of 62236 LinkedIn

Gemeenten kunnen sec extra zak jeugdgeld vergeten

Als het kabinet zich aan zijn afspraak houdt, moet het uiterlijk vrijdag met zijn voorstel te komen om het enorme tekort op het jeugdbudget van gemeenten te dichten. De kans is nihil dat het kabinet het hele tekort van 1,7 miljard gaat bijpassen.

Het is voor gemeenten de week van de waarheid, althans voor wat betreft het budget voor de jeugdzorg. Het kabinet beloofde eind vorig jaar in februari met een voorstel te komen om het enorme tekort op het jeugdbudget van gemeenten te dichten. Als het kabinet zich aan zijn afspraak houdt, komt het dus uiterlijk vrijdag met zijn plan.

ANALYSE

Mix aan maatregelen

Zoals bekend is het gemeentelijk tekort op de jeugdzorg door AEF op structureel 1,7 miljard euro becijferd. De kans is nihil dat het kabinet dat hele bedrag gaat bijpassen. Het zal een mix aan maatregelen willen treffen. Ook gemeenten vinden dat er naar een combinatie van structureel extra geld en maatregelen moet worden toegewerkt. De ideeën van de meeste politieke partijen wijzen eveneens die kant uit. In hun programma’s voor de komende Kamerverkiezingen stellen ze dat er structureel extra rijksgeld voor de jeugdzorg naar gemeenten moet (zonder exacte bedragen te noemen), maar doen tegelijkertijd ook diverse voorstellen om de kosten voor de jeugdzorg terug te dringen. Door de specialistische jeugdhulp bij gemeenten weg te halen bijvoorbeeld. Of door scherper af te bakenen wat onder jeugdzorg wordt geschaard. Of door dyslexie-problematiek van jeugdzorg naar het onderwijs over te hevelen.

 

Leven beteren

Dat gemeenten niet op sec een forse zak geld kunnen rekenen, wordt ook duidelijk uit een schriftelijk overleg tussen de Tweede Kamer en staatssecretaris Blokhuis (jeugdzorg, ChristenUnie) over het AEF-rapport ‘Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg', waarin voor het eerst de tekorten klip en klaar werden ‘bewezen’. Gemeenten zelf moeten ook hun leven beteren. Door bijvoorbeeld meer grip te krijgen op de taken die er met de uitvoering van de Jeugdwet zijn gemoeid. Of door te onderzoeken welke inkoopmethode het beste is, kijkend naar de kosten, uitstroom en kwaliteit. Of door de hoge coördinatiekosten omlaag te brengen.

 

Voorzieningenniveau

Zeker moet ook kritisch naar het voorzieningenniveau worden gekeken, vindt onder meer de VVD. De VVD-Kamerleden vragen zich af ‘hoeveel middelen die eigenlijk niet onder de reikwijdte van de Jeugdwet vallen, zijn naar zorg en ondersteuning gegaan?’ GroenLinks staat niet onwelwillend tegenover een breed maatschappelijk debat over het benodigde voorzieningenniveau, maar de fractie wil daarvoor wel meer weten over het hoe en waarom van achterblijvende resultaten van vroegsignalering en preventie. ‘Moet niet het hele plaatje in beeld zijn, voordat er belangrijke en misschien vergaande beslissingen worden genomen over het gewenste voorzieningsniveau met betrekking tot de jeugdhulp?’.

 

Tarieven

D66 vindt dat het kabinet, bij zijn berekening voor het benodigde aanvullende jeugdbudget voor gemeenten, ook moet kijken naar de tarieven die gemeenten aan jeugdzorginstellingen betalen. Met name grote instellingen stellen dat deze te laag zijn, brengt D66 in herinnering. Als dit aspect niet in het onderzoek van AEF is meegenomen ‘betekent dit dat het benodigde budget voor gemeenten wellicht nog hoger moet zijn dan de 1,6 tot 1,8 miljard euro?’ Ook de PvdA vindt dat, bij het zoeken naar een oplossing, naar die tarieven moet worden gekeken.

 

Politiek gevoelig

‘Den Haag’ − zowel kabinet als Kamer − is ervan overtuigd dat er structureel geld bij moet, dat is duidelijk. De hoogte van dat bedrag en het moment waarop gemeenten extra geld krijgen, wordt echter een spannende. AEF had in haar rapport een aantal voorstellen gedaan die het tekort kunnen verlagen, zoals de invoering van praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen en meer hulp via lokale teams. Echt zoden aan de dijk zetten al die maatregelen echter niet. Grote klapper kan worden gemaakt met de invoering van een inkomensafhankelijke bijdrage voor jeugdhulp. Daarmee kan jaarlijks 0,8 tot 1,2 miljard euro worden bespaard. En juist dat ligt politiek gevoelig.

 

Deur dicht

En niet onbelangrijk: maatregelen leveren pas na een tijd(je) resultaten op. Gemeenten hebben gezien hun penibele financiële situatie geen tijd om op die ‘winst’ te wachten. Er zal dus zowel een incidentele financiële rijksinjectie nodig zijn, als een forse structurele. Die kan dan, afhankelijk van de successen van de te nemen maatregelen, langzaam worden afgebouwd. Het is nu afwachten met welk ‘jeugdbod’ het kabinet komt om het stelsel houdbaar te krijgen en vervolgens wat de VNG daarvan vindt. Als zij daarmee niet kan leven, wordt arbitrage ingezet. En als ook dat onvoldoende soelaas biedt, slaan gemeenten de deur naar het kabinet dicht.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
@Jansen (ambtenaar). De meeste gemeenten verhogen de OZB en andere belastingen jaarlijks al met ca. 2-4%. Niemand kan verwachten dat gemeenten in de huidige fase van de beloningen van werknemers en de al sinds 2008 ten onrechte vastgeroeste aanvullende pensioenen (het pensioenvermogen in Nederland is eind 2020 gestegen tot 214% van het BNP) de OZB-inkomsten bovenmatig verhogen. Daarom is het in de gegeven situatie beter dat de Staat desnoods de nationale schuld laat oplopen tot 70 à 80% van het BNP (was voor Corona ca. 49%) om -naast de hulp aan bedrijven- ook het gemeentefonds extra te vullen.
Door Bertduss (Kennert) op
Mooi he, 2015: decentralisatie van taken van het rijk naar gemeenten. Over de bijbehorende budgetten gooit het rijk een generieke korting van plm. 25%. 2021: structurele tekorten bij gemeenten op Jeugd van plm. €1,7 mld per jaar. Gerealiseerde bezuiniging van het rijk over de ruggen van gemeenten bedraagt inmiddels 2015 - 2020 = 6 * 1.7 mld = 10,2 mld. En nu piept het rijk dat er geen of onvoldoende middelen zijn voor Jeugd. Tja, als je alles naar Brussel overmaakt en de bezuinigde middelen voor windmolens inzet...
Als het niet zo verschrikkelijk zou zijn voor de jeugdigen zou je toch je ballen uit je broek lachen!!
Door jansen (ambtenaar) op
Als één ding zo langzamerhand toch duidelijk zou moeten zijn dan is het wel dat de financiering van Nederlandse gemeenten helemaal is vastgelopen. Er wordt met een systeem gewerkt waarbij geprobeerd wordt om een enorme hoeveeelheid geld (het Gemeentefonds) op een eerlijke manier over gemeenten te verdelen. De methode die daarvoor gebruiikt wordt snapt helemaal niemand en zorgt er voor dat de ene helft van de gemeenten te weinig krijgt en de andere helft te veel. Ondertussen denken burgers en ondernemers dat ze gemeenten financieel op de been houden door OZB te betalen terwijl dat helemaal niet zo is. De eigen belastinginkomsten van Nederlandse gemeenten zijn lachwekkend; stellen niks voor. Desondanks willen lokale politieke partijen de OZB niet verhogen want ze willen de belastingen laag houden, maar willen gelijktijdig wel meer geld van het rijk. Alsof dat geen belastinggeld is. Verder lokale politici zelf bepalen hoeveel geld ze aan iets uitgeven maar als ze niet genoeg geld hebben wijzen ze naar Den Haag: die geeft te weinig. Volkomen bezopen natuurlijk. Vervolgens heb je gemeenten die stinkend rijk zijn (Amsterdam: alle huizen op erfpacht) of straatarm (Finsterwolde als het nog bestaat, geen nagel om het gat te krabben). Hopeloos.
Door jansen (ambtenaar) op
In veel gemeentebegrotingen zit een tikkende tijdbom. Dat zit als volgt. Het rijk heeft tijdelijk extra geld beschikbaar gesteld maar dat is eenmalig geld. Gemeenten moeten een structureel sluitende begroting opstellen en dat wil zeggen: structurele lasten met structureel geld dekken. De lasten voor jeugdzorg zijn structureel en een deel van de dekking is incidenteel en dat zegt de provinciale toezichthouder: structureel niet sluitende begroting. Daar is een list op bedacht, tegen de zin van de toezichthouders: tegen gemeenten en provincies is door het rijk (BZK) gezegd: u mag net doen alsof het structureel geld is. Dus hebben hebben gemeenten die van die mogleijkheid gebruik hebben gemaakt voor 2023 en 2024 sprookjesgeld in de begroting staan. En die jaarschijven komen dichterbij en dan spat het sprookje uitelkaar: in harde euro's (dus niet: begrotingscijfers) is er dan gewoon een tekort. De begroting 2023 is ook de eerste begroting van de nieuwe colleges die gaan aantreden. Dat kan nog gezellig worden.
Door Spijker (n.v.t.) op
Als het Rijk meer wil onderzoeken prima, maar dan alvast wel beginnen met het toekennen van aanvullende voorschotten op basis van inmiddels uitgevoerd onderzoek. Gemeenten kunnen natuurlijk niet akkoord gaan met het op de lange baan schuiven van hun financiële problemen.