of 59250 LinkedIn

Overheid kan tot 22 miljard besparen

Als de overheid in de publieke dienstverlening tegen dezelfde kostprijs zou werken als in 2000, waren de kosten nu tussen 17 en 22 miljard euro lager. De kosten stijgen wel, maar kwaliteit van dienstverlening niet of nauwelijks. Dat blijkt uit onderzoek van Roland Berger Strategy Consultants.

Als de overheid in de publieke dienstverlening tegen dezelfde kostprijs zou werken als in 2000, dan waren de kosten nu 17 miljard euro lager. Marktconforme efficiëntieontwikkeling kan zelfs tot 22 miljard besparen. Dat blijkt uit onderzoek van Roland Berger Strategy Consultants.

Verbazing groeide alleen maar
De rekensom was eigenlijk ontstaan uit verbazing, zegt partner Arnoud van der Slot over het ongevraagde advies dat donderdag aan de Tweede Kamer is aangeboden. ‘Vorige zomer zijn we eens gaan kijken naar begrotingstekorten. We vonden dat de overheidsuitgaven in elf jaar tijd met 62 procent was gestegen naar 300 miljard.’ Dat kost jaarlijks 0,4 procent economische groei. ‘Voor mij was dat contrair aan het beeld wat ik uit de pers opdeed. We zijn er steeds verder ingedoken en onze verbazing groeide met de dag.’

Deskundigen waren niet verbaasd
Dat was zelfs zodanig dat de onderzoekers besloten hun bevindingen voor te leggen aan specialisten in de politiek. ‘We wilden dat ze ons op fouten gingen wijzen. We vroegen onder meer Raymond Gradus, hoogleraar overheidsfinanciën en directeur van het wetenschappelijk instituut van het CDA, naar zijn mening. De cijfers klopten, maar zij waren niet verbaasd.’ De onderzoekers wilden de ui afpellen om te ontdekken waar de toename van de uitgaven nu vandaan kwam. De uitgaven die volledig gedreven zijn door politieke keuzes lieten ze achterwege. ‘Het ging niet over politiek, maar wel over productiviteit.’

Groei inkoop- en loonkosten
De oorzaken van de stijging liggen in de vraag en de kostprijs, niet of nauwelijks in de kwaliteit van de dienstverlening. Buiten de zorg verbetert de kwaliteit van de dienstverlening objectief nauwelijks en in de ogen van de burger blijft de kwaliteit gelijk of neemt zij zelfs af, blijkt uit het onderzoek. De relatieve kostprijs bij overheden is gestegen door afname van productiviteit en groei van inkoop- en loonkosten boven de inflatie. Met de kostprijs van 2000 gecorrigeerd voor inflatie waren de kosten nu 17 miljard lager geweest en indien de marktsector was gevolgd, waren de lonen nog meer gestegen én de kosten zelfs 22 miljard lager. Conclusie is dat de productiviteit van de overheid afneemt.

We missen structurele sturing
En verbetering is mogelijk, stelt Van der Slot. ‘We missen structurele sturing op efficiëntie en productiviteit en het ontbreekt ons ook aan monitoring en verantwoording aan de achterkant. Het apparaat is er simpelweg niet op ingericht om daar sturing aan te geven. Verder adviseren we specifieker te kijken naar waar de kostprijs is gestegen.’ Het is ook niet per se zo dat ambtenaren langzamer zijn gaan werken. ‘Kijk naar de zorg. Daar is de administratieve regeldruk juist erg toegenomen.’ Over het niveau van de productie van 2000 doen de onderzoekers geen uitspraak. ‘We praten alleen over de “delta”, het verschil tussen toen en nu. De productiviteit is meestal gedaald, behalve in de zorg.’

Absolute overheidsuitgaven nooit verlaagd
Aan loonstijgingen en inkoop wordt  40 miljard besteed, aan de gehele overheid 300 miljard, vertelt Van der Slot. ‘Je moet daar veel dieper op ingaan. Wat is er gebeurd? Start dus een vervolgonderzoek en stel die sturing in.’ Het rapport stipt aan dat de absolute overheidsuitgaven nooit zijn verlaagd. Een stringent programma om kostenbesparingen en productiviteitswinst  te behalen is volgens de onderzoekers dus nodig. Daarvoor zijn een goede voorbereiding en implementatie cruciaal. Ook het creëren bewustzijn bij politici zelf helpt. ‘Bewustzijn van de impact van hun vragen. Die leiden meestal niet tot simplificering. Dat moet goed tegen het licht worden gehouden door bijvoorbeeld een impactanalyse van het indienen van een motie. Het gaat erom er besef van te krijgen. Dat geldt ook voor andere basisprocessen.’  

Apolitiek platform moet besparingen monitoren
Een heldere programmatische aanpak om dit allemaal voor elkaar te krijgen moet door een apolitiek platform worden aangestuurd. ‘Het is in Nederland inderdaad nog nooit gelukt om de uitgaven naar beneden te krijgen. Waarom zou het nu wel moeten lukken? Kijk eerst eens naar de programma’s uit het verleden. Die gaan altijd over vier jaar en hebben een langzame aanloop. In jaar vier, vlak voor de verkiezingen, moeten de echte besparingen zichtbaar worden, maar vaak valt het kabinet al in jaar drie. Je moet die cyclus dus veranderen en zorgen dat een programma niet aan een regeerperiode is gebonden. Denk als een fabriek. Je moet dat ergens anders beleggen dan bij regeringspartijen. Een onafhankelijke, apolitieke platform zou dat moeten monitoren.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Jan op
@ dhr Apol:
U zegt: "Als de begrotingen van alle overheden nu eens worden doorgelicht door een groepje gewone weldenkende mensen, die bij de onderscheidene posten eenvoudig de vraag kunnen stellen naar de opportuniteit en de doelmatigheid daarvan, zal dit zeker leiden tot herbezinning op de uitgaven."

Dit is precies wat democratie doet, een groepje gewone weldenkende amateurs die controleert. We zien het resultaat....
Door Govert Apol (Conflictoplosser) op
De grote bezuinigingen waarvoor wij nu worden gesteld zijn gemakkelijk te realiseren. Zelfs belastingverlaging is mogelijk.

Sinds jaar en dag wordt er door “de overheid” op alle niveaus onnoemelijk veel geld verspild. Dit is het gevolg van politiek en ambtelijk hobbyisme en van mismanagement, veroorzaakt door incompetentie en bureaucratie. Denk maar eens aan de vele automatiseringstrajecten bij de belastingdienst en bij de politie, die volledig zijn mislukt. En aan de enorme investeringen op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking in projecten die - voorspelbaar - op niets zijn uitgelopen. En aan subsidies die aan de meest onzinnige en onnodige projecten worden verstrekt; voortkomend uit idealistisch - doch veelal niet realistisch gebleken - gedachtegoed. Dit is maar een kleine greep uit een grote hoeveelheid voorbeelden waarmee jaarlijks per saldo miljarden euro’s aan belastinggeld worden verkwanseld.

Ook in de gezondheidszorg kunnen de kosten aanmerkelijk worden teruggedrongen als niet meer wordt gewerkt vanuit het belang van de portemonnees van de dokter en van de farmaceutische industrie en als niet de administratieve organisatie van de zorginstelling centraal staat, maar als de focus is gericht op de patiënt.

In het onderwijs kunnen eenvoudig bezuinigingen worden gerealiseerd door niet steeds allerhande vernieuwingen en veranderingen door te voeren. Vanaf de jaren zestig is het onderwijs voortdurend in beweging geweest en wat heeft dit ons per saldo gebracht?

Als de begrotingen van alle overheden nu eens worden doorgelicht door een groepje gewone weldenkende mensen, die bij de onderscheidene posten eenvoudig de vraag kunnen stellen naar de opportuniteit en de doelmatigheid daarvan, zal dit zeker leiden tot herbezinning op de uitgaven. Lees: zal dit onvermijdelijk moeten leiden tot het schrappen van allerlei onzin-uitgaven. Cut the crap.
Deze ingrepen zullen de miljarden aan bezuinigingen opleveren die nodig zijn om het begrotingstekort te reduceren. En mogelijk leidt dit zelfs tot een structurele verlaging van de inkomstenbelasting. De pijn hoeft dus niet bij de burgers te worden gelegd, maar gewoon bij de overheid zelf. Bovendien kunnen we dan met minder ambtenaren volstaan, hetgeen de regering immers in haar doelstellingen heeft opgenomen. Dat lijkt mij toch een aantrekkelijke gedachte. Ik meld mij aan voor het apolitieke platform. Mijn achternaam zit daar al in verpakt ;-) Wie volgt?
Door TIP! (PR-/Imagospecialist) op
²Easymoney", de naam zegt het zelf al - veel te makkelijk als ook zijn/haar antwoord. Ja, het zit op heel veel vlakken heel erg fout, maar het elders beleggen zou minder geld kosten!?!?!? Je hoeft niet echt heel ver in de geschiedenis te duiken om te constateren dat we er met de privatisering van primaire zaken alleen maar op achteruit zijn gegaan. De zorg is duurder, energiekosten zijn hoger, het openbaar vervoer is onbetrouwbaar en veel te duur. Uitbesteden is uurtje factuurtje zonder enige vorm van loyaliteit of borging -> pure korte termijn gedachte. Primaire voorzieningen moeten gewoon bij de overheid belegd zijn en blijven, daar heeft zij verstand van, ook op het gebied van controle als de uitvoering hier de kans voor zou krijgen..... De grote zakkenvullers van het bedrijfsleven zijn echter de overheid binnengeslopen waardoor loyaliteit naar de maatschappij toe en maatschappelijk verantwoord acteren ver weg is komen te staan. Ze zien kansen om zich te verrijken door deals te sluiten waar de overheid als geheel geen enkele sjoege van heeft. Dit zijn de zaken die elders belegd moeten worden met GOEDE JURIDISCH DICHTE voorwaarden, maar een goed ambtenaar volgt nou eenmaal de bestuurder. Zij zijn getraind om te volgen en wanneer er wordt gesputterd, delft deze groep het onderspit. Het gaat bij deze "managers" om auto's en tankpassen van de zaak terwijl ze ook nog reiskosten vergoed krijgen, representatiekosten, relatiediners, internationale verkenningen, buitenlandoverleggen, seminars, dure opleidingen voor de managende/beleidsmakende lagen bladiebladiebla.
De overheid moet terug naar haar corebusiness; zorgen dat het met de maatschappij en haar burgers goed gaat en dan niet een selecte groep, maar breed.
De overheid moet van haar zware onderkinnen af!
Door Leo Schagen (bestuurder) op
De overheid is een organisatie die de politieke realiteit uitvoert zoals vertaalt in wet een regel.
Je kunt daarin productief zijn als de wijze waarop de taak moet worden uitgevoerd helder is en de taakuitvoering zich daartoe beperkt.
Dit veronderstelt heldere wetgeving die goed is door vertaald naar uitvoering en sturing die sub-optimalisaties tegen gaan. Dienstverlening wordt dan beperkt tot wat de wet en regel voorschrijven.

Op al deze aanname zijn vele opmerkingen te maken. Daaruit zal blijken dat aan geen van de voorwaarden wordt voldaan. Bedenk ze zelf maar. Maar een ding is duidelijk de huidige politiek leidt tot verder complexer worden van wetgeving, vervaging van de uitvoeringswijze (ruim te interpreteren) met een uitvoering die ook vaak politiek getint is en daarmee niet onafhankelijk.
Daarmee is de productiviteitsvermindering in het afgelopen decennium denk ik wel verklaard.
Door Easymoney (Financiën) op
Via het democratische proces heeft de overheid van de burger de opdracht gekregen om een grote hoeveelheid taken uit te voeren. Om deze uit te voeren, wordt belasting geheven en geld geleend op de kaptiaalmarkt. Ook de burgers die tegen zijn, moeten meebetalen want dit is democratisch door de meerderheid af gedwongen.
Bij de uitvoering van oveheidstaken gaat het geregeld mis. Het vreemde is dat vaak dezelfde problemen terug komen en ook nog eens vaak in een verergerde vorm.
Het grappige is, dat het systeem zelf nooit ter discussie wordt gesteld. Bijna alle reacties geven het zelfde beeld: betere uitvoering van de regels, meer controle, meer regels, betere bezetting, meer IT maatregelen etc. Oftewel meer van hetzelfde.
Als de overheid niet in staat is een taak uit te voeren, moet je het ook weghalen bij de overheid. Daarmee voorkom je tekorten, nadelen en misbruik.
Het leuke is dat de overheidstekorten ook kleiner worden. Dan hoef je ook minder te bezuinigingen.
Door Frits de Kaart (Lid Provinciale Staten van Zeeland voor de PvdA) op
Ook nu weer een vreemde vergelijking: de overheid besturen als een bedrijf. Een onafhankelijk apolitiek platform zou er moeten komen. Maar de politiek is er juist om de samenleving te besturen overeenkomstig de politieke uitgangspunten die men inneemt en waarop volksvertegenwoordigers zijn gekozen. Deze keuzes van het volk zijn vaker gebaseerd op emotie dan op de ratio. Hierdoor kun je de samenleving (lees: overheid) niet besturen als een bedrijf waarvan de eigenaar, c.q. directie of aandeelhouders de besluiten nemen.
Door ellen marks (Expert resultaatgericht werken) op
Als de overheid verstandig is, haalt ze een systeem in huis waardoor het werken aan resultaten geïntegreerd wordt gemonitord: prestaties binnen alle lagen van de organisatie, ontwikkeling van afdelingen en individu én strak stuur op voortgang resultaten. Ontdaan van alle onnodige bureaucratie. Als ze durft en verstandig is, belt ze mij voor advies.
Door alex (beheerder) op
Wij van wc eend adviseren Wc eend! Roland Berger Strategy Consultants adviseert een nader onderzoek, rara wil dat wel uit wil voeren? Typisch een onderzoek dat is gedaan door mensen met veel verstand van theorie, en weinig van praktijk. 22 miljard besparen is wel heel theoretisch. Ook worden alle overheidsdiensten en prodcuten over 1 kam geschoren, terwijl het meeste met maatwerk te behalen valt. Sommige dingen kun je goedkoper laten doen, sommige dingen kun je goedkoper zelf doen.

De keerzijde is alles privatiseren, en we weten allemaal hoe slecht dat is afgelopen (bewijs en voorbeelden te over): alles wordt daardoor slechter en duurder (logisch); maar die EXTRA kosten zijn daar vast niet tegenover gesteld.

Structurele sturing (of bedoelen ze bedrijfsmatige sturing) is niet mogelijk, maar ja dat is logisch, dan moeten we de democratie afschaffen, maar dat gaat ook niet gebeuren. Overigens zien we ook steeds vaker dat zelfs bedrijven steeds minder met een langetermijnvisie bezig zijn...
Door Peter Westerhof (IT-projectmanager/bestuursjurist) op
De inhoudelijke juistheid van het rapport even daargelaten, want valt vooralsnog niet te verfiëren.

Ruim 20 jaar verzelfstandiging/privatisering door de overheid is hoofdzakelijk 'cost driven' geweest, immers gericht op bezuinigen.
Daarbij is consequent de vanzelfsprekende basispremisse buiten beschouwing gelaten dat de dienstverlener winst wil maken. Hetgeen de geplande bezuiniging ten dele - zo niet geheel - teniet zal doen. Hetgeen in de semipublieke sector - o.a. zorg, huisvesting en beheer publieke ruimte - overduidelijk is.
Tel daarbij op de gebrekkige regievoering/opdrachtgeverschap en het issue is compleet. De oplossingsrichting is daarmee echter even duidelijk.
Door M. Sessink (Ambtenaar) op
"Als de overheid in de publieke dienstverlening tegen dezelfde kostprijs zou werken als in 2000, dan waren de kosten nu 17 miljard euro lager" Fijn maar we zijn nu 13 jaar verder toch. Als de bakker tegen dezelfde kostprijs zou werken als in 2000, dan was het brood nu ook een stuk goedkoper.