of 59045 LinkedIn

Herziening gemeentelijk grondbeleid noodzakelijk

Gemeenten dienen zich niet langer als projectontwikkelaars te gedragen, maar zich te beperken tot hun publieke taak. De ontwikkeling van grond moet bij voorkeur worden overgelaten aan private partijen.

Gemeenten dienen zich niet langer als projectontwikkelaars te gedragen, maar zich te beperken tot hun publieke taak. De ontwikkeling van grond moet bij voorkeur worden overgelaten aan private partijen.

Dat stelt de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) in het advies Grond, geld en gemeenten. Veel gemeenten hebben voor eigen rekening grond gekocht om die met winst te verkopen. Een groot aantal gemeenten heeft nu te maken met verliezen op de grondexploitatie. Met de al gerealiseerde verliezen sinds 2010 van 4 miljard euro en de geprognosticeerde verliezen tot 2018 van 2,1 miljard euro komt het totaal voorlopige verwachte verlies uit op circa 6 miljard euro. De directe verliezen op de grondexploitatie zijn volgens de Rfv in 2013 weliswaar beperkter dan in de voorgaande jaren, maar nog steeds vrij fors. Mede door verliesnemingen op bouwgrond is de totale algemene reserve van alle gemeenten samen sinds het begin van de crisis in 2008 met naar schatting 1,1 miljard euro gedaald tot 5,7 miljard euro.

 

Vraaguitval

De gemeenten hebben zich volgens de Rfv in het verleden te gemakkelijk rijk gerekend met grondexploitaties en hebben daarbij te veel risico genomen. De verliezen op de grondexploitatie hebben niet alleen te maken met te risicovolle grondaankopen van gemeenten. De economische crisis zorgde voor vraaguitval. En rijk en provincie hebben in veel gevallen gemeenten teveel gestimuleerd om plannen te ontwikkelen. Provincies hebben deze plannen te weinig afgestemd op de regionale behoefte. In verschillende regio’s is er daardoor een overschot ontstaan aan bouwlocaties voor woningen, winkels, kantoren en bedrijfspanden.  

 

Schip van bijleg

Grondexploitatie was lange tijd een welkome bron van inkomsten voor gemeenten. Mede door de economische crisis is dat nu voor veel gemeenten een schip van bijleg geworden. De negatieve resultaten werken door op de gemeentelijke begroting. Gemeenten die een actief grondbeleid voeren, hebben volgens de Rfv een dubbele rol. ‘Ze zijn marktmeester door het ruimtelijk ordeningsbeleid en marktpartij door het actief opereren op de grondmarkt. Daardoor ontstaat er een spanning. Wat goed is voor de markt hoeft niet goed te zijn voor de investeringen van de gemeente als marktpartij, en andersom’, aldus de Raad.

 

Private partijen

Die stelt daarom voor dat gemeenten de ontwikkeling van grond bij voorkeur overlaat aan private partijen. De gemeente moet haar kosten dan via een overeenkomst met de private ontwikkelaars verhalen. Gemeenten zouden slechts moeten overgaan tot actief grondbeleid als de markt het laat afweten en de gemeente de ruimtelijke ontwikkeling toch van uit het publieke belang noodzakelijk acht. De gemeente dient daarbij een zuiver bedrijfsmatig benadering te kiezen en te zorgen voor de nodige buffers om de risico’s te kunnen opvangen. ‘Grondexploitatie is niet bedoeld voor het vergaren van inkomsten’, stelt de Rfv.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Gerard Nijensteen op
Het verhaal van de € 3 en de € 6 mld. het is al niet meer heel erg nieuwswaardig. Of wordt het nu tijd om ook de verliezen die projectontwikkelaars en particuliere grondexploitanten ons eens goed door te rekenen. Immers, niets is goed of fout zonder enige vergelijking, toch? Of komen we dan nog uit bij banken en een eindeloze rij faillissementen? Och, zo geweldig is die markt dan toch ook weer niet...
Door Peer Hoedjes (Amsterdammer) op
Leuk zo'n advies uit de hofstad maar dat geldt natuurlijk niet voor Republiek Amsterdam. Hier houdt de gemeente zich al sinds jaar en dag bezig met actief grondbeleid en dat gaat prima zo.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Op de bestuursacademies wordt al sinds jaar en dag onderwezen dat grondexploitatie geen primaire taak is voor de Overheid/gemeenten. Dat het toch fout gaat heeft te maken met het hobbyisme en de goklust (investeren in grond is risicovol beleggen) van politieke beleidsbepalers.
Gemeenten hebben genoeg andere mogelijkheden om ook mee te profiteren van stijgende marktontwikkelingen (via vooraf overeen te komen exploitatieovereenkomsten, winstafspraken met ontwikkelaars e.d.).
Door Wim Vreeswijk (Financieel adviseur/Oud raads- en statenlid Utrecht) op
Grondbeleid en projektontwikkeling was altijd een strikt private en riskante aangelegenheid waarvoor veel marktinzicht en voorspellend vermogen voor vereist is. Juist in grondbeleid en speculatieve gronduitgiftes hebben gemeentes zich massaal in vergaloppeerd, meestal een gevolg van gemeentelijke herindelingen. Ik geloof overigens niet in groot, groter en grootst maar eerder in klein, kleiner, kleinst zodat de afstand tussen kiezer en gekozene zo klein mogelijk wordt .
Door de Goot op
Dit soort adviezen komen altijd 10 jaar te laat. Alle gemeenten zijn allang tot de conclusie gekomen dat zij zich niet meer met projectontwikkeling via grondposities moeten inlaten. De Rfv komt als mosterd na de maaltijd. Daarmee is zijn eigen overbodigheid treffend geillustreerd.
Door F. van Unen (Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit) op
In het verleden werd de grond inderdaad door ontwikkelaars opgekocht. Als een gemeente dan eens wilde uitbreiden zat ze vast aan die ontwikkelaars. Iedereen klaagde daarover. Vervolgens zijn gemeenten dus grond gaan aankopen. Daar waren heel veel mensen heel tevreden over. Dus dat ging de goede kant op, zou je zeggen.
Dat een deel van de nog niet gerealiseerde waardevermeerdering vervolgens alvast werd uitgegeven is natuurlijk niet zo handig geweest. Daardoor hebben we nu die tekorten. Dat is boekhoudkundige kwestie: die grond bestaat nog steeds, daar kun je ook nog steeds iets mee doen. Alleen niet voor de waarde die ze in de boeken heeft. Maar het aankopen op zich vind ik nog niet zo gek.
Overigens constateert de raad dat er nog een heleboel meer aan de hand is en je zou dus daar ook conclusies aan moeten verbinden en niet alleen de gemeenten de schuld moeten geven. Ik zie vooral dat er dus blijkbaar een betere regulering moet plaatsvinden. Bijvoorbeeld betere buffers voor hoge risico's aanleggen? Of geld pas uitgeven als het ook daadwerkelijk is verdiend?
Het lijkt me een mooie rondgebreide cirkel als we nu alles weer aan de markt overlaten (ik weet, dat is een mantra sinds Ruud Lubbers premier werd), zodat we over een paar jaar klagen dat de overheden overal te laat zijn en aan de leiband van private ontwikkelaars lopen die wel de winsten incasseren, maar de verliezen aan de overheid laten.
Door Ton ter Ellen (procesmanager) op
Symptoombestrijding. Ben benieuwd wat ze vinden als de markt weer genormaliseerd is.
Door Han IJssennagger (Staten- en Raadslid) op
Waarom zou je alleen bij een bestemmingsplanwijziging die een waardevermindering ten gevolge heeft moeten betalen? Er zou een wettelijke grondslag moeten komen, dat wanneer grond meer waard wordt door bestemmingsplanwijziging die meerwaarde voor 90% of meer aan de gemeente overgedragen moet worden. Probleem lijkt me opgelost en de gemeenten hebben meteen extra geld voor hun (echte) taken!
Door WA Hardijzer (Burger) op
De aankopen heeft niks met de cricus te maken Gouda kocht in 1972 al grond tien keer de agrarisch waarden en er wordt nog steeds niet gebouw,wat kost deze bouwgrond nu?
Door Een ander geluid op
Jammer dat de raad alleen aan symbool politiek en symptoom bestrijding doet. De onderliggende vraag: waarom kunnen gemeenten zulke risicovolle activiteiten ontplooien en wie had er oed toezicht moeten houden, wordt niet gesteld. Ook wordt in de toekomst niets opgelost omdat alle gemeenten nog steeds met grote grondposities zitten. deze risico's beperken zich niet tot grondexploitaties. Grote investeringen (tunnels, gemeentehuizen, etc) hebben hetzelfde probleem. Vb den haag, amsterdam en delft en het rijk met een 'tunneltje of spoorverbinding'.

Dus rfv: In welke mate mag een gemeenten (of rijk en provincie) gokken met maatschappelijk geld en wie houdt ONAFHANKELIJK toezicht. Zolang een overheid onbeperkt mag lenen (ze kunnen immers niet falliet) zul je iets extra's moeten doen aan toezicht. Pas in actie komen als het kalf verdronken is, lijkt niet voldoende.