of 61441 LinkedIn

Kabinet gaat Oekaze-Kok herzien

Het kabinet gaat de ‘Oekaze van Kok’ volledig vernieuwen en staat positief tegenover de oproep om te experimenteren met meer feitelijke informatieverschaffing en meer toelichting door ambtenaren aan de Kamer binnen de kaders van de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat zei minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) tijdens de begrotingsbehandeling van haar ministerie.

Het kabinet gaat de ‘Oekaze van Kok’ volledig vernieuwen en staat positief tegenover de oproep om te experimenteren met meer feitelijke informatieverschaffing en meer toelichting door ambtenaren aan de Kamer binnen de kaders van de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat zei minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) tijdens de begrotingsbehandeling van haar ministerie.

Volledig vernieuwen
Ze gaf hiermee antwoord op de vraag van D66-kamerlid Joost Sneller of zij de kans grijpt een nieuwe versie van de aanwijzingen te maken. ‘Ik ben blij te kunnen zeggen dat we vanuit het kabinet al bezig waren de aanwijzing inzake externe contacten volledig te vernieuwen.’ Een dergelijk experiment kan al onder de huidige aanwijzingen worden opgezet, verwijst ze naar een advies van de Raad van State. ‘Soms is het beeld dat bestaat over die aanwijzing, de zogenaamde Oekaze-Kok, dat het heel strikt is. Dat is een heel hardnekkig beeld, maar dat is niet helemaal terecht, want binnen de aanwijzing kan er veel. In ieder geval gaan we wel vernieuwen. Er is een heel welwillende houding aan onze kant.’

Minister verantwoordelijk
Al sinds de jaren zeventig zijn er ‘aanwijzingen’ voor contacten tussen de Kamers en ambtenaren. In 1998 publiceerde de minister-president Wim Kok vernieuwde aanwijzingen waarin de ministeriële verantwoordelijkheid sterk wordt benadrukt. Ambtenaren kunnen slechts met instemming van de minister de Kamers, derden en journalisten informeren en slechts feitelijke informatie verschaffen. ‘De minister is verantwoordelijk, niet zijn ambtenaren.’ De Kamer heeft daarna aangedrongen op meer ontspanning in de relatie tussen Kamerleden en ambtenaren. Het kabinet onderschreef deze wens weliswaar, maar bleef de aanwijzingen als uitgangspunt voor de contacten tussen ambtenaren en Kamerleden handhaven.

Minder ‘Oekaze-kramp’
In juni zei Maarten Schurink, secretaris-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken, in een interview met Binnenlands Bestuur nog dat iets minder ‘Oekaze-kramp’ de democratie goed zou doen. Als ambtenaren vaker in de Kamer duidelijk maken hoe de feiten in elkaar zitten, zou dat in zijn ogen het politieke debat en de democratie versterken. Ambtenaren zouden er wel voor moeten waken niet op de stoel van de politiek of minister te gaan zitten. ‘Ambtenaren kunnen goed uitleggen welke stappen er zijn genomen en welke beleidsopties er waren. Ik denk dat het enorm zou helpen als we als ambtenaar die feiten vaker kunnen presenteren. Daarna kan politieke meningsvorming plaatsvinden.’

Leren van gemeenten
Daarin kan het rijk leren van gemeenten, vindt hij. ‘Daar is het veel gebruikelijker dat ambtenaren in raadscommissies het woord voeren, zonder dat de politieke verantwoordelijkheid ter discussie staat. Vanuit eerdere functies heb ik daar goede ervaringen mee.’ Wellicht kunnen gemeenten dus mooie ‘best practices’ bieden aan Ollongren voor de door haar gewenste experimenten en om ambtenaren meer feitelijke informatie te laten verschaffen aan de Kamer. Het samenspel tussen departementen en Kamer zou met een nieuwe versie van de aanwijzingen een nieuwe start kunnen krijgen, zei zij. ‘Ik vind dat een belangrijk punt, want voor de werking van het parlementaire stelsel is het essentieel dat Kamerleden toegang hebben tot feitelijke informatie. Die berust vaak bij de departementen.’

‘Oekajsa’
Ollongren verwacht dat die nieuwe aanwijzingen ‘binnen afzienbare tijd’ kunnen worden vastgesteld. ‘Dan zullen we natuurlijk ook moeten zorgen dat dit bekend is en dat we ermee kunnen werken.’ Volgens D66-Kamerlid Jan Paternotte, die tijdens de begrotingsbehandeling in de Kamer het woord voerde namens de afwezige Sneller, is het heel goed om die aanwijzingen duidelijk te communiceren en om aan te geven dat de Oekaze-Kok wordt vervangen door een ‘Oekaze-Ollongren’, een ‘Oekaze-Rutte’ of een ‘Oekajsa’. ‘Deze richtlijn is heel lang voor mensen bepalend geweest – ‘nee, ik kan niet die persoon aanspreken of van informatie voorzien’ - en dat moeten we doorbreken.’

Verstuur dit artikel naar Google+

GERELATEERDE ARTIKELEN

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Prima dat ook ambtenaren bij vooroverleg worden ingeschakeld. Een probleem is echter dat hierdoor het besluitvormingsproces bij het Rijk nog stroperiger gaat maken dan het al is. Daarom eerst maar eens maatregelen treffen tegen splitsing van politieke partijen (woordvoerderschappen inperken) en de kiesdrempel voor politieke partijen verhogen en dan invoeren. Nu wordt de omgekeerde volgorde toegepast.
Door Toine Goossens (t) op
De Vries,

U werkt zo te lezen in een gemeente waar de cultuur niet koosjer is. Gedrag en cultuur dienen binnen overheidsinstanties aan de hoogste eisen te voldoen. Transparantie en openheid zijn daar, geheimhouding uitgesloten, essentieel voor.

Alleen dan is een bestuursorgaan in staat maximale kwaliteit en integriteit van de bestuurlijke besluitvorming te realiseren. En ook dat is cultuur en gedrag.
Door de vries (ambtenaar) op
@Petra: deze reactie illustreert dus precies waarom het niet moet!! De ambtenaar in de Kamer die de minister corrigeert of afvalt. Dat is het hele eiereneten: helemaal fout. Misschien leuk voor de ochtendkrant: topambtenaar spreekt minister in de Kamer tegen, maar het gaat niet werken. Want dat gebeurt dat 1 keer en daarna nooit weer.
Door Petra op
Als belastingambtenaren iets meer verhalen uit de praktijk in de Tweede kamer hadden mogen vertellen was wellicht de toeslagenaffaire voorkomen.....
Door WJB (adviseur) op
Oei, Kajsa, wat haal je in je hoofd? Ik ben het geheel eens met ambtenaar De Vries die zich verzet tegen de ambtelijke-bestuurlijke hutspot van door elkaar heenlopende taken en verantwoordelijkheden!
Door de vries (gemeente ambtenaar) op
@Wim: veel, zo niet alle zaken die je noemt die een ambtenaar aan raadsleden kan geven kan, en moet mijn ogen zelfs gewoon door de wethouder/het college gegeven worden. Waarom moeten juridische beperkingen door een ambtenaar verteld worden; dat moet gewoon door een wethouder gedaan worden. Daar is ie voor. Geen toegevoegde waarde. En als het wel toegevoegde waarde heeft dan komt doordat een wethouder niet over de inhoudeljke kennis en kunde beschikt om zijn beleid te verdedigen. En in dat gat moet een ambtenaar nou net niet springen want dat wordt de ambtenaar wethouder.
@Gerrit: idem dito: hoezo moet zakelijke informatie door een ambtenaar bijdrgen aan een draagvlak? Doet zakelijke informatie die door een wethouder gegeven wordt dat niet. Ofwel: hier speelt op de achtergrond dat een raadslid kennellijk zakelijke informatie die door een wethouder wordt gegeven niet kan onderscheiden van politieke argumentatie. Als de informatie die door een ambtenaar wordt gegeven aan raadsleden tot verbetering van een voorstel leidt, dan doet die ambtenaar zijn werk niet goed want die informatie had hij aan de wethouder moeten geven.

Hoe je het ook wendt of keert: de ambtenaar wordt het politeke proces in gezogen maar ook: politici worden het ambteljk proces in getrokken. Wie is nou wat en wie is nou waarvoor verantwoordelijk. Het wordt een hutspot van door elkaar lopende verantwoordelijkheden waarbij iedereen naar elkaar gaat wijzen als het fout loopt.

Door Gerrit (beleidsadviseur) op
Bij mijn afscheid als raadslid heb ik aan het einde van mijn afscheidswoorden gezegd: 'O, ja en dan nog dit: Op 7 maart 2002 is het dualisme ingevoerd.'
Mijn ervaring was en als toeschouwer nu nog steeds dat veel wethouders bepalen wat de eigen fractie moet vinden. Zelfs discussies in de fractiekamer hebben maar één doel: mijn voorstel moet er doorheen.
Ik ben het van harte eens met de werkwijzen die Adriaan en Wim schetsen. De zakelijke informatie die de ambtenaren kunnen geven kan bijdragen aan draagvlak en ook verbetering van voorstellen waardoor de gemeenteraad zijn rol van volksvertegenwoordiging kan waarmaken. Uiteindelijk is de gemeenteraad in zijn geheel en niet alleen de coalitiepartners het hoogste bestuursorgaan.
Door Adriaan van der Schans (Ambtenaar/strategisch adviseur) op
Het wezenlijke verschil tussen de ervaringen van De Vries en Wim lijkt te zitten in de transparantie die wel aanwezig lijkt in de situatie bij Wim, maar niet bij De Vries. Zonder transparantie is de kans inderdaad groot dat je als ambtenaar klem komt te zitten. Dus belangrijk dat de informatie-uitwisseling in de openbaarheid plaatsvindt, of in ieder geval voor iedereen beschikbaar is en helder is welke informatie is gewisseld.
En als tweede belangrijk dat we duidelijk maken wat ambtelijk vakmanschap inhoudt. Dat is (veel) meer dan de ambtseed en een waarborg wanneer het (politiek) spannend wordt. Begin daarbij helder te maken voor wie we als ambtenaren werken (= voor het maatschappelijke belang). Dan kan de inhoud van de opgaven en de informatie die daarover gedeeld wordt centraal staan.
Door Toine Goossens op
‘Oekajsa',

Ik hoop dat begrip nog vaak te horen in de verkiezingstijd.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Nee de Vries, dat is niet zo. Het geeft de 2e kamer de mogelijkheid om te toetsen of de eisen van het Integraal Afwegings Kader in acht zijn genomen. Dan kunnen zij toetsen of de kwaliteit en integriteit van beleid en wetgeving deugen.

Die kardinale taak is de laatste tien jaar volledig achter de horizon verdwenen. De kabinetten Rutte hebben Nederland met een vloed aan ondeugdelijke wetten opgezadeld. Daar moet een einde aan komen.

In een complexe samenleving is kwaliteit belangrijker dan politiek gefoezel en geschoemel om het toch anders te doen.

Vacatures

Van onze partners

Mystery Burger: de podcast

Even genoeg naar uw scherm gestaard?  Beluister vanaf nu de columns van de Mystery Burger als podcast!