of 59244 LinkedIn

Democratisch waterschap is farce

Verkiezingen voorbij, stof neergedaald. Mag je je honderd jaar na invoering van algemeen kiesrecht afvragen of een waterschap wel een democratisch gestuurd orgaan is? Officieel borgt de trits ‘belang’, ‘betalen’ en ‘voor het zeggen hebben’ dit recht. Bijna de helft van de zetels van eigenaren van gebouwen, eigenaren van ongebouwde grond - meestal boeren - en eigenaren van natuurgrond zijn ‘geborgd’. Niet gekozen maar verkapt censuskiesrecht uit een vervlogen verleden.

Wat geen meldpunt vereist is dat zich onomkeerbare patronen in de samenleving af tekenen. Jong en oud komen op voor het klimaat, ageren tegen oppervlaktelozingen door bedrijven en uitspoeling uit landbouwgronden en ruimen plastic soep op. Snel en vrij surfende professionals ontwikkelen zich snel tot netwerken van deskundigen. Niet te onderschatten is dat waarde in geld uitdrukken steeds meer taboe wordt en eenzijdige keuzes voor marktwerking en globalisering onder vuur liggen. Nieuwe ijkpunten, nieuwe doelen en nieuwe resultaten.

 

Waarom dan nog 'geborgde' zetels. Het aloude verhaal: stel dat bij algemene verkiezingen de direct belanghebbenden buiten de boot vallen. Boeren en bedrijven zijn in de minderheid maar wordt groot belang bij waterbeheer toegekend. Terwijl Nederland verdroogt door te laag waterpeil zouden oogsten de klos zijn als het waterpeil omhoog gaat. Via het doorslaggevende regeltje in de Waterschapswet 'Betaling en zeggenschap zijn beide een afgeleide van het belang, echter zonder een strikte onderlinge relatie' krijgt een klein clubje boeren onvervreemdbare rechten.

 

Op grond van de trits ‘belang’, ‘betalen’ en ‘voor het zeggen hebben’ zijn een paar restzetels erg mager. In ons dichtbevolkte land wordt immers veruit het meeste watergeld opgebracht door de inwoners. Logischerwijs komt de vraag op of het aantal geborgde zetels moet blijven. De bezetters betalen steeds minder en hebben veel te zeggen. Vooral omdat het niet op kan. Zetels worden bezet als geborgde grondeigenaren en tegelijk worden dezelfde eigenaren gekozen als ingezetene.

 

Terwijl gemeenten steeds meer aan kennis en ervaring van inwoners nodig hebben om hun werk te doen lijkt het op het eerste gezicht dat waterschappen dat niet nodig hebben. Zij staan op het gebied van kennis van watertechniek en doorrekeningen wereldwijd op ongekende hoogte. Sterker nog, ze bepaalt de norm. Om trots op te zijn en bovenal te behouden. Intussen zijn de waterschapambtenaren stiekem al flink op weg om hun technische kennis op steeds bredere terreinen in te zetten.

 

Al zitten ze er nog niet mee zullen waterschappen rap andere kennis en vaardigheden nodig hebben. In het licht van de maatschappelijke machtsverschuiving moet Provinciale Staten aan de bak om de democratische balans te herstellen. Zij zijn immers de instantie dat over de uiteindelijke hoeveelheid geborgde zetels gaat. En omdat provincies ook nog de ruimtelijke inrichting van gemeenten bepalen geldt afdoen met 'er is geen liberaal of socialistisch waterbeheer' als nepnieuws.

 

Misschien kan een cyberaanval de waterschappen nog redden. Anders zullen ze eraan moeten geloven nu ‘gruttopartijen’ met de meeste stemmen in opstand komen. Dan kan je aan je theewater voelen dat mensen een betere balans tussen veiligheid, natuur en cultuur eisen. Ecologisch herstel van hoogwater en droge voeten tot moerasbosjes, bloemrijke grasveldjes en kleine ijsvogelvlinders. De werkelijkheid langs een nieuwe meetlat. De tijdgeest als gruwel voor de boeren maar topic voor de komende provinciale agenda.   

 

Piet van Mourik

Verstuur dit artikel naar Google+