of 59147 LinkedIn

Toezicht meest kritieke punt van de sleepwet

Christiaan Ottow 1 reactie

Morgen stemmen we voor of tegen de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), ook wel sleepwet genoemd. De wet zorgt voor veel discussie. En terecht, aangezien deze ook voorziet in ongerichte, brede taps. De diensten mogen daarmee tappen wat ze nodig vinden. Je kunt hierbij allerlei voors en tegens bedenken. Maar waar het mij vooral om gaat is hoe het toezicht op de uitoefening van de wet is ingericht. Dat is namelijk een belangrijke reden waarom ik geen volmondig ‘ja’ stem.

De Wiv reguleert de bevoegdheden van en het toezicht op de veiligheidsdiensten. Bij die bevoegdheden hoort in de nieuwe Wiv het op grote schaal aftappen van internetverkeer. Daarom is deze wet zowel belangrijk voor het beschermen van, als potentieel gevoelig voor onze rechtstaat. Inlichtingendiensten met veel bevoegdheden die in het geheim opereren en door de uitvoerende macht aangestuurd worden, staat immers op gespannen voet met een open democratie, maar de open democratie moet wel beschermd worden. 


Om te zorgen dat de diensten hun bevoegdheden correct gebruiken en er geen misbruik wordt gemaakt houdt de  Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD) toezicht op het gebruik van de Wiv. Deze instantie controleert achteraf hoe de diensten met hun bevoegdheden zijn omgegaan en publiceert hierover. In het verleden zijn de diensten echter regelmatig op hun vingers getikt over het onzorgvuldig gebruik van bevoegdheden.

 

Onder de nieuwe Wiv wordt de CTIVD ook verplicht betrokken bij de behandeling van klachten door een minister en kan het de diensten opdragen data te vernietigen of onderzoek te staken op basis van deze klachten. Daarnaast wordt onder de nieuwe Wiv een nieuwe commissie van drie leden ingesteld, de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB).


De manier waarop het toezicht is ingericht brengt twee kritieke punten met zich mee. In de praktijk zijn slechts zes personen volledig verantwoordelijk voor het toezicht van de veel ruimere, nieuwe Wiv. Ten tweede wordt het toezicht geheel buiten het rechtssysteem om uitgeoefend. Waar de opsporingsdiensten vanwege onze scheiding der machten naar de rechter moeten voor een huiszoekingsbevel, heeft een inlichtingendienst geen rechter nodig om een sleepnet in te zetten. Ten dele logisch, omdat het niet om strafzaken rond Nederlandse staatsburgers gaat, maar toch een vreemde situatie voor een rechtsstaat.

 

Verder heeft de TIB geen toegang tot systemen van de geheime diensten. Dit betekent dat zij alleen op basis van het verhaal dat ze te horen krijgen moeten beoordelen of ze de inzet van bevoegdheden in het betreffende geval toestaan. Daarmee ontbreekt dus een breder toezicht en krijgt de TIB in de praktijk ook weinig inzicht in het gebruik van die bevoegdheden. Zelfs de Raad van State geeft aan te vrezen voor een ‘alibi-functie’ voor de TIB: dat de TIB altijd ‘ja’ zal zeggen omdat er niet voldoende inzicht is om tot een ‘nee’ te kunnen komen.

 

Toezicht zou volgens mij plaats moeten vinden op twee fronten: checken of de onderzoeksopdrachten waar vanuit de diensten werken inderdaad helemaal pluis zijn, en controleren of ze zich in de praktijk met hun bevoegdheden aan die onderzoeksopdracht (en de wettelijke bepalingen) houden. Dat tweede wordt nu door de CTIVD getoetst. Het eerste kent bij mijn weten geen toetsing, al hebben alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer invloed op de onderzoeksagenda via de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.

Het Instituut voor Informatierecht (IViR) formuleerde een aantal scherpe conclusies over de voorwaarden waaraan toezicht en transparantie in een democratische staat zouden moeten voldoen. De Wiv geeft daar maar zeer ten dele invulling aan en blijft daarmee voer voor discussie.

 

Christiaan Ottow, security-expert, Computest

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door loekoek (vm. jur.medew.gsd) op
De schrijver heeft zijn best gedaan, maar het artikel gaat voorbij aan iets dat veel ernstiger is.

Allereerst zal de CTIVD eens te rade moeten gaan in Tilburg.
Met name de voorloper van de AIVD (BVD) heeft in het verleden een eigen databank aangelegd en onbekend is of die, in strijd met de wet aangelegd, vernietigd is.

Voorts heeft de schrijver helemaal niets gesteld m.b.t. DNA en dan zelfs niet eens zoals de NOS de papegaai uithangt op basis van een toelichting door een Ministeriële voorlichter. Het zou slechts om enkele gevallen gaan. Zie o.a. www.groene.nl/artikel/de-dna-verzameldienst.
Nu worden alle medische instellingen ingeschakeld: als je lichaamsmateriaal inlevert, zijn die instellingen VERPLICHT DNA ervan vast te stellen en op te sturen naar de AIVD.

De voorlichting m.b.t. deze werkende wet (anders zou er geen referendum kunnen plaatsvinden) zoals door de Rijksoverheid gebracht, lijkt als 2 druppels water op het nepnieuws van de NOS.
De onzorgvuldigheid (al dan niet bewust) is zo groot te achten dat je er een baggerdepot mee kunt vullen.