer dat deze conclusie op deze wijze en nu reeds wordt getrokken. Het ene proces nog niet afgerond, weinig ervaring opgedaan en de tussenlaag ongemoeid laten. Immers, een aantal argumenten van Van Lieshout zijn gebaseerd op feiten en zijn dan grotendeels van toepassing op de provincie. Eerst maar eens kijken wat daar weggehaald zou moeten worden, om de regio nog meer in zijn kracht te zetten, met de gemeente aan de regieknoppen.

Verder mis ik zijn visie op een overheid, die - alles geanalyseerd en geëvalueerd hebbend - zaken weer gaat

centraliseren. De bezuinigingen zijn immers ingeboekt voor de komende jaren. Of zie ik het nu te eng?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Gerben
@ Herman Mittendorff: als ex-wethouder mag je nu weer normaal praten en schrijven, hoor. Of blijven PvdA-ers zich altijd bedienen van die gezwollen retoriek ?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Jan Visscher
Interessant artikel. Kleine correctie: Peter van Lieshout is voormalig lid van de WRR (van september 2004 tot april 2014 blijkens linkedin).
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Lia Trentelman / Wmoraadslid
Kalm aan. Hier gaat de gemeente pas in 2017 evalueren. Eerder heeft men daar geen tijd voor. Te druk met de lopende decentralisaties/transities c.q. rechterlijke uitspraken Wmo.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / gepens.
Decentralisatie van rijkstaken naar de gemeenten is een prima zaak als dat tenminste ook leidt tot een gelijktijdige vermindering van arbeidsplaatsen bij het Rijk. Van dat laatste komt echter maar bar weinig terecht.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Gilbert
Wij willen graag lezen van wmo raadsleden wat er werkelijk aan de hand is.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Christine / oud-gemeenteambtenaar
Niks tegen decentralisatie, maar niet zoals de WMO en ook niet naar een regionale schaal. Als WMO klant met fysieke beperking schrik je van de te gedetailleerde aanvraagformulieren, de medische gegevens die worden opgevraagd ( hoe zit dat met medisch beroepsgeheim en ook met je eigen privacy?), de betutteling (' u beschrijft uw problemen en de gemeente beslist wat u aan voorzieningen krijgt'); de lange duur voordat je een besluit krijgt ( 10 tot 14 weken), en dan nog een tijd voordat de voorziening er is. Zo lang duidelijk is dat gemeenten dit soort taken nog niet aan kunnen, pas op de plaats met nieuwe decentralisaties !.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Mart Wijnen
Goed artikel en interessant. De discussie zal echter nog gevoerd moeten worden. Want hoe gaat het dan verder met de regelgeving? Moet een gemeente alleen maar weer uitvoeren wat Rijk en Provincie via regels gesteld hebben. Welke vrijheid zit er in de uitvoering om het goed te kunnen regelen? Wordt er ook voldoende financiering meegegeven voor een goede personele invulling? Wordt er niet te makkelijk gesproken over de uitvoering door gemeenten die het maar moeten doen met het personeel wat ze hebben? Wordt er niet weer gericht op bezuinigingen en schaalvergroting? Vragen te over, maar een discussie zeker de moeite waard.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Veerle
'Wie langdurig zorg thuis nodig heeft, krijgt die van het wijkteam dat op basis van de Wmo door de gemeente wordt bekostigd, en dat wordt weer gecoördineerd door een wijkverpleegkundige die gefinancierd wordt op basis van de Zorgverzekeringswet, terwijl het voor beide instanties gunstig is als de betreffende persoon opgenomen wordt in een verpleeghuis, dat wordt betaald op basis van de Wet langdurige zorg (WLZ).’

Toch wat geschrokken van deze zin. Zorg draait toch niet om 'wat het gunstigst is voor de instanties'?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marcel Douma / Ambtenaar
De doorstroom van WW naar bijstand is slechts 6,5% (2014 en 2015). De verwachting is, dat dit de komende jaren op hetzelfde niveau ligt. Het lijkt mij schieten met hagel op een mug. Het is vooral een groot stedelijk probleem. Terwijl die juist op de eerste rang zitten als het om economisch beleid gaat. Maar blijkbaar gaat er daar wat mis.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Michael Dekker / versteld staande burger
Wat de wijkteams mogen doen in iemands leven zij mogen zelf weten wat ze doen met een burger vind ik echt niet kunnen maar ze doen het als gezellige en onvriendelijke groepsketen die moet doorgaan en niet mag opgeven ook al vallen er doden omdat ze het lastig vallen niet meer kunnen volhouden.Ook beslist het team wat er met de privegegevens gebeurt en aan wie dit wordt doorgegeven hoe vertrouwelijk en triest het ook is het is toch maar van een ander.Voor de burger is er geen weg terug als dit team zich aankondigt want ze blijven tot hun eindplan bereikt is het lijkt ze goed te bevallen ze houden blijkbaar van machteloosheid en pesten als gemeente.Het zou geweldig zijn als iemand hier eens een stuk over zou schrijven en hier een beetje menselijke interesse in zou tonen. Je leest hier alleen maar over planning om nog verder te gaan maar is dit ook goed voor de burger geweest tot nog toe ? De burger heeft niet eens inspraak en zeggenschap meer over zijn leven.Het team mag alles beslissen ook zonder toestemming.Waarom vinden we dit goed en bijna normaal wat die onbetrouwbare teams doen in de wijken en waarom is het zo leuk om mee te doen en gezinnen te schanderen ook op scholen ? Om zo achterbaks zo bazig te regelen en te roddelen ? Wat is er positief aan deze vrolijke groepstrend ?
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Marnix
De meeste deelnemers in een sociaal wijkteam zien hun werk niet eens als een volwassen serieus beroep anders gingen ze wel beter en discreter om met ernstige gebeurtenissen en gegevens de attidute van een team ook de jeudgzorg komt ook niet over als goed bedoeld ze doen gewoon wat werkt en wat het beste bevalt: de mens kleineren,ten val brengen ,steeds volgen en begeleiding opdringen die ze uiteindelijk moeten accepteren.Een leuk bedacht erg populair makkelijk beroepje en goed betaald.Schandalig is het.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Lucas Middelhoff
Terecht dat Van Lieshout dit aankaart in het zicht van de verkiezingen. Ook terecht dat hij als voorwaarde voor deze mogelijke vervolstap stelt dat er opgeschaald moet worden naar regionale verantwoordelijkheid. Of de VNG bereid is hier vol achter te gaan staan? Hmmm En wat we niet moeten krijgen is cherry picking uit dit voorstel. Dus aanvullend op de analyse van van Lieshout hoort eerst de discussie over de opschaling en de vormgeving van de fiscale verantwoordelijkheid voor de Wmo en de Participatiewet afgerond te worden. Gezien de terechte zorgen over de uitvoeringspraktijk van nu, zoals die in voorgaande reacties vanuit clientenperspectief zijn genoemd, is het een te groot risico om de richting van van Lieshout in te slaan zonder dat er eerst een draagvlak is voor die voorwaarde en de vormgeving ervan. En als dat draagvlak er zou zijn in 2023 graag ook een ruime invoeringstermijn zonder bezuinigingstaakstelling vooraf. Kortom; eerst het Huis van Thorbecke op orde brengen voor er nog 500.000 zorgvragers en 500.000 werkzoekenden in onder te brengen!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Chris Dijkhuis / oud-statenlid
Voordat verdere decentralisatie wordt doorgevoerd moet eerst de professionaliteit bij gemeentes flink omhoog. Zowel bestuurders (wethouders, raadsleden) als ambtenaren missen vaak de kennis en kunde om hedendaagse problemen aan te pakken, laat staan op te lossen. Vaak is er ook sprake van machtsmisbruik t.a.v. de burger. De menselijke maat ontbreekt geheel. De bestuurder en de ambtenaar 'vergeten' dat hij er is voor de burger!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
H. Wiersma / gepens.
1. Decentralisatie van Rijkstaken richting gemeenten is een prima zaak, mits de beschikbare financiele en personele middelen ook mee overgaan. Vooral hierop ontbreekt het vaak en is weinig controle (evaluatie).

2. Het belastinggebied voor Gemeenten zou m.i. het beste kunnen bestaan uit een vast aandeel van de Rijksbelastingen. Het is grote onzin om te verkondigen dat burgers meer grip hebben op gemeentelijke investeringen bij een eigen/groter gemeentelijk belastingebied. Gemeenten hebben in feite nu ook al allemaal eigen vaste inkomsten en burgers hebben daarop wel degelijk de nodige grip (al zou dat nog veel directer kunnen door burgers daarop jaarlijks meer inspraak te geven via internet). Alles draait namelijk om het gegeven dat je niet meer geld moet uitgeven dan er binnenkomt.

3. Aan regionvorming en schaalvergroting kan door BiZa en de andere bestuurslagen nog veel harder worden getrokken.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Max Colijn
Dit moet tegen gehouden worden omdat er nu al zoveel problemen zijn.

De overheveling is helemaal niet goed geweest alleen maar voor de gemeenten niet voor de burger.

Gemeenten moeten niet nog meer verantwoordelijkheid krijgen over de burger diens gegevens en diens complete leven laten we vooral verstandig blijven.

Peter van Lieshout moet even in de wijken in de praktijk en onder de burgers onderzoek gaan doen alvorens verdere conclusies te trekken.
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Floor de Wit
Typisch het betoog van de linkse kamergeleerde Van Lieshout, die geen idee heeft van de praktijk. Niet voor niks dat toemalig minister Bomhof hem direct ontsloeg als sg bij VWS. Helaas heeft hij zijn verderfelijke opvattingen al jaren bij de WRR kunnen spuien. Dit soort lieden helpt ons land naar de ratsmodee, als God het niet verhoede!
Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
Advertentie