of 59250 LinkedIn

Gedrag ambtenaren moet veranderen voor Omgevingswet

Ze moeten zich aanpassen aan de nieuwe filosofie. Geen 'nee, tenzij', maar 'ja, mits'. Dat stelt Robert Forkink van ingenieursbureau Oranjewoud.

De vele knelpunten waar gemeenten en andere gebruikers tegenaan lopen in het omgevingsrecht, zijn niet op te lossen met enkel nieuwe regelgeving. Dat vraagt om een gedragsverandering bij ambtenaren en andere gebruikers van het omgevingsrecht. ‘Een houding van er samen uit willen komen’.

Meer dan vijfhonderd knelpunten

Dat zegt Robert Forkink van ingenieursbureau Oranjewoud, dat in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) onderzoek deed naar de knelpunten in het huidige omgevingsrecht. Forkink en zijn medeonderzoeker Edwin Oude Weernink ontdekten er meer dan vijfhonderd, zowel op het gebied van financiën, draagvlak, procedures en doorlooptijden. Een enorm aantal, vindt Forkink. ‘Maar dan heb je het over problemen waar gemeenten, bedrijven en initiatiefnemers over de hele breedte van het huidige omgevingsrecht tegenaan lopen. De lijn die je erin kunt ontdekken is dat bij alle partijen het gevoel bestaat dat er veel hindernissen moeten worden genomen om ruimtelijke plannen te realiseren.’

 

Probleem is kennis en kunde

Het grootste probleem zit hem daarbij in de toepassing van kennis en kunde, stelt Forkink op basis van het onderzoek. En dat heeft weer te maken met de grote complexiteit van de regelgeving. Die wordt daardoor ook complex toegepast, blijkt uit de studie. Vanwege die complexiteit, past het lokaal bevoegd gezag een hele strikte interpretatie van de regels toe en dat brengt initiatieven tot stilstand.’

 

Onnodig onderzoek gevraagd

Zo wordt vaak om extra onderzoek gevraagd, dat wettelijk niet nodig is. Geluidsonderzoek of verkeerstellingen bijvoorbeeld, zegt Forkink. ‘Dan ligt er onderzoek van twee jaar oud en vraagt de gemeente om voor de zekerheid opnieuw onderzoek te doen. Indieners gaan daar mee akkoord, omdat ze geen conflict willen met hun vergunningverlener. Maar daardoor is de regelgeving niet voorspelbaar. De uitdaging van de nieuwe Omgevingswet is om de voorspelbaarheid terug te brengen.’

 

Instrumenten en gedragsverandering

De nieuwe structuren en instrumenten die zijn beschreven in de toetsversie van de Omgevingswet zullen daarbij helpen. Meer vergunningen kunnen straks worden afgedaan als melding, waarbij duidelijk is wat de landelijke normen zijn. Behandeling gebeurt binnen acht weken in plaats van 26 en er is geen bezwaar en beroep mogelijk. Maar de Omgevingswet vraagt ook om een gedragsverandering, die past bij de nieuwe filosofie; niet langer ‘nee, tenzij’, maar ‘ja, mits’. De nieuwe eisen die straks worden gesteld aan ambtenaren die werken met het omgevingsrecht moeten ervoor zorgen dat de mensen achter het loket de nieuwe kwaliteit ook kunnen bieden. Hoe precies, zal straks duidelijk worden in de uitwerking van de uitvoeringsregels.

 

Adviezen voor uitvoeringsregels

In het rapport doet Oranjewoud aanbevelingen om bij de uitwerking van de Omgevingswet in uitvoeringsregels (AMvB’s) zeven sturende principes te hanteren. Zo moeten uitvoeringsregels zich verhouden tot het doel (proportionaliteit), ze moeten uitvoerbaar zijn, er moet meer verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer worden gelaten en procedures mogen niet overbodig zijn. De sturende principes moeten ervoor zorgen dat de vele uitvoeringsregels bij elkaar straks het omgevingsrecht niet nog ingewikkelder maken, maar daadwerkelijk eenvoudiger en beter.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Wil op
Ik kan me voorstellen dat vele de rol van Oranjewoud dubieus vinden. Een groot aantal gemeenten laten zich adviseren of gaan zelfs tot volledige uitbesteding over tot het maken van bestemmingsplannen door OranjeWoud.
Het is Oranjewoud die gemeenten adviseert om bij het minste en geringste bijvoorbeeld archeologische onderzoeken verplicht te stellen in bestemmingsplannen bij het aanvragen om omgevingsvergunningen.
Oranjewoud eet nu van twee walletjes.

Wat ook vergeten wordt is dat ambtenaren niet de besluiten nemen maar de bestuurders. Als het bestuur besluit om bijvoorbeeld bepaalde wetgeving niet zo "nauw" te nemen en bepaalde onderzoeken niet meer te vragen dan wordt dat door ambtenaren natuurlijk uitgevoerd. Maar uit ervaring weet ik dat ook bestuurders deze verantwoordelijkheid niet willen dragen als dit op "papier" komt te staan.
Met de conclusie van Oranjewoud wordt ernstig de integriteit van ambtenaren op het spel gezet en het ergste: het ministerie lijkt er ook nog eens in mee te willen gaan. Die ambtenaartjes toch. Vervelende lui met al die onderzoeken. Gedrag moet maar veranderen.
Nee, gedrag moet veranderen bij de wetgever en de bestuurders. Als er interpretatieruimte gewenst is dan moet de wetgever deze ruimte definieren in de wetgeving.
Door Wilbert (Juridisch beleidsmedewerker RO) op
Nog even ter relativering van mijn eerdere impulsieve reactie. Natuurlijk is het heel zinnig om onderzoek te laten doen naar de knelpunten die worden ervaren bij toepassing van de regels van het Omgevingsrecht. We lopenin de praktijk bijna dagelijks tegen knelpunten aan. Het uitgevoerde onderzoek geeft daar een redelijk volledig beeld van. Misschien wordt ik getriggerd door de wijze van vormgeven van het artikel op deze website en dan vooral door de titel van het artikel. Als er al sprake moet zijn van een gedragsverandering dan is deze van toepassing voor alle partijen. Misschien moeten we wat minder klagen maar wat meer naar elkaar luisteren. Alleen op die manier kunnen we begrip kweken voor ieders rol binnen het slelsel van het Omgevingsrecht. Niet met de vinger wijzen maar elkaar bij de hand nemen.
Door Wilbert (Judisch beleidsmedewerker RO gemeente) op
Een volstrekt onzinnig en overbodig rapport als ik de samenvatting moet geloven. Allereerst laat je een ministerie van waaruit vele regels, beleidsstukken, veranderingen worden geïnitieerd als opdrachtgever fungeren. Dat lijkt erg op de slager die z'n eigen vlees keurt. Vervolgens laat je een volstrekt 'onafhankelijke', door jezelf ingehuurde private partij onderzoeken waarom het aan de klant ligt dat je vlees niet te eten is. Feit is volgens mij dat de veroorzakers van alle onduidelijkheid omtrent het omgevingsrecht in Den Haag zelf domicilie hebben gekozen. Sinds het einde van de jaren '90 is men bezig geweest met het ontwikkelen van een nieuwe Wro en Bro. Zels in het decennium daarna is men niet in staat geweest om eenvoudiger en beter toepasbare regelgeving te maken, getuige de vele aanpassingen en de veegwet die er daarna nog volgden. Ook de Wabo werd met veel tam tam aangekondigd. Heeft u ooit de gemiddelde aanvrager het OLO effici"nt zien bedienen? Getuige de vele storingen komen de ontwikkelaars van dit instrument er ook niet helemaal uit. U kunt er gevoeglijk van uitgaan dat de gemiddelde gemeenteambtenaar goed op de hoogte is van de regels van het spel. Het probleem is niet de regels, maar het constant herinvullen daarvan en het aanpassen van de invulling en bedoeling van die regels. Oh wee als op gemeentelijk niveau efficiënt gebruik wordt gemaakt van de mazen die de wet ons geeft. Dat wordt gelijk afgestraft. Oh wee als een gemeente vergeet om een onderzoeksrapprt te vragen welke later bij de Raad van State wel blijkt aanwezig te moeten zijn. U hoeft alleen de jurisprudentie maar te aanschouwen om te zien hoe het in Nederland werkt. Regelziucht en controle viert hoogtij. Elke vrijheid die wordt geboden, wordt later weer door AMvB's en Ministeriële regelingen ingeperkt. De rechtsbescherming zorgt er voor dat de overige ruimte voor eigen gemeentelijke inbreng aan banden wordt gelegd middels jurisprudentie.
En dan zou het aan de gemeenteambtenaar liggen dat er moeilijk wordt gedaan? Een gemeenteambtanaar is adviseur, geen beslisser en al helemaal geen wetgever. Als er iets schort aan de regels komt dat door de regels zelf en niet door de uitvoering of toepassing daarvan. Als de slager een kok bedorven vlees voor goed verkoopt, ligt het niet aan de kok dat de klant daar ziek van wordt.
Vergeeft u mij de generaliserende toon van mijn reactie. Je wordt wel eens moedeloos van dat eindeloze gezever over de rol van gemeentes binnen het Omgevingsrecht, waarin al decennia lang blijkt dat niet elke verandering een verbetering hoeft te zijn.
Door Boris op
Wordt er nu geadviseerd om de wetgeving niet zo strikt te interpreteren?
Met andere woorden: de wetgeving die we als Rijksoverheid maken moet met een korreltje zout worden genomen?
Hoe vaak eist RvS in jurisprudentie tot aanvullende onderzoeken? Ontelbare keren dus.

Uit talloze onderzoeken (zelfs van KvK) blijkt dat de dienstverlening bij de lagere overheden ten aanzien van vergunningen goed is. Ook interne onderzoeken (die worden uiteraard met grote regelmaat uitgevoerd) blijkt zelfs dat vaak de dienstverlening wel eens wat minder kan en dat in de klantgerichtheid wordt doorgeschoten.
De conclusie van Oranjewoud staat daarom haaks op andere onderzoeken naar de klantgerichtheid.

De Rijksoverheid schiet nu toch wel behoorlijk door in het reguleringsproces door nu zelfs het gedrag te willen reguleren.
Het lijkt er op dat de Rijksoverheid geen enkel vertrouwen heeft in andere overheden.
Door Wim op
En de reactie van Lennert: "Kennelijk is houding en gedrag een punt dat leeft. "

Dat bedoel ik maar.... Kijk eerst eens naar uw eigen gedrag en opstelling want daar schort ook het een en ander aan.....
Door Wim op
Inmiddels zijn talloze pogingen gedaan door de makers van de wetten om het eenvoudiger te maken met minder regels.
Nu het besef komt bij het ministerie dat dit niet gaat lukken wordt de schuld maar in de schoenen geschoven van de uitvoerende ambtenaren. Het ligt simpelweg aan het gedrag..... Hoe simpel kun je denken.

Heel wat collega's van mij weigeren om nog naar bijeenkomsten te gaan vanuit het ministerie over nieuwe wetgeving. Nu begrijp ik waarom.... Het is een flinke trap onder de gordel.
Door Albert (vergunningverlener milieu) op
@jan

Precies! Laat het recht van de sterkste maar terugkomen! Terug naar voor 1875 toen de ondernemer nog echt de baas was, er geen regels waren en hij bepaalde wat er gebeurde en niet de overheid. Dat heb je er nu van wanneer je democratie te ver doorvoert en iedereen de mond gunt. Zo kunnen we geen geld meer verdienen!

Nu even serieus:
De schijn wekken regels te vereenvoudigen door onleesbare Amvb's te introduceren is eigenlijk een misdaad.
Vroeger, de tijd die we kennelijk achter ons willen laten, nam je de ondernemer aan de hand, vertelde hem welke bijlagen echt noodzakelijk waren voor de beoordeling en als beloning kreeg hij aan het eind een duidelijk en overzichtelijk maatwerkpakket met voorschriften waaran hij diende te voldoen en de considerans motiveerde de gemaakte keuzes.
Nu mag de ondernemer die zoekende is en nog niet zo ver is een melding in te dienen door meer dan 500 pagina's buitenaardse tekst gaan worstelen op zoek naar de kaders waarin hij zijn voornemen kan plaatsen.
Het proces om tot een vergunning te komen is een proces waarin de ondernemer wordt geholpen in het maken van keuzes. Je kunt toch niet verwachten dat een ondernemer de wetskennis heeft die een korps van ambtenaren vertegenwoordigt? Nu gaat de regelgeving er voor de meeste bedrijven van uit dat die regelgeving zelf geen bron is voor het maken van een keuze, maar dat de ondernemer zijn keuze heeft gemaakt en aan de hand van de AIM bekijkt welke gevolgen die keuze heeft. Wanneer je als ondernemer een bewuste keuze wilt maken om B-bedrijf te zijn en geen C-bedrijf, dan ontkom je er niet aan in de wetstekst te duiken en dat kan betekenen dat hij veroordeeld is tot het doorworstelen van de meer dan 500 pagina's die Besluit en Regels inmiddels samen vormen. En dan vergeet ik voor het gemak nog even de regelmatig verschijnen reparaties van het Activiteitenbesluit die in de parktijk echt onleesbaar zijn. Juridisch zal het allemaal waterdicht zijn, maar we werken niet allemaal bij de Raad van State. Wij moeten het gewoon in de praktijk brengen. Niet voor niets worden de ingegrale teksten steeds weer ververst (maar eigenlijk is het belachelijk dat een noeste collega uit Leek het werk doet dat de landelijke overheid zou moeten doen)

Wanneer Saskia zegt dat het gedrag van de ambtenaar moet veranderen dan voel ik me niet aangesproken maar aangevallen. Ik ben van mening dat het gedrag van de regelgever moet veranderen. Houd eens op met voortdurend de regelgeving op de schop te nemen. Geef de uitvoerde overheid de kans het goed op de rails te zetten voordat je aankondigd de hele boel weer op de helling te zetten. De bedrijven zijn alléén maar gediend met een Omgevingswet wanneer gemeente tegelijk besluit niet meer achteraf te controleren of alles volgens de regels is uitgevoerd. Het niet mogen gebruiken van je investering zal meer frustratie opleveren dan het aanleveren op verzoek van een aantal onderzoeken om het besluit te onderbouwen.
Wanneer je een kind de spullen geeft om een cake te bakken en het zijn gang laat gaan, moet je als ouder niet zeuren over het eindresultaat. Door ervaring zal het kind leren eerdere fouten niet weer te maken en op een gegeven moment kan het lezen en weet uit het recept het precies wat de bedoeling is. Zo gaat het ook met de ondernemer. Wanneer hij de taaie regelgeving kan lezen (en die is taai gelet op alle verwijzingen naar andere regelgeving, NEN-normen, de reparaties, enz.) en voldoende ervaring heeft opgedaan met de regelgeving dan kan hij een goede keuze maken. Dan weet hij wat hij aanvraagt en welke gevolgen dat heeft en hoeft hij niet bang te zijn dat Handhaving een stok tussen de spaken steekt. Maar welke ondernemer zal die ervaring kunnen opbouwen? Hoe kun je nu ervaring krijgen met het bakken van een cake wanneer het recept om de haverklap wordt veranderd? Waarom komen er zoveel aanvragen via bureau's binnen? Omdat de ondernemer het ook niet meer overziet. Je kunt niet verwachten dat een ondernemer die eens in de 10 jaar iets aanvraagt de kennis paraat houdt. Hij besteedt dus uit. En wat is het grootste nadeel van uitbesteed werk? Het verinnerlijkt niet. De vergunning is alleen nodig om je gang te kunnen gaan. De vergunning is niet meer een beschrijving van hoe het moet. De Amvb's nemen het contact met de ondernemer weg en ontnemen goedwillende ambtenaren zoals ik de mogelijkheid de ondernemer te wijzen op keuzepunten en risicopunten. Ik blijf graag voor een stuk verinnerlijking staan, omdat ik weet dat aangepast gedrag in de gegeven omgeving de beste garantie is om er samen met de buren uit te komen, ook wanneer het niet helemaal of altijd binnen de wettelijke grenzen valt.
Neem ons ambtenaren a.u.b. serieus. We hebben met iedereen onbevooroordeeld het beste voor (integriteit) en laat het niet over aan het recht van de sterkste, want dat kon nog wel eens goed fout gaan.
Door Jan Jacob Breimer (Casemanager/vergunningverlener privaat en publiek) op
Jouw toetser, mijn toetser.
Volgens mij moeten we het aanvragen en behandelen, lees publiek en privaat niet als 2 losse werelden zien, maar juist van elkaar proberen te leren. Als zzp-er zet ik met al 6 jaar in door bij een overheid als behandelaar de aanvragen te toetsen en voor burger en bedrijf andere aanvragen in te dienen. Door deze wisselwerking ontstaat een zeer goede praktische werkwijze en kan ik mijn ervaringen optimaal delen. Ik weet op deze manier een berekening te maken en te toetsen en begrijp wat een aanvrager van de gemeente wil. We zouden als aanvrager en behandelaar misschien eens wat meer in elkaars keuken moeten kijken. In de onderstaande reacties proef ik veel verschillen tussen publieke en private personen, dit hoeft helemaal niet zo te zijn, als we elkaars doelstelling willen begrijpen. Een nieuwe omgevingswet bestaat uit regels, bovenstaande interpretatie vergt een andere werk- en denkwijze, deze cultuur omslag moeten we met z'n allen willen veranderen. Het moet niet uit maken of je nu voor de overheid of voor een bedrijf toetst.
Door evert op
In Nederland verzuipen we in de wetten en regeltjes. Door steeds maar weer te veranderen komt er geen drol meer uit. 1 grote werkverschaffing en compleet doelloos.
Door jan (raadslid) op
Een artikel dat mij uit het hard is gegrepen. Stop in met het ambtenarenspelletje en probeer er samen uit te komen. De tijd is voorbij voor regelneven !