of 59281 LinkedIn

‘Mystieke van verstrekking overheidsinformatie moet weg’

De VNG wil een modernisering van de Wet openbaarheid van bestuur. Vrijwel alle overheidsinformatie moet aan burgers vanzelf digitaal beschikbaar worden gesteld.
De VNG wil een modernisering van de Wet openbaarheid van bestuur. Vrijwel alle overheidsinformatie moet aan burgers vanzelf digitaal beschikbaar worden gesteld.

De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) uit 1980 moet naar Amerikaans en Scandinavisch voorbeeld worden gemoderniseerd, vindt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. ‘Wij kunnen ons spiegelen aan en leren van de nieuwe cultuur van toegankelijkheid van overheidsinformatie uit landen als de Verenigde Staten en Finland. Ik zie bijvoorbeeld in Amerikaanse staten als Washington en New York een tendens naar een actieve digitale overheid die met wettelijke verplichting in reading rooms heel veel meer overheidsinformatie op het net beschikbaar zet. Het zou een mooi project zijn voor de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken als we die omslag in de komende 5 jaar kunnen maken’, aldus directielid Kees Jan de Vet van de gemeentekoepel.

 

De VNG-directeur bepleit naar Belgisch voorbeeld ook een wijziging van de Grondwet en tegelijkertijd een beperking van het aantal uitsluitingsgronden. In artikel 110 van de Nederlandse Grondwet staat dat de overheid openbaarheid betracht bij de uitvoering van haar taak, volgens regels bij de wet te stellen. ‘In de Belgische Grondwet staat een algemeen recht op overheidsinformatie. Ik wil toe naar een grondwettelijk verankerd recht op overheidsinformatie, uitgewerkt in een nieuwe Wob met drie uitzonderingsgronden: als het niet in het belang is van de veiligheid van de overheid, als er een financieel belang in het geding is bijvoorbeeld wanneer de overheid onderhandelingen voert en als de privacy in het geding is.’

 

Vechten

 

De Vet bepleit de modernisering van de Wob omdat deze wet uit 1980 niet meer bij de tijd is. ‘De huidige Wob is van voor het digitale tijdperk. In 1980 hadden we ook een heel andere bestuurscultuur waarin openbaarheid niet centraal stond. Je moest toen met name in kleine gemeenten vechten om overheidsinformatie te krijgen. Ik zie nu veel bestuurders in grote en kleine gemeenten die heel zorgvuldig openbaar en transparant willen besturen. Het mystieke moet daarom van de verstrekking van overheidsinformatie af’, aldus De Vet.

 

Opvragen informatie

 

De VNG-directie reageert met haar voorstel voor modernisering van de Wob op de discussie over de beschikbaarheid van overheidsinformatie. Voor de zomer tikte de Haagse rechtbank de gemeente Kaag en Braassem op de vingers. De gemeente had geld gevraagd voor het beschikbaar stellen van informatie. De VNG vond dat Kaag en Braassem groot gelijk had en vond dat de autonome beslissingsruimte van de gemeente ter discussie stond. Volgens de Haagse rechter kan het opvragen van overheidsinformatie een kwestie zijn van hoger algemeen belang. Het heffen van leges past daar niet bij. De VNG adviseerde de Kaag en Braassem in hoger beroep te gaan.

 

De Vet zegt de uitspraak van de rechter te respecteren, maar met de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken in overleg te willen gaan over de prijs van een Wob-verzoek. ‘Wij willen de cultuur van openbaarheid van overheidsinformatie stimuleren, mede in de context van digitale mogelijkheden. Maar we willen het ook hebben over de kosten van overheidsinformatie.’

 

Niet alles gratis

 

Volgens de VNG betekent de voorgestelde modernisering van de Wob namelijk niet dat alle overheidsinformatie gratis wordt. ‘Als we meer moeten leveren dan dat we in de reading rooms op de site plaatsen, vinden we dat voor die dienst betaald moet worden. Ik zeg dat in de wetenschap dat een stad als Utrecht wordt gevraagd om alle afwijkingen van de gemeentelijke bouwplannen in een bepaalde wijk beschikbaar te stellen zodat studenten bijvoorbeeld in het kader van hun onderzoek kunnen vergelijken hoe andere steden dat doen.

 

Het recht op die informatie stel ik niet ter discussie, maar in tijden van grote taakstellingen op het gemeentelijk apparaat lijkt mij het niet onredelijk om voor dit soort extra werk een vergoeding te vragen. Voor alle informatieverzoeken die buiten de actieve informatieverplichting vallen, zouden daarom kosten in rekening moeten kunnen worden gebracht.’

 

De VNG wijst er op dat ex-minister van Binnenlandse Zaken Ter Horst (PvdA) in antwoord op Kamervragen het sturen van een rekening heeft toegestaan. ‘Ik ben erg benieuwd hoe een nieuwe minister van Binnenlandse Zaken tegen deze uitspraak aankijkt.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Jan Willem Broekema (infomatiestrateeg / adviseur) op
Eens even denken: totnogtoe wordt informatie op papier verzameld, gesorteerd, geselecteerd, opgeslagen, geïndexeerd, teruggezocht, gekopieerd, ter hand gesteld. In de nieuwe situatie wordt informatie digitaal gecreëerd, klaar. Waar komen de meerkosten opeens vandaan?

Daar komt bij dat het verstrekken van informatie aan bewijs- en rechtzoekende burgers geen dienst van de overheid is, maar een verantwoording over het handelen. Een landkaart is een dienst (kadaster), een verplicht uittreksel GBA niet. De Wob is er niet voor studenten maar als controlemiddel.

Laatste punt: de VNG zegt geen beleid te maken, bevorderen of te hebben - en dus niet Wob-waardig te zijn. Dat strookt niet erg met bovenstaande stellingen van de heer De Vet. Als de VNG de (wobbable) gemeenten vertegenwoordigt jegens de minister, dan zou de VNG wat dat beleid betreft ook wobbable dienen te zijn. Misschien niet wat het eigen, interne beleid betreft, maar wel waar het publiek beleid van de eigen leden verkondigt.
Door Maurice (alerte burger/adviseur) op
@Jaap, ik snap je redenering, maar de uitdaging ligt er juist in om overheidspartijen zover te krijgen de verstrekkingskosten minimaal te houden of zelfs nihil te maken.

Je stelt: 'Het overheidsorgaan waarbij wordt aangeklopt maakt, immers, kosten. '. Nu is mijn vraag aan jou. 'Hoe kun je met bestaande technieken deze kosten nihil maken?'

Ik ben ervan overtuigd dat er vanuit die gedachte geen extra kosten gemaakt worden, maar er juist fte's geschrapt kunnen worden en processen een stuk efficienter ingericht kunnen worden. Daarnaast wordt de drang van overheden om 'ondernemertje' te spelen afgeremd.

Kostprijsmodellen en 'goed uitgedachte normen' zijn remmend in dit geval. Een monopolist heeft dan geen prikkel tot goedkoper produceren.

Door Maurice (alerte burger/adviseur) op
@Jaap, ik snap je redenering, maar de uitdaging ligt er juist in om overheidspartijen zover te krijgen de verstrekkingskosten minimaal te houden of zelfs nihil te maken.

Je stelt: 'Het overheidsorgaan waarbij wordt aangeklopt maakt, immers, kosten. '. Nu is mijn vraag aan jou. 'Hoe kun je met bestaande technieken deze kosten nihil maken?'

Ik ben ervan overtuigd dat er vanuit die gedachte geen extra kosten gemaakt worden, maar er juist fte's geschrapt kunnen worden en processen een stuk efficienter ingericht kunnen worden. Daarnaast wordt de drang van overheden om 'ondernemertje' te spelen afgeremd.

Kostprijsmodellen en 'goed uitgedachte normen' zijn remmend in dit geval. Een monopolist heeft dan geen prikkel tot goedkoper produceren.

Door Broadcaster (ambtenaar) op
Hulde voor de VNG. Zoveel mogelijk openheid over en toegankelijkheid van informatie maar voor specifieke verzoeken moet het individu opdraaien en moeten niet de kosten worden afgewenteld op de samenleving.
Door Bram Fokke (Raadslid) op
De kosten van het verschaffen van bepaalde gegevens hoeven helemaal niet zo hoog te zijn, als de mogelijkheid daartoe maar vanaf het begin van het proces is meegenomen. Veel informatie is al digitaal beschikbaar. Door die gegevens proactief online te zetten, hoeft er in sommige gevallen helemaal niemand meer naar te kijken. Pas als de processen zo zijn ingericht dat voor ieder verzoek een ambtenaar moet gaan hobbelen, wordt het duur. Als er echt bepaalde kosten gemaakt worden voor een specifiek verzoek dan is het niet heel raar om dat af te wentelen op degene die dat verzoek doet. Maar dat is heel wat anders dan de gedwongen winkelnering van de RDW en de KvK.
Door Jaap (ambtenaar/adviseur) op
Je kunt niet aan de rol van de overheid en het door haar te dienen belang voorbij gaan. Dat er voor diensten van de overheid betaald moet worden mag vanzelfsprekend worden genoemd, want als dat niet zo zou gaan moet de kosten uit algemene middelen worden voldaan. Dat laatste betkent dan dat de belastingen (als bron van inkomen voor de overheid) omhoog moeten. Willen we dat?
Door Dombo de burger (netto betaler) op
@Jaap,
Je kunt natuurlijk ook de andere kant op redeneren. Waarom mag de Overheid - als monopolist ! - geld eisen voor zaken die ze eerst zelf verplicht stelt ?
Neem bijv. de assurantiebelasting op verplichte verzekeringen.
Nog erger zijn dino's als een KvK, die niets doen, wel jaarlijks geld eisen en dan je gegevens commercieel verpatsen om er leuk aan te verdienen. Idem een RDW, die beiden doet.
Het hele systeem zou op de schop moeten, willen we weer normale burgers met een fatsoenlijke overheid terugkrijgen.
Door Jaap (ambtenaar/adviseur) op
Als iemand primair eigenbelang heeft bij te verkrijgen informatie, zou deze voor de verstrekking ervan moeten betalen. Het overheidsorgaan waarbij wordt aangeklopt maakt, immers, kosten. En waarom moet voor een uittreksel uit het geboorteregister of een vergelijkbaar gegeven uit een bestand van een gemeente wel betaald worden en voor het opdiepen dan wel bijeenzoeken van een spectrum aan gegevens niet? Het mag, uiteraard, niet de andere kant uitslaan in die zin dat overheidsinformatie onbetaalbaar wordt en onderzoek door studenten en journalisten praktisch onmogelijk wordt gemaakt. Hiertoe zouden goed uitgedachte normen moeten worden ingebouwd, waarbij de belangen die gediend (kunnen) worden een rol spelen.