of 59054 LinkedIn

Kleine accountants slaan slag op gemeentemarkt

Binnen een week van nul naar vijf. Eerst de gemeente Tiel, toen Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond. Nieuwkomer Vallei Accountants gaat er de jaarrekeningen controleren. Er is ruimte voor kleinere partijen nu de grote jongens zich deels uit de gemeentemarkt terugtrekken. Ook Baker Tilly Berk en BDO slaan hun slag.

Binnen een maand van nul naar vijf. Eerst de gemeente Tiel, toen Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond. Nieuwkomer Vallei Accountants gaat er de jaarrekeningen controleren. Er is ruimte voor kleinere partijen nu de grote jongens zich deels uit de gemeentemarkt terugtrekken. Ook Baker Tilly Berk en BDO slaan hun slag.

Gekkenhuis

‘Een gekkenhuis’, zegt directeur-eigenaar Marfred de Leeuw van Vallei Accountants. ‘Een half jaar geleden hoorde ik tijdens een barbecue dat een aantal gemeenten moeite had om een accountant te vinden. Op aanbestedingen kwamen geen inschrijvingen binnen. Of die gemeentemarkt niks voor mij was. Daar ben ik over gaan denken en nu, een paar maanden later, zijn we aan de slag in vijf gemeenten.’ In zijn stem klinkt nog ongeloof door.

Zonder accountant
Naast hem zit plaatsgenoot Adrie-Jan de Korte rustig te grijnzen. Hij zat toen het gerucht zich verspreidde als concerncontroller bij een gemeente dicht bij de bron, zo niet er bovenop. ‘Bij meerdere gemeenten waarmee ik contact had, signaleerde ik weinig interesse vanuit de accountantskantoren om in te schrijven. Het gold bijvoorbeeld ook voor de Groningse gemeenten: Bedum, De Marne en Winsum.’ Deloitte zei in de zomer per direct het lopende contract op.
 

Uitdaging
Buurgemeente Eemsmond zag zich voor een soortgelijke uitdaging gesteld, toen PwC het aflopende contract niet wilde verlengen. Wethouder Theo Berends van Eemsmond klaagde in november publiekelijk dat hij niemand kon vinden ‘die de klus wil klaren’ om de jaarrekening te controleren. Voor veel accountants zou het te veel werk zijn, vanwege de zorgtaken die de gemeenten er sinds 2015 van het rijk bij hebben gekregen.

Niet bevestigd
In december meldde Accountancy Nieuws dat Deloitte zich helemaal terugtrok uit de kleinere gemeenten. Branchegenoot Baker Tilly Berk zou de klanten overnemen. Dat nieuws is door Deloitte echter nooit bevestigd. Patrick Jussen, voorzitter lokaal en midden-bestuur van Deloitte, ontkent het desgevraagd zelfs volledig. ‘We trekken ons niet terug uit alle kleinere gemeenten, maar richten ons meer op middelgrote en grote gemeenten. Maar ik doe bijvoorbeeld als accountant naast Kerkrade en Maastricht ook nog steeds Nuth. In een aantal gemeenten hebben we geen gebruik gemaakt van een optie tot verlenging van het contract. En ja, bij één enkele gemeente hebben we het contract beëindigd’, zegt hij.

Strijd om handjes
De reden voor dit meer selectieve beleid is in de toename van de hoeveelheid werk en het personeelstekort waarmee Deloitte kampt. Dat geldt evenzeer voor andere kantoren. De strijd om ‘handjes’ is enorm. Er zouden inmiddels immers duizenden vacatures zijn. ‘Dat gaat nu knellen.’

Zwaardere eisen
Tegelijkertijd zijn, mede onder druk van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), twee jaar geleden de kwaliteitseisen voor de accountants zwaarder. Op het niet nakomen daarvan zijn forse boetes gesteld. Dat vraagt om extra ureninzet van de accountant. Specifiek voor gemeenten kwam daar vanaf 2016 nog een last bij: de controle van de gemeentelijke uitgaven aan de zorgtaken die ze in 2015 van het rijk overgeheveld kregen. Daarmee werden gemeenten voor accountantskantoren uiterst complexe klanten.

Lang wachten
Vorig jaar, waarin werd gerapporteerd over het eerste decentralisatiejaar 2015, was het bovendien erg lang wachten op de benodigde gegevens van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Waar de accountantsverklaring uiterlijk 15 juli bij de provinciale toezichthouder moest liggen, was in veel gemeenten op 1 juli de informatie nog niet voorhanden. Extra druk geeft ten slotte ook de verplichte accountantswissel bij grote beursgenoteerde bedrijven. Die combinatie van factoren maakt het volgens Jussen voor Deloitte steeds moeilijker om overal de gevraagde kwaliteit en professionaliteit te garanderen. Dat te allen tijde kunnen waarmaken is, zo zegt hij, basisvoorwaarde nummer één.

Mooie opstap
Deloitte stelde Tiel voor over te stappen naar Baker Tilly Berk, maar de gemeente koos dus Vallei Accountants als nieuwe partner voor in elk geval de controle van de jaarrekening over 2016. Krap een maand later haalde De Leeuw de vier Groningse gemeenten als klant binnen. Tot en met 2019, wanneer de gemeenten met elkaar fuseren, gaat zijn kantoor er de boeken controleren. Het streven is met de nieuwe Public-tak uiteindelijk een marktaandeel van 10 procent te halen. ‘Wij willen gefaseerd groeien naar zo’n 35 gemeenten’, aldus eigenaar De Leeuw. Voorlopig wordt niet gemikt op de hele grote gemeenten. ‘Eerst maar eens laten zien wat we waard zijn. Een start met vijf kleinere gemeenten is wat dat betreft een mooie opstap.’
 

Het hele artikel verschijnt vrijdag 10 februari in Binnenlands Bestuur nummer 3 - 2017.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk Donkers op
dat Toine,

Bedankt voor je eerlijke reactie. Maar ik vind dat ik je toch moet aanspreken op je titel van Toezichthouder gedrag en moraal. Het verspreiden van nepnieuws (op echt gelijkend nieuws) moet je echt niet meer doen. Het is slecht gedrag en een aantasting van de moraal waar juist jij toch toezicht op moet houden.
Toevallig gister was er bij Brandpunt op NPO 2 een mooie rapportage van Aard Zeeman over de schadelijke effecten van nepnieuws.
Ik snap je bedoelingen nu maar je gelijk halen met nepnieuws is niet goed. Ik vond je bericht al verdacht (vandaar mijn expliciete vraag) maar ik denk dat heel veel mensen het als echt hebben gelezen.
Ik neem aan dat dit ook het standpunt van de redactie van BB is.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Beste Henk,

Natuurlijk is dit nep. Mijn ´antwoorden´ zijn van dezelfde dag dat de vragen zijn gesteld.
In de antwoorden heb ik eigen ervaringen met het proces voor het tot stand komen van de Omgevingswet, en met het verzet van gemeenten om milieutoezicht uit handen te geven, gecombineerd met al hetgeen de NBA de afgelopen jaren heeft gedaan om gemeenten op het juiste spoor te krijgen, wat op grond van onvermogen en, naar de indruk die ik heb, hoogmoed, en heb ik mij ingeleefd in hoe kamervragen worden beantwoord, maar zonder om de werkelijkheid heen te draaien, maar die klip en klaar te benoemen.

Sorry dat ik je op het verkeerde been heb gezet, maar ik dacht iedereen begrijpt wel dat die antwoorden zo nooit gegeven zullen worden.

Ik stoor ij er mateloos aan dat er rijksbeleid is om de integriteit en kwaliteit van de bestuurlijke beleidsvorming in de vorm van wetten en beleid te garanderen, maar dat er nauwelijks ministers zijn die dat serieus nemen en dat ook de 2e kamer daar niet op zat te wachten. Ook die is bang om invloed en politieke sturing te verliezen.

Ik hoop dat de redactie de komende tijd regelmatig met prikkelende artikelen komt om de cie. Remkes van vuurwerk door lezers van BZ te voorzien. Wat mij betreft wordt daarbij ook de verhouding tussen het rijk en gemeenten stevig onder vuur genomen.

Hartelijke groet,
Toine
Door Henk Donkers op
Ik denk ook dat het geen echt bericht is. Vandaar dat ik Toine er expliciet naar vraag. Maar ik ken Toine zijn bedoelingen niet.
Ik vind nepnieuws erg zorgelijk e vooral erg onvolwassen Het hoort in onze samenleving niet thuis.
Als je mekaar niet meer vertrouwen kan, waar blijf je dan?
Je zou er een liedje van kunnen maken.....
Door Ernst (beschouwer) op
@Henk Donkers. Natuurlijk is het niet echt. Kijk naar de laatste drie zinnen. Dat zegt een minister niet
Door Henk Donkers op
Kan Toine Goossens mij aangeven wat de status van zijn vraag en antwoord verhaal is.
Hij geeft aan dat het in de "wandelgang van de 2e kamer zingt". Dan is het dus niet het officiële antwoord van de minister op vragen van SP leden. Of is het dat toch?
In deze tijden van nepnieuws en alternative facts is het een slechte zaak om op nieuws gelijkende rommel op het internet te zetten. Maar als het echt is hebben we er wat aan. Graag dus iets meer duidelijkheid, bv met een vindplaats of bronvermelding.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
In de wandelgangen van de 2e kamer zingen de volgende antwoorden op de vragen van de SP leden over deze kwestie rond:

Kamervragen over mogelijk tekort gemeenteaccountants
Tweede Kamerleden Arnold Merkies en Eric Smaling van de Socialistische Partij hebben vragen gesteld aan de ministers van Financiën en van Infrastructuur en Milieu over een mogelijk tekort aan accountants die gemeentelijke jaarrekeningen controleren.
Merkies en Smaling stellen de vragen naar aanleiding van de artikelen hierover in het Financieele Dagblad van 2 februari.
Zij stellen de ministers de volgende vragen:

1. Heeft u kennisgenomen van de berichten 'Gemeenten vrezen zonder accountant te komen zitten’ en ‘Accountants zijn als de dood voor de AFM’?

Ja

2. Wat is uw reactie op de genoemde uitkomsten van de enquête, waaruit zou blijken dat de drie grootste accountantskantoren op grote schaal contracten met gemeenten schrappen, niet meer inschrijven op aanbestedingen en/of tussentijds onder lopende contracten proberen uit te komen? Is het waar dat het voor gemeenten steeds lastiger is om een accountant te vinden?

Ik heb daar kennis van genomen. En, ja.

3. Herkent u zich in de verklaring van de ‘Big Four’ dat mogelijke terughoudendheid naar hun mening veroorzaakt wordt door capaciteitsproblemen als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt, verzwaarde kwaliteitseisen, verscherpt toezicht en de verplichte accountantswissel bij beursgenoteerde bedrijven? Zo ja, onderschrijft u dit? Zo nee, wat is dan naar uw mening de oorzaak? Welke oplossingen ziet u?

Nee, daar herken ik mij niet in. De NBA, de werkgroepen van de NBA en individuele leden van de NBA wijzen er reeds jaren op dat het met de Interne Beheersing van de gemeenten bijzonder slecht is gesteld. Er zijn openbare management letters van de NBA verschenen waarin, voordat het rijksbeleid van mijn collega bewindslieden werkelijkheid is geworden, is gewaarschuwd dat de meeste gemeenten hun Interne Beheersing niet op orde hebben. Desalniettemin hebben mijn collega minister en staatssecretaris hun zin doorgedreven, terwijl zij wisten dat dat inzake de verantwoording onverantwoordelijk was. U bent daarmee akkoord gegaan.
De oplossing is dat het beginsel van de gemeentelijke autonomie wordt geschrapt.

4. Zijn er naar uw mening voldoende middelgrote accountsorganisaties om de verschuiving, veroorzaakt door het terugtreden van de ‘Big Four’, op te vangen en om alle gemeenten op tijd te voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring?
In beginsel is het aanbod van middelgrote accountantsorganisaties voldoende. U dient echter te begrijpen dat het meebewegen op de markt deze organisaties voor grote uitdagingen stelt. Ik weet niet of zij die uitdagingen in hun volle omvang aankunnen.

5. Hebben de veranderingen in de zorg in 2015, waarbij veel zorgtaken overgedragen zijn aan gemeenten, naar uw mening geleid tot een verantwoordingscircus waardoor accountants en gemeenten tegenover elkaar zijn komen te staan? Kunt u uw antwoord toelichten?

Hiervoor verwijs ik u naar mijn antwoord op uw vraag 3.

6. Staat naar uw mening de tijdsinvestering om te komen tot een goedkeurende gemeentelijke accountantsverklaring - gezien het controleren vanwege kwaliteitseisen steeds meer tijd kost - nog in verhouding tot de vergoeding?

Ik ben niet bekend met de offertes, aanbestedingen en opdrachten die gemeenten en accountantsorganisaties dienomtrent met elkaar aangaan. Slechts het opheffen van de gemeentelijke autonomie kan mij daar inzicht in geven.

7. Is naar uw mening het ambtenarenapparaat bij middelgrote en kleine gemeenten voldoende toegerust om gedegen werk te kunnen blijven leveren, nu zij na overheveling van rijkstaken als zorg, jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning, re-integratie van werkzoekenden en bezuinigingen, ook te maken gaan krijgen met ingewikkelde grondboekhoudingen en de (digitale) voorbereiding van de overgang naar de Omgevingswet? Zo ja, waar blijkt dat naar uw mening uit? Zo nee, op welke wijze gaat u gemeenten ondersteunen?

De huidige ontwikkelingen baren mij zeer grote zorgen. Ik kan voor mijn oordeel echter slechts afgaan op de waarschuwende vinger die de NBA, haar leden en haar bevoegde organen de afgelopen jaren hebben opgestoken. Ik weet dat ter dien zake uitgebreid overleg tussen de NBA en de VNG heeft plaats gevonden. Zoals ook u hebt gedaan, leidt ik uit de huidige ontwikkelingen af dat dat niet tot voldoende resultaat heeft geleid.
In mijn eerdere beantwoording op uw vragen, heb ik u reeds gewezen op de onaantastbare positie van gemeenten door hun beroep op hun gemeentelijke autonomie. Zij gaan daarin terug op Thorbecke en u, de 2e kamer, ondersteunt dat. Als rijksminister sta ik dan met lege handen en een mond vol tanden, als u begrijpt wat ik bedoel.
Ik wijs u erop dat de transitie die het ministerie van I&M in gang heeft gezet in het geheel niet vergelijkbaar is met de transities die VWS in gang heeft gezet. I&M heeft reeds 25 jaar geleden een traject ter evaluatie en aanpassing van de omgevingswetgeving in gang gezet. Dat is ten ene male niet vergelijkbaar met het hapsnap beleid van VWS. I&M voldoet op een hoogwaardige wijze aan alle beginselen van behoorlijk bestuur. VWS niet.
Ik wijs u er wel op dat het beleid van de rijks bezuinigingen bijzonder succesvol is afgerond.

Wg.
Door Miriam Oosterwijk op
Als reactie op Henk Donkers: een herkenbaar beeld. Ook wij hebben de afgelopen 2 jaar met Deloitte als zeer moeizaam ervaren: niet leveren, planning niet halen, personeelsgebrek, niet reageren op mails, ondanks overleg toch bij herhaling de afspraken (weer) niet nakomen. Leidde tot een praktisch onwerkbare situatie. Vervolgens wilde Deloitte ons overdoen aan Baker Tilly Berk. Maar de gemeente (lees: de raad) beslist echt zelf wie de accountant is/wordt. Dat is dus Vallei Accountants geworden en daar hebben we nu hoge verwachtingen van.
Door Henk Donkers op
Kleine correctie op het commentaar van dhr Jusse van Deloitte.Hij zegt: "bij één enkele gemeente hebben we het contract beëindigd’
Dat is een verkeerde voorstelling. Omdat het maar om één gemeente gaat ken ik de situatie. De waarheid is dat Deloitte er gewoon uitgegooid is vanwege wanprestatie. Met regelmaat niet leveren, herhaaldelijk niet nakomen van afspraken en een tussentijdse verdubbeling van de prijs was voor de gemeente reden om niet verder te gaan met Deloitte en het contract op te zeggen.