of 59054 LinkedIn

Pleidooi voor minder gemeenten met meer autonomie

Om de decentralisaties zorg, jeugd en werk te laten slagen, moet het aantal gemeenten drastisch worden verminderd. Deze moeten dan wel meer autonomie en een sterker eigen belastinggebied krijgen. aDt stelt Remco Nehmelman vandaag in zijn oratie ‘De Staat achter de dijken’ waarmee hij zijn hoogleraarschap publiek organisatierecht aan de Universiteit van Utrecht aanvaardt.

Om de decentralisaties zorg, jeugd en werk te laten slagen, moet het aantal gemeenten drastisch worden verminderd. Gemeenten moeten meer autonomie en een sterker eigen belastinggebied krijgen.

Alleen vertegenwoordigers van gemeenten, provincies en waterschappen zouden zitting in de Eerste Kamer moeten hebben. De senaat zou zich alleen nog mogen buigen over decentrale onderwerpen. Dat stelt Remco Nehmelman vandaag in zijn oratie ‘De Staat achter de dijken’ waarmee hij zijn hoogleraarschap publiek organisatierecht aan de Universiteit van Utrecht aanvaardt.

 

Minder provincies

Het aantal provincies moet eveneens − naar zeven − worden teruggebracht. Die moeten zich beperken tot het toezicht op ruimtelijke ordening, milieu, infrastructuur en het openbaar vervoer. De helft van Rijkswaterstaat (de ‘natte waterstaat’) moet met de waterschappen worden samengevoegd. Die waterschappen nieuwe-stijl moeten op het terrein van de waterveiligheidstaak meer doorzettingsmacht krijgen ten opzichte van gemeenten en provincies. De waterschapsverkiezingen moeten voortaan getrapt plaatsvinden, vindt Nehmelman. Alleen raads- en statenleden mogen een stem uitbrengen voor een nieuw waterschapsbestuur.

 

Uitholling controle

Opschaling van gemeenten is volgens Nehmelman broodnodig omdat hij de lokale overheden ziet worstelen met de nieuwe taken die met decentralisaties zorg, jeugd en werk op het bordje van de gemeenten zijn komen te liggen. ‘Een groot aantal gemeenten is niet toegerust voor deze taken en als reactie daarop bouwen ze samenwerkingsmodellen met buurgemeenten, waar dan vooral wethouders aan de touwtjes trekken.’ Omdat raadsleden in zijn ogen te weinig kennis en tijd hebben is de controle van de raad hierdoor uitgehold. Dit constateerde eerder ook de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) in zijn eerste deel van het advies over het dichten van het democratische gat bij regionale samenwerkingsverbanden.


Meer autonomie

Door het aantal gemeenten drastisch te verlagen, kan de gemeenteraad zijn taak weer ‘ten volle uitoefenen’, betoogt Nehmelman: ‘te weten de democratische controle op het college van burgemeester en wethouders’. Bij grotere gemeenten hoort in zijn optiek ‘een meer volwassen benadering vanuit ‘Den Haag’. Daarom pleit hij niet alleen voor meer autonomie voor gemeenten, maar ook voor een sterker eigen belastinggebied. Raadsleden moeten meer tijd krijgen voor controle op de gemeentelijke taken.

 

Districtenstelsel

Ook de raadsverkiezingen moeten, net zoals die voor de waterschappen en de Eerste Kamer, op andere leest worden geschoeid. Er moet volgens Nehmelman een meervoudig districtenstelsel worden ingevoerd. Dit zou de band tussen kiezer en gekozene versterken. Tussentijdse raadsverkiezingen moeten mogelijk worden. Het is belangrijk dat decentrale overheden meer invloed krijgen op de centrale besluitvorming. Daarvoor is het nodig hen wettelijke invloed te geven. Dat kan volgens de hoogleraar door het omvormen van de Eerste Kamer tot een ‘orgaan dat zich alleen bezighoudt met ‘decentrale’ onderwerpen en waarin alleen vertegenwoordigers zitten van gemeenten, provincies en waterschappen.’ Als de wetgever geen decentraal onderwerp behandelt, dan is ‘enkel de regering en de Tweede Kamer bevoegd tot het maken van wetgeving’, aldus de hoogleraar publiek staatsrecht.

 

Blauwdruk in coproductie

Hij pleit verder voor de instelling van een ‘Assemblée van Thorbecke’. Vertegenwoordigers van het rijk, decentrale overheden en een groep gelote representatieve groep burgers moeten daarin op korte termijn de nieuwe bestuurlijk inrichting van Nederland bespreken en komen tot een advies aan de wetgever. Hiermee kan volgens Nehmelman een − voorlopig − einde worden gemaakt aan het ‘eindeloze blauwdrukdenken’.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door H. Wiersma (gepens.) op
Minder gemeenten en meer autonomie voor de gemeenten prima. Maar zeker geen verruiming van het belastinggebied, ook niet als het Rijk de rijksbelastingen daar tegenover verlaagt. Gemeenten moeten gewoon werken met budgetten die hun door het Rijk worden toegewezen. Voorkomen moet worden dat gemeenten zich bezondigen aan het realiseren van megalomane projecten met hoge exploitatietekorten en daarmee hun burgers met hoge lasten (kunnen) opzadelen. Lokale politici gaan wat dat betreft al veel te veel in de fout.
Door Plafond op
telkens als sociaaldemocraten electoraal op hun donder krijgen staat er weer een "deskundige" op die het kiesstelsel wil hervormen..een meervoudig districtenstelsel dit keer.. ongetwijfeld binnenkort in NOS(pvda)Buitenhof.
Door Wil de Vrey- Vringer (voormailg bestuurder) op
Uitstekende uitgangspunten!
Door wiline, asten (aower) op
Alweer een geleerde die roept vanachter zijn bureau en weer van alles roeptoetert. Wel goed natuurlijk voor zijn promotie.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
Groot is mooi en veel is lekker. Net nu duidelijk wordt dat schaalvergroting vaak de dood in de pot is, promoveert deze meneer op megalomanie. De bankenwereld is door schaalvergroting onbeheersbaar, oncontroleerbaar en inefficient geworden, in het onderwijs willen ze weer naar kleine scholen terug en ons land wordt uitsluitend bestuurd door splinterpartijen. Er moeten dus niet minder maar meer gemeenten komen en hetzelfde geldt ook voor de provincies. Die kunnen dan ook mooi de zorg- jeugd- en werktaken gaan uitvoeren waar gemeenten inderdaad te klein voor zijn. Als je de grenzen van die provincies dan samen laat vallen met die van de waterschappen, heb je een forse efficiency en effectiviteitsslag geslagen.
Overigens raad ik een ieder aan op zijn hoede te zijn voor organisatiedeskundigen. Organisatieleer is geen wetenschap. Als je een willekeurig leerboek pakt zul je zien dat iedere keer opnieuw weer het ei van Columbus wordt uitgevonden totdat iemand een nieuw ei verzint en dan blijkt het oude ei ineens verrot te zijn.
Door Hylke ten Cate op
Dat er wat moet gebeuren aan de bestuurlijke organisatie van Nederland is duidelijk. Iedereen begint het land op eigen wijze in te delen. Politie en Justitie zijn al verschillend. Voor jeugdzorg wordt weer iets anders bedacht dan voor woningbouwplanning en ga zo maar door.
Dat staat weer los van de samenstelling van de Eerste Kamer. Die wordt nu verkozen op basis van het naar mij genoemde "Hylke ten Cate effect".
Door Wim VReeswijk (Financieel adviseur) op
Nog meer gemeentes opheffen, dus nog meer gemeentelijke herindelingen betekent alleen maar dat er nog meer afstand komt tussen kiezer en gekozene. Bovendien worden raadsleden voor hun controlefunctie van het uitvoerende college relatief slecht betaald en voeren dus slechte oppositie tegen het overbetaalde, ongekozen college. Bovendien hebben de 393 al of niet geherindeelde gemeentes reeds 85 miljard euro schuld waaruit al blijkt dat ze niet zelfstandig op een verstandige wijze kunnen besturen. Dit afgezien het feit dat een meerderheid van de kiezers reeds tegen nòg grotere gemeentes is.
Door Jan peters op
Het beste recept voor houden wat je hebt is roepen dat alles anders moet.
Door Karel van Klaveren op
Nehmelman is een ex-ambtenaar van BZK. Hij verkondigt dus gewoon het geluid van het departement, ofwel van PvdA-er Plasterk. Die minister bakt er helemaal niks van wat betreft de (re)organisatie van het publieke domein. Dus dit geluid zal ook wel weer snel verstommen.
Door doeterniettoe (-) op
Uit dit artikel haal ik niet waarom dit allemaal zou moeten. En zonder argumenten is het vooral een hoop geblaat waar Nederland nu al totaal geen tekort aan heeft.
Maar het scoort wel lekker.