Campagnes 2026: Van tenenkrommende filmpjes tot geldprijzen

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen wordt de strijd om aandacht steeds zichtbaarder. Lokale politici die massaal viral gaan met tenenkrommende filmpjes op TikTok tot geldprijzen uitdelen en betalen voor een lokale talkshow. In een tijd waarin aandacht schaars is en er bij de laatste verkiezingen slechts iets meer dan de helft ging stemmen, proberen partijen alles aan te grijpen om op te vallen.

Campagne voeren via sociale media

Een van de grootste veranderingen in lokale verkiezingscampagnes lijkt tot nu toe de groeiende rol van sociale media. Politicoloog Sanne Kruikemeier, hoogleraar Digitale Media en Samenleving, ziet dat dit de manier van campagnevoeren verandert. In een interview met NU.nl vertelt zij dat politici steeds vaker zelf hun boodschap moeten verspreiden via hun eigen kanalen, zodat berichten zich online kunnen verspreiden zonder dat daarvoor advertentiegeld nodig is. De verschuiving naar eigen online content hangt volgens haar samen met veranderende regelgeving rond politieke advertenties. In de Europese Unie gelden sinds 2025 strengere regels voor digitale politieke reclame.

Volgens Kruikemeier passen lokale politici hun stijl ook steeds vaker aan aan het platform waarop ze actief zijn. Op TikTok werken korte video’s, humor en trends vaak beter dan traditionele politieke boodschappen. Lokale politici spelen daar volgens haar steeds meer op in met creatieve of luchtige content. Diverse kandidaat-gemeenteraadsleden zijn afgelopen dagen viral gegaan met soms -al dan niet bewust- tenenkrommende video’s.

Aandacht kopen

In sommige gevallen zijn politieke partijen zo desperaat om zichtbaar te zijn in media, dat ze betalen voor talkshows. Zo werd in Rotterdam onlangs bekend dat lokale politieke partijen geld betalen om te verschijnen in een populaire talkshow. De fracties van VVD, D66 en PvdA betaalden elk ongeveer 5000 euro om tot aan de gemeenteraadsverkiezingen geïnterviewd te worden door een aantal bekende Rotterdamse hosts.

Andere partijen die dat bedrag niet willen of kunnen betalen, blijven daardoor buiten beeld. Hoewel het niet om een traditionele journalistieke talkshow gaat, roept dit wel vragen op over gelijke toegang tot media-aandacht. Als politieke zichtbaarheid afhankelijk wordt van financiële middelen, kan dat kleinere partijen op achterstand zetten.

Voorstanders van sterkere lokale journalistiek zien hierin juist een argument voor lokale mediafondsen. Daarmee zouden journalistieke initiatieven onafhankelijker kunnen opereren en zouden alle politieke partijen in principe gelijke toegang tot interviews en publiciteit kunnen krijgen.

Opvallende campagnes

Er zijn meer opvallende acties om aandacht te trekken. In IJsselstein kwam een lokale partij met een campagneactie waarbij inwoners kans maken op geld. Volgens berichtgeving van het AD Utrechts Nieuwsblad verspreidde de lokale partij LDIJ posters met de tekst ‘Ik kies voor IJsselstein’. Bewoners die de poster op hun raam hangen, maken tot aan de verkiezingen dagelijks kans op een waardebon van 100 euro.

Volgens lijsttrekker Mark Foekema is de actie bedoeld om de opkomst bij de verkiezingen te verhogen. Het campagneteam van de partij gaat in de weken voor de verkiezingen de wijken in om te kijken waar de posters hangen. Iedere dag wordt vervolgens een waardebon van 100 euro uitgereikt. Die kan worden besteed bij lokale winkels die meedoen aan de actie of worden gedoneerd aan een goed doel in de gemeente. De actie leidde tot kritiek van andere partijen, die zich afvragen of zo’n winactie niet te veel lijkt op het belonen van politieke steun.