of 58940 LinkedIn

Afschaffen ambtelijke hiërarchie geeft beter resultaat

In de gemeente Bodegraven-Reeuwijk is er geen hiërarchie meer, geen management en geen afdelingen. Het werken vanuit rollen in plaats van functies en gebruik maken van netwerken blijkt goed te werken.

Geen functies, geen management en strikt gezien is het fysieke gemeentehuis als werkplek eigenlijk ook niet per se nodig. In de Zuid-Hollandse gemeente Bodegraven-Reeuwijk doen ze het al een tijdje heel anders. Er is geen bureaucratische hiërarchische werkstructuur meer. Vanuit wisselende samenstellingen werken mensen aan de gemeentelijke opgaven. Ontstaat er dan een anarchie waarbij iedereen maar doet wat ‘ie wil of het recht van de sterkste geldt? ‘Nee’ verzekert Johan de Jager, die voorheen bekend stond als de gemeentesecretaris. ‘Mensen voelen zich aantoonbaar gelukkiger nu ze niet vanuit een functie een vraagstuk aanpakken maar vanuit hun interesses en competenties met elkaar samenwerken.’

Zelfsturing

En dat lijkt een schot in de roos. Ambtenaren gedijen namelijk goed bij zelfsturing blijkt ook uit onderzoek. Volgens het Geluksonderzoek dat Binnenlands Bestuur samen met I&O uitvoerde zijn ambtenaren het gelukkigst wanneer zij vrijheid hebben in de manier waarop ze hun werk doen. Op de vraag hoe gelukkig de ambtenaar in het algemeen over zijn werk is, kwalificeert het merendeel dit met het cijfer 8 (34 procent) en een 7 (28 procent). De ambtenaren die in hoge mate zelfstandig en met eigen verantwoordelijkheid werken blijken vaak hun persoonlijk geluk af te meten aan hun werk. Autonomie is over de hele linie een belangrijke geluksfactor. Ambtenaren zijn het meest te spreken over de mate waarin ze hun werkzaamheden zelf mogen invullen.
 
Geen bureaucratische procedures 

In Bodegraven-Reeuwijk werd in 2014 van de nood een deugd gemaakt. Nog niet zolang geleden ging het er niet zo goed nadat Bodegraven en Reeuwijk uit een moeizame fusie kwamen. Zoals wel vaker bij een herindeling, liep de samenwerking niet lekker tussen de ambtenaren van beide organisaties. De vechtfusie bleek wél een vruchtbare bodem voor een inmiddels succesvol experiment: een gemeente zonder afdelingen, functies of hiërarchie.  Dat zit zo. Alle taken die de gemeente uitvoert zijn onderverdeeld in processen, projecten en opdrachten  de zogenoemde OPP’s. De ambtenaren werken hieraan in verschillende samenstellingen. De gemeentelijke organisatie werkt vanuit de verschillende vakgebieden samen. De wensen van inwoners, bedrijven en het bestuur vormen de input voor dat werk. Bureaucratische procedures worden vermeden. Van de medewerkers wordt verwacht dat ze flexibel hun werk uitvoeren op basis van wat echt nodig is voor inwoners en bestuur.


Beleidsterrein overstijgen

Met de nieuwe netwerkachtige manier van werken kwam er ook een positieve impuls in de organisatie. ‘De schotten zijn weg,’ vertelt Johan de Jager die de nieuwe manier van werken destijds introduceerde. ‘In je eigen rol overstijg je je eigen beleidsterrein en is er meer ruimte voor eigen ideeën. Door alleen maar te denken vanuit functies creëer je eigenlijk veel belemmeringen en het denken in hokjes. De uitspraak “daar ga ik niet over” is daar een lichtend voorbeeld van. Bovendien maakt de hiërarchie de samenwerking tussen verschillende afdelingen lastig.’ Dat functie-, afdelings- en hiërarchieloos werkt voor Bodegraven-Reeuwijk blijkt uit harde cijfers. De nieuwe manier van werken heeft uiteindelijk tot forse verlaging het van het ziekteverzuim geleid. En volgens verschillende medewerkers is de sfeer sterk verbeterd.

Inwoners profiteren 

Ambtenaar Puck van Tilburg startte tegelijkertijd met de nieuwe manier van werken op het gemeentehuis en vindt het zo eigenlijk heel erg logisch. ‘Je zit veel dichter op het proces’. Al beseft ze ook dat het van gesettelde collega’s wel wat vraagt om het werk 360 graden anders uit te voeren. ‘Het gaat om de mindset, die is belangrijker dan het weghalen van de functies. Je moet die knop omzetten en niet blijven hangen in visiedocumenten,’ vindt ze. Niet alleen de ambtenaren worden hier gelukkig van, maar ook de inwoners profiteren is haar overtuiging. ‘We kunnen op deze manier veel sneller reageren op wat er gebeurt in de samenleving. De lijntjes zijn korter en ons werk is transparanter. Het is voor de buitenwereld veel duidelijker wie waarmee bezig is, per vraagstuk is er één club mensen. Er hoeven geen eilandjes meer overbrugd te worden.’

Verstuur dit artikel naar Google+

GERELATEERDE ARTIKELEN

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ed (ICT beheerder) op
Als deze methodiek algemeen toepasbaar is dan kan de burgermeester, de commissaris van politie etc ook weg. Iets om over na te denken lijkt me. In België ging het ook beter zonder regering een tijdje geleden werd er bericht.
Door Jan Harko Post (Werkende opa) op
Ongeveer 15 jaar geleden heb ik mij eigen managementfunctie weggereorganiseerd. Dat bleek een ware zegen voor mijzelf en mijn collega's!
Door Jhr. van Avezathe en Zottegem (vrolijke burger) op
Nu is het kenmerk van de overheid om een beheers- en angstcultuur in stand te houden. dat is nodig, omdat de politiek geen visie heeft en niet stuurt en de competenties van ambtenaren vaak ernstig tekort schieten. Lees ook het verslag van de Nationale Ombudsman. Als je met kleine teams van echte deskundigen werkt die hun vak verstaan, kun je werken met zelfsturende teams en zijn managers overbodig. Het is een cultuur die door grote ego's wordt bepaald. In een echte democratie zijn de bestuurders de eindverantwoordelijke en die moeten in staat zijn het beleid te verdedigen. In dat opzicht is onze maatschappij ernstig ontspoord.
Door Harry Golsteyn (organisatieadviseur) op
Nobel streven.Gelukkige werknemers:heel belangrijk.
Wie is aanspreekpunt als ik als burger iets wil weten
over een bepaald onderwerp en kan ik dat als burger
ook ergens vinden op onderwerp,naam en toenaam?
Door Van Daamen (leidinggevende) op
Nu moet ik als leidinggevende vooral niet kritisch zijn want dan gaat iedereen roepen dat ik mijn eigen functie in stand probeer te houden. Maar daar maak ik mij niet zo'n zorgen om. Echter links- of rechtsom ontstaat er toch altijd weer een vorm van hiërarchie. De strenge hiërarchie is natuurlijk al lang verlaten dat werkt ook niet meer maar hoe je het ook noemt een vorm van coördinatie of sturing blijft gewoon noodzakelijk. Over een paar jaar weten we of het echt goed werkt maar misschien dat er dan allang weer een "echte" gemeentesecretaris benoemd is die het toch net even anders ziet.
Waar Binnenlands Bestuur zich helaas steeds vaker schuldig aan maakt - ook weer met dit artikel - is zonder onderzoek of onderbouwing een opinie als de waarheid presenteren.
Door Marjan (Vriendin van ambtenaar) op
Mijn vriend is in dienst van de gemeente Apeldoorn of zoals hij het noemt, de gemeente met 5 keer teveel aan managers. Na elke reorganisatie wordt een plattere organisatie beloofd, maar telkens komen er meer vriendinnen van de bazin. Kritische mensen moeten weg en daar komen weer 3 ja-knikkers voor terug. Wat zou dat voorbeeld van Bodegraven-Reeuwijk een zegen zijn voor de werksfeer, de resultaten en de financiële huishouding van dit grote Veluwse dorp. De inwoners verdienen dat echt.
Door Theo (roverhoofdman) op
Ik ben alléén maar heel erg benieuwd naar hoe de inwoners van Bodegraven - Reeuwijk het allemaal ervaren.
Door Tim_Amsterdam (Mens) op
Een goede kennis van mij werkt bij de gemeente Amsterdam. Zij vertelde me dat door de laatste grote reorganisatie een behoorlijke groep directeuren hun 'directeurstitel' kwijt geraakt was. Zij moesten nu genoegen nemen met de titel 'manager'. Het salaris bleef overigens hetzelfde. Na ongeveer een half jaar is er officieel besloten deze managers weer directeur te noemen. Dat isbeter voor de buitenwereld. Met zo'n titel gaan namelijk meer deuren open, zo was de redenering. Velen denken dat deze directeuren gewoonweg niet konden leven met de degradatie in titel. Jezelf directeur kunnen noemen is natuurlijk veel stoerder dan manager.
Door anoniem (Beleidsadviseur) op
@Jan (organisatiespecialist).

Ik heb niet geprobeerd redenen te verzinnen waarom het niet zou kunnen (salaris, rangorde, controle). Ik geloof alleen niet dat het volledig is doorgevoerd zoals in het artikel wordt genoemd (met alle daarbij horende gevolgen). Dat wil ik indien mogelijk graag bevestigd hebben.

In het stuk staat dat er geen hierarchie meer IS. Het zou dus al helemaal doorgevoerd zijn. Dat houdt in dat er geen rangorde meer is etc. Daar geloof ik nog steeds niets van, want dan moet je inderdaad al die drempels nemen......veel succes.

Om reden daarvan heb ik gevraagd om een reactie van een medewerker van de gemeente zelf. Klopt wat in het artikel staat met de daarbij horende gevolgen? Is het echt volledig doorgevoerd? (Geen hierarchie, geen rangorde, zelfde salaris etc.).

Door Jan (Organisatiespecialist.) op
Mooi dat dit soort ontwikkelingen ook in ambtelijke werelden plaatsvindt. Ik geloof sterk in het werken in teams in plaats van afdelingen. Binnen het team is iedereen even belangrijk en wordt de verantwoordelijkheid samen gedeeld. Dat zorgt ervoor dat het werk sneller en makkelijker wordt uitgevoerd.
Natuurlijk heb je wel wat hobbels te overwinnen. Zo zijn er mensen, zoals de anonieme beleidsadviseur die hier ook heeft gereageerd, die maar redenen proberen te verzinnen waarom het niet zou kunnen. Dat gaat dan meestal over functies, rangordes, loonstrookjes, salarisschalen, beoordelingen en dergelijke zaken. Zaken die voorkomen uit het traditionele bureaucratische hokjesdenken. Ja, die moeten worden aangepakt maar dat kan pas als de mindset goed is. Zo te lezen is gemeente Bodegraven-Reeuwijk goed bezig.