of 59236 LinkedIn

Aanpak corruptie in publieke sector schiet tekort

De maatregelen die worden getroffen om corruptie en integriteitsschendingen in de publieke sector tegen te gaan, voldoen niet volgens hoogleraar Emile Kolthoff.
18 reacties

De huidige maatregelen om integriteit in de publieke sector te waarborgen schieten tekort. Corruptie en andere ernstige integriteitsschendingen worden er niet mee voorkomen. Daarvoor zijn maatregelen nodig die veel verder gaan.

Schandalen

Dat stelt Emile Kolthoff, hoogleraar criminologie aan de faculteit Rechtswetenschappen van de Open Universiteit in de oratie 'Moedwil, Misverstand of Onvermogen?', waarover hij op vrijdag 9 december zijn inaugurele rede houdt. Ondanks alle aandacht die er is voor het belang van integriteit binnen overheidsinstellingen en andere publieke organisaties, zijn er met de regelmaat van de klok nieuwe schandalen. Belangenverstrengeling door bestuurders, corruptie door ambtenaren, ongewenst gedrag van professionals, klokkenluiders die het onderspit delven en organisaties die hun goede imago zien verdwijnen door het gedrag van hun bestuurders.

 

Uit functie zetten
De huidige maatregelen tegen dit gedrag schieten tekort, stelt Kolthoff. Maatregelen die volgens de criminoloog nodig zijn, zijn een strengere selectie voor banen in het topmanagement en meer mogelijkheden om ook gekozen volksvertegenwoordigers uit hun functie te ontheffen. Daarnaast moet er niet alleen gekeken worden naar individuele ambtenaren en bestuurders die zich schuldig maken aan integriteitsschendingen, maar ook naar de hele organisatie waarbinnen dergelijk gedrag blijkbaar mogelijk is.

 

Papieren normen
Kolthoff stelt dat organisaties waarbinnen medewerkers zich niet integer hebben gedragen, zelden iets daarvan leren. Veelal wordt de oplossing gezocht in het op papier zetten van normen, in plaats van dat er aandacht wordt besteed aan de organisatiecultuur en de vraag hoe daarbinnen voorkomen kan worden dat medewerkers hun boekje te buiten gaan.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Michiel Jonker op
À propos dhr. Kolthoff

In NRC Weekend van 17/18 december 2011 tref ik een ingezonden brief, ondertekend door een aantal hoogleraren, onder wie Emile Kolthoff:

"WEES WIJS, DOE HET NIET. Overheidsorganisaties bezigen de 'klokkenluidersregeling'. Deze stimuleert ambtenaren zo veel mogelijk (intern) melding te doen van misstanden. Zo hoeven zij niet (direct) de media te benaderen. (...)
Uit de praktijk blijkt dat de Wet openbaarheid bestuur (WOB) deze bescherming tenietdoet. Volgens deze wet zijn vrijwel alle overheidsstukken openbaar, óók de dossiers van integriteitsonderzoeken. (...) Ook bij een anonieme melder zal informatie uit de stukken vaak naar hem of haar te herleiden zijn. (...) De klokkenluider is vogelvrij. Met pijn in ons hart adviseren wij ambtenaren geen melding meer te doen." [einde citaat]

Ik krijg bij deze brief een dubbel gevoel. Hij lijkt gericht op de bescherming van klokkenluiders, maar komt ook zeer goed te pas in de kraam van diegenen die überhaupt niet willen dat misstanden worden gemeld.

Zelf heb ik overigens nooit geloofd in waarborgen dat klokkenluiders anoniem blijven. En als dat wel lukt, is de prijs voor anomiteit vaak dat de melding ineffectief is en de misstand niet wordt erkend, laat staan aangepakt. Daarom is het zo belangrijk dat klokkenluiders in de toekomst veel beter beschermd worden. Daarvoor is op dit moment een wetsvoorstel in de maak ("Huis voor Klokkenluiders"), dat alle steun verdient.

Als het gaat om effectieve meldingen van corruptie door werknemers, zijn er eigenlijk maar twee serieuze alternatieven: anoniem lekken (waarbij de lekker zichzelf beschermt en journalisten het cruciale onderzoekswerk laat doen) en niet-anoniem melden ("klokkenluiden", waarbij de melder effectieve bescherming krijgt van de overheid). Het tweede alternatief is op dit moment nog niet gerealiseerd. In die zin hebben Kolthoff en de andere hoogleraren gelijk.

Hopelijk gaan ze zich, gezien hun stellingname, wel actief inzetten voor het aannemen van het wetsvoorstel. Want in een serieuze rechtsstaat moet er voor werknemers een legale en tegelijk realistische mogelijkheid zijn om misstanden aan de orde te stellen.
Door Michiel Jonker op
@M. Driessen
Het was omstreeks 2005. Als ik me goed herinner, waren er zelfs twee KPMG-mannen aanwezig (beiden in donkerblauw pak). Eén van hen was een vriendelijke, enthousiaste, dynamische jongeman. Waarschijnlijk geloofde hij zelf min of meer dat hij iets nuttigs aan het doen was.

De andere man gaf een korte inleiding en hield zich verder vooral op bij de flipover, waarop hij onze kreten noteerde, die wij gehoorzaam uitten wanneer wij daartoe werden opgeroepen.

We kregen wat casussen voorgelegd, zogeheten "morele dilemma's", waar we dan in subgroepjes vrijblijvend wat over babbelden. Bijvoorbeeld: "Je ziet dat een collega een pen mee naar huis neemt. Wat doe je? a) Je meldt het bij je baas. b) Je spreekt de collega aan op zijn gedrag. c) Je roddelt erover met andere collega's. d) Je stapt naar de pers."

Erg vermakelijk allemaal, vooral in het licht van integriteitsproblematiek die tezelfdertijd in onze organisatie speelde, maar die in de training niet aan de orde kwam. Begrijpelijk, want dat zou misschien wat te complex zijn geweest.

We kregen ook wat brokjes "theorie" te horen, waaronder, als ik me goed herinner, iets over "deugdenleer". Door mijn collega's werd de training samengevat als "een rituele dans, die ons van het werk afhoudt". Alle personeelsleden moesten ernaartoe, maar voor zover ik weet, is het effect op de integriteit van onze organisatie verwaarloosbaar geweest. Wat het de belastingbetaler gekost heeft, weet ik niet. Misschien kunnen ze dat bij KPMG nog nagaan.

Gezien deze en andere ervaringen, hoef ik geen professor of promovendus te zijn om te kunnen concluderen dat de titel van bovenstaand artikel de stand van zaken perfect samenvat: "Aanpak corruptie in publieke sector schiet te kort."
Door Michiel Jonker op
@Broadcaster

"Het bakken van integere pannekoeken"... Dat hebben collega's en ik wel eens gedaan. Dan huurde onze directie weer een duur bureau in (bijv. KPMG) waar we verplicht een ochtend gingen praten over integriteit, afgewisseld met wat peptalk door een meneer in een donkerblauw pak. Dat had inderdaad een hoog "pannekoek-gehalte". De koffie was trouwens wel gratis.

Met integriteit had dat natuurlijk weinig te maken. Het ging om imago en dat de directie kon zeggen dat ze wat aan integriteit deden - ze hadden immers een bureau ingehuurd. En dat wij leerden hoe wij moesten praten om dat imago te bevestigen.

Als je bedoelt dat dat onzin is, heb je groot gelijk. Alleen, echte integriteit is heel wat anders. En daar heeft M. Driessen dan weer groot gelijk in.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@ M. Driessen: Veel succes met het bakken van je integere pannekoeken.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@M. Driessen. Ik had het nog netjes over muggezifters maar in jouw geval had ik beter het woord miereneuker kunnen gebruiken.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@ M. Jonker: Ik slaap inderdaad uitstekend want ik zie niet achter elke boom een beer, maak van een mug geen olifant en houd mij verre van muggeziften.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@ Michiel Jonker: Ik slaap inderdaad goed want ik zie niet achter elke boom een beer, maak niet van iedere mug een olifant en hou niet van miereneuken.
Door Ed Stevenhagen (Analist rijksoverheid) op
BURGERLIJKE ONGEHOORZAAMHEID

De gemeente Zoetermeer heeft de afgelopen jaren structureel te veel regels en bestuurlijke omgangsnormen genegeerd. Met het achterhouden van informatie, vormen van misleiding en valsheid in geschrifte en het meer heeft de gemeente willens en wetens de veiligheid en gezondheid van de burger om economische of andere duistere motieven in gevaar gebracht.

De rapporten van de commissie de Grave, commissie Eenhoorn, Onderzoeksraad voor de Veiligheid, het verstopte rapport van Cap Gemini 2004, de bestuurlijke integriteitsrapporten BING 1 en BING 2 uit 2010, leiden niet of onvoldoende tot een zuivering van de gemeentelijke organisatie.
Er is geen basis voor vertrouwen in het huidige gemeentelijke apparaat. De politiek heeft
getoond niet bij machte te zijn daar effectief verandering in te brengen.

De creativiteit in het voeren van juridische procedures door de gemeente Zoetermeer schept bovendien weinig vertrouwen in het oplossen van een geschil door tussenkomst van de rechter.
De gemeente Zoetermeer in de huidige organisatie is een bedreiging voor de veiligheid, gezondheid sociale cohesie van de bevolking van Zoetermeer.

Met de zaak Sterigenics heeft de gemeente Zoetermeer getoond zich te gedragen als een criminele organisatie. Bij Sterigenics met een vervalste bouwvergunning gaat het om de gezondheid, bij de verstopte CO2-leiding met een ondeugdelijke risicoberekening om de veiligheid, bij de horeca Zoetermeerse plas met foutieve sonderingen om de omgevingskwaliteit, bij de moskee met een rituele inspraakdans wordt de sociale verdraagzaamheid op de proef gesteld.

Tot driemaal toe heb ik de berekeningen van RIVM en het gebruik daarvan met succes aangevochten.
Nee hun risicoberekening buisleidingen deugde niet of werd ondeugdelijk gebruikt. Niet het ging niet om 139 ton kankerverwekkend ethyleenoxide maar om 1300-1600 ton. Ja er ligt nog een levensgevaarlijke CO2-leiding onder het toekomstig station Bleizo te wachten op escalatie!

Maar binnen Zoetermeer worden zelfs verzoeken tot handhaving niet gehonoreerd.
Er moet nagedacht worden over de vormen van BURGERLIJKE ONGEHOORZAAMHEID die recht doen aan herstel van recht, rechtvaardigheid en herstel van democratische beginselen in de gemeente Zoetermeer.

Burgerlijke ongehoorzaamheid als uiterste middel om Zoetermeer te dwingen tot het voeren van behoorlijk bestuur en het tonen van respect voor wet en samenleving.
Door Jan E (Advi-zeur) op
Ben het volkomen eens met Michiel Jonker
Of het wordt aangepakt hangt af van de positie. Iemand van de plantsoenendienst wordt al weggestuurd voor het meenemen van een kistje viooltjes, een directeur van een grote organisatie komt vaak weg met zijn gesjoemmel.
Door Wil Houtzager (eigenaar) op
Als het woord 'integriteit' valt is de eerste associatie meestal negatief. Dat is jammer, want daarmee zijn we met zijn allen vooral gericht op het voorkomen van integriteitschendingen in plaats van integriteit als een kans te zien. Onderstaande tekst van de hand van Johannes Wolffensperger geeft aan wat ik daarmee bedoel:

"U vangt uw 'boeven'. Mooi! Meer is niet nodig, denkt u. Maar wat kost een boef vangen? € 50.000? En boeven vangen blijft steeds geld kosten. Dat moet beter.

Preventie werkt natuurlijk beter, tegen schendingen. Maar preventie KOST ook geld, en hoe beïnvloedt preventie de cultuur in de organisatie? Niet alleen positief. Dat kan beter.

'Minder schendingen'? Dat is toch geen integriteit? Je wilt iets heel anders: positief betrokken medewerkers, die betrouwbaar en constructief samenwerken, inzet, betere kwaliteit, lagere kosten. Dat is al beter dan preventie of boeven vangen, en het werkklimaat wordt veel prettiger.

Maar het kan nog veel beter: integriteit in het primaire proces; met klanten en leveranciers samen besparen door 'goed werken'; en verbeteren door actief meedenken: co-creatie. Verdienen met waarden, het kan absoluut.

Het kan nog beter: uw mensen kunnen zich ontwikkelen tot authentiek integere medewerkers: wijs, onpartijdig, belangeloos, integer, Van top tot werkvloer gewoon doen wat goed is om te doen. Dat is een opluchting voor de organisatie en levenslang winst voor elke betrokkene.

Besparen, winst maken en wijsheid. Ook u kunt dat bereiken."