of 59142 LinkedIn

Gemeenten bezuinigen te veel op Wmo

Gemeenten bezuinigen veel meer op de Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo 2015) dan voor het opvangen van de rijkskorting van gemiddeld 11 procent nodig is. De tarieven die gemeenten hanteren lopen gigantisch uiteen. Dat blijkt uit onderzoek naar Wmo-tarieven dat door hoogleraar inkoopmanagement Jan Telgen en onderzoeker Niels Uenk van de Universiteit Twente, op verzoek van Binnenlands Bestuur, is uitgevoerd.

Gemeenten bezuinigen veel meer op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) dan nodig is. Die bezuinigingen lopen op tot gemiddeld 22 procent. De rijkskorting op het overgehevelde Wmo-budget is over 2015 gemiddeld 11 procent. De tarieven die gemeenten vanaf januari hanteren, lopen onderling gigantisch uiteen.

Uitschieters

Het gemiddelde kortingspercentage van 70 (van de 162 onderzochte) gemeenten ligt op 17 procent, met zowel uitschieters naar boven (30 procent) als naar beneden (10 procent). Deze gemeenten hebben een generiek kortingspercentage doorgevoerd of hanteren een standaardtarief als maximum waaronder marktpartijen kunnen inschrijven. Bij de 92 onderzochte gemeenten die de producten en tarieven eenzijdig hebben bepaald – en waarbij zorgaanbieders geen (prijs)offerte in hoeven te dienen, maar alleen akkoord kunnen gaan met de gemeentelijke tarieven – lopen de verschillen nog sterker uiteen. Er zijn tariefverschillen ontdekt van meer dan 100 procent. Dat blijkt uit onderzoek naar Wmo-tarieven dat door hoogleraar inkoopmanagement Jan Telgen en onderzoeker Niels Uenk van de Universiteit Twente, op verzoek van Binnenlands Bestuur, is uitgevoerd.


Financieel risico

Door lage tarieven te hanteren, wordt het financiële risico van gemeenten beperkt en voor de marktpartijen vergroot, stellen Telgen en Uenk. Wat de gevolgen voor de zorg- en hulpbehoevende zijn, is niet onderzocht. Voor dit onderzoek hebben de onderzoeker ingezoomd op de Wmo-tarieven van 162 gemeenten.


Snijden

Gemeenten kunnen de rijksbezuiniging opvangen door de tarieven te verlagen, het zorgvolume te verlagen of door een combinatie daarvan. Vanwege het overgangsrecht kunnen gemeenten niet onbeperkt snijden, tekent Uenk daarbij aan. Bij gemeenten die in het kader van de Wmo 2015 de producten hebben ingekocht die er ook onder de Algemene wet bijzondere ziektekosten (Awbz) bestonden, lopen de kortingspercentages uiteen van 10 tot 30 procent, zo blijkt uit het onderzoek. ‘De korting bij de ‘zuinigste’ gemeente is dus drie keer zo hoog als bij de meest-betalende gemeenten’, constateert Uenk.


Ondersteuning

De tariefverschillen zijn echter nog veel groter bij de 92 van de 162 onderzochte gemeenten die bij de inkoop van de Wmo zelf producten en tarieven hebben bepaald. Het gemiddelde uurtarief voor de meest lichte vorm van individuele ondersteuning ligt op 41 euro, maar varieert van 24,50 euro per uur tot 50,65 euro per uur. Gemiddeld bezuinigen gemeenten 22 procent op dit Wmo-product.

Het tarief voor de meest complexe individuele ondersteuning bedraagt sinds 2015 gemiddeld 68 euro per uur; dat komt neer op een bezuiniging van gemiddeld circa 19 procent. Ook hier ontdekten de onderzoekers uitschieters naar boven (80,71 euro per uur) en naar beneden (50,65 euro per uur). In gemeenten die snijden in zowel het tarief als in het volume kan de bezuiniging voor bepaalde vormen van ondersteuning (opgeteld) oplopen tot 80 procent. Uenk: ‘Aanbieders mogen zowel minder uren zorg leveren, tegen ook nog eens een lager uurtarief.’ In vergelijking met gemeenten die 'Awbzt-tje' blijven spelen, 'bezuinigen gemeenten die nieuwe producten hanteren iets meer dan gemiddeld', concludeert Uenk, al zijn de verschillen tussen beide groepen gemeenten marginaal.   


Schrikbarend

‘Het is schrikbarend hoeveel de tarieven en de bezuinigingen uiteen lopen’, vindt Uenk. Voor die verschillen zijn volgens de onderzoekers verschillende verklaringen mogelijk. ‘Gemeenten die minder hard bezuinigen op de tarieven verwachten mogelijk meer winst te behalen uit het beperken van de volumes, via bijvoorbeeld de inzet van sociale wijkteams’, verduidelijkt Uenk.

 

Zelfde schuitje

De onderzoekers vinden het opmerkelijk dat gemeenten veel meer bezuinigen dan in 2015 strikt noodzakelijk is. Gemeenten verdedigen de forse bezuinigingen door de vele nieuwe kostenposten waarmee ze met de Wmo 2015 worden geconfronteerd, zoals kosten voor sociale wijkteams, ict, budget voor innovatieve pilotprojecten en organisatie- en frictiekosten. Hiermee kunnen de grote verschillen tussen gemeenten niet worden verklaard, vinden de onderzoekers, omdat ‘elke gemeente ongeveer in hetzelfde schuitje zit. Het lijkt erop dat de ene gemeente simpelweg behoudender is dan de andere.’


VVD het zuinigst

De politieke kleur van colleges zijn tot op beperkte hoogte van invloed op de mate van bezuiniging, zo blijkt verder uit het onderzoek. De 162 onderzochte gemeenten werden in twee categorieën ingedeeld, waarbij de categorie ‘zuinig’ gemeenten betreft die lagere tarieven hanteren dan gemiddeld en de categorie ‘gul’ gemeenten die per uur meer dan gemiddeld betalen. De verdeling blijkt nagenoeg om het even: er zijn 82 gulle en 80 zuinige gemeenten. Uit de analyse waarbij vervolgens naar politieke partij is gekeken, blijkt bij een aantal partijen wel effect te zitten. Als de verdeling over beide categorieën 50 procent is, is er geen sprake van een effect. Vooral colleges waarin VVD, CDA, D66 en (in mindere mate) PvdA zijn vertegenwoordigd, zijn vaker zuinig dan gul. De VVD spant daarbij met 61 procent de kroon.

Afbeelding

 



Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Thijs Bosma (onderzoeker lokale Rekenkamer) op
Waarom is in het artikel niet een link opgenomen naar het bewuste onderzoek?
Door Annemiek (IC medewerker) op
'Wat de gevolgen voor de zorg- en hulpbehoevende zijn, is niet onderzocht.' Dat lijkt mij dus het belangrijkste zinnetje in het hele stuk.....
Door JaapvV (adviseur) op
Bij de eerste conclusie ben ik het al kwijt. Blijkbaar wordt het onderzoek opgehangen aan de rijkskorting van 11%, dus,,,de gemeenten bezuinigen veel meer dan nodig is. Hoe komen ze aan die wijsheid? Vervolgens laat ik me bekogelen met percentages zonder dat helder is wat de zorgvrager ermee opschiet. Met de instellingen heb ik geen medelijden. Die weten net zoals de gemeenten al zeven jaar dat deze operatie eraan zat te komen.
Door Beebertje (Teamleider financiën) op
We hebben al 4 maanden ervaring met dit systeem. Heel knap dat op basis van gehanteerde tarieven zulke vergaande conclusies kunnen worden getrokken. Of gemeenten wel of niet uit gaan komen kan pas in 2016 geconcludeerd worden. Overigens zijn dit in veel gemeenten ontschotte budgetten, wat hier minder wordt begroot zal elders binnen de 3 decentarlisaties worden ingezet. Die vrijheid is er ook.
Door Wim van Dalen (Lid Wmo adviesraad) op
Alhoewel een (te) snelle conclusie, om een dergelijk analyse kan niet worden heen gegaan. Vraag daarbij hoe dat het zit met de cliënttevredenheid tussen gemeenten met hoger en lager uitgaven? Is er een aantoonbare relatie in de kwaltiteit van de uitvoering Wmo?
Door t. faber op
Als de boekhouding maar klopt, want dat is waar het om gaat. Niet om de mensen die het nodig hebben. Die hadden maar niet ziek of hulpbehoevend moeten worden. Dat is hun eigen schuld. Of niet soms VVD, PvdA, D'66 etc? Dus, terug naar die goede oude tijd van de 19e en begin 20e eeuw. Graaien maar.
Door Pierre op
Dit is wel veroorzaakt door het rijk zelf. Eerst veel te lang talmen met duidelijkheid over de uitkering 2015 en vervolgens voor rekening van een ander recht op zorg in 2015 regelen. En onbetrouwbare cijfers.

Op de hoeveelheden patienten kun je in 2015 dus nauwelijks sturen. Dus gebeurt het wat gemeenten betreft aan de prijzenkant. Een paar patienten erbij en van een overschot is al snel geen sprake meer. Eerst maar eens heel 2015 afwachten.
Maar los van wel of niet overhouden: benieuwd of de kwaliteit van zorg nu beter wordt, effectiever vooral.
Door Burger (Kritisch Volger) op
Waarom zag heel NL deze chaos aankomen, behalve staatsecretaris Martin van Rijn (PvdA) en zijn Haagse staf op het ministerie? En waarom vond de (voorheen) socialistische partij het goed dat dit onrecht plaats vindt?
De rekening die op 18 maart gepresenteerd werd is nog maar de helft van wat er komt. Langszij bij GroenLinks in de schaduw van de grote broer SP, dat is het voorland van de PvdA. Waar zijn de idealen gebleven?
Door H. Wiersma (gepens.) op
Nu we slechts enkele maanden op weg zijn in 2015 kan dit niet anders zijn dan een nogal oppervlakkig onderzoek. Een goed beeld over 2015 is pas in het 1e kwartaal 2016 te geven. Om dan nu al van de daken te schreeuwen dat gemeenten teveel op de WMO bezuinigen is nogal voorbarig. Dat de inzet van financiële middelen anders kan en anders moet lijkt me evident, evenals het feit dat gemeenten efficiënter met deze wetgeving zullen werken. Doorgaan op de oude voet zou betekenen dat we er op middellange tot langere termijn helemaal geen WMO meer op na kunnen houden.
Door Jan op
@Jan Peters. Inderdaad: centralisatie is de oplossing. Sterker nog: deze decentralisatie had nooit moeten plaatsvinden. Iedereen had toch op zijn vingers kunnen natellen dat het een onrechtvaardig rommeltje zou worden? Zorg is nou typisch een onderwerp waarbiij iedereen dezelfde rechten en plichten moet krijgen.