of 65101 LinkedIn

Subsidiestelstel cultuur op de schop

Het subsidiestelsel in de cultuursector moet helemaal op de schop, vindt staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur. Dat schreef hij deze week in een brief aan de Tweede Kamer.

Geen orkest, museum of toneelgezelschap is na 2013 nog zeker van subsidie. Wie als kunstinstelling geld van het Rijk wil ontvangen wordt straks getoetst op criteria als: ‘voldoende’ publiek, ondernemingszin, interessant zijn voor kinderen en jongeren, en een programma of collectie van (inter)nationale betekenis. Doel: minder door het Rijk gesubsidieerde instellingen en een structurele bezuiniging oplopend tot 200 miljoen euro in 2015.

 

Arno Brok, voorzitter van de cultuurcommissie van de VNG en burgemeester van Dordrecht, maakt zich vooral zorgen over het gemak waarmee het Rijk zaken lijkt door te schuiven naar lagere overheden: ‘De staatssecretaris gaat niet over onze keuzes en onze portemonnee. De gaten die het Rijk schiet, kunnen wij niet opvangen. De culturele infrastructuur van ons land hebben we altijd gezamenlijk als Rijk, provincie en gemeente overeind gehouden. Ik vertrouw erop dat dit nu ook lukt.’

 

Ook Harry van Waveren, voorzitter van de cultuurcommissie binnen het Inter Provinciaal Overleg (IPO), benadrukt dat ‘niet alle provincies een energiebedrijf hebben verkocht.’ ‘Dat bij decentralisatie van de regionale historische centra de rekening naar de provincies gaat, kan zomaar niet.’ Van Waveren ziet veel inconsistenties in de beleidsbrief van Zijlstra.

 

‘De staatssecretaris benadrukt het belang van publieksbereik en ondernemerschap, maar dat laatste wordt tegelijkertijd bemoeilijkt door het voorstel de btw te verhogen volgend jaar. Als je het subsidiestelsel zo ingrijpend verandert vanaf 2014, is dan het geefbeleid al wel op orde? En hoe rijm je het schrappen van de matchingsregeling (culturele instellingen ontvangen meer subsidie naarmate ze meer eigen inkomsten werven, red.) met het belang dat je zegt te hechten aan participatie?’

 

Het IPO maakt zich ook zorgen over de spreiding van cultuur over de regio’s. ‘Zijlstra heeft het over een focus op ‘hoogwaardige geografische kernpunten in het land’. Welke zijn dat? Ik hoop niet de G9, want daar zitten vier provincies helemaal niet in.’ Het is bezuinigen om het bezuinigen, stelt Van Waveren. ‘Dat betreuren we als IPO vanuit de economische impact en intrinsieke waarde die kunst heeft.’

 

Missionaris

 

Het is niet helder wat de staatssecretaris wil, vindt Leo Pot, directeur van Theaters Tilburg. ‘Visie ontbreekt’. Herstructureren hoeft niet slecht te zijn, de culturele sector kan best vraaggerichter werken, vindt hij. ‘Als een gezelschap een heel experimenteel stuk in productie neemt voor een grote zaal, dan is daar misschien in Rotterdam of Amsterdam genoeg publiek voor, bij ons niet. Dat betekent niet dat je als sector op veilig moet spelen ‘maar het hoort misschien wel in een kleine zaal thuis.’

 

Podia kennen hun publiek, stelt Pot, die wel wat ziet in een ‘afnamesubsidie’, waarbij niet de gezelschappen, maar de podia meer invloed krijgen op het geld. Leidt dat niet tot middle-of the-road-art? ‘Onzin’, vindt Pot. ‘Er is zeker publiek voor het experiment. Dat moet je ook brengen, dat is je taak.’

 

Ralph Keuning, directeur van Museum de Fundatie in Zwolle, is wellicht het type cultureel ondernemer zoals Zijlstra ze graag ziet. Museum De Fundatie dat geen rijkssubsidie ontvangt, ging van 30 duizend bezoekers in 2006, naar 130 duizend bezoekers dit jaar. Keuning: ‘Je bent niet alleen missionaris, je bent ook zakenman.’

 

In zijn programmering zoekt hij ‘de sandwich’: een tentoonstelling die een breed publiek aanspreekt, combineren met onbekender of regionaal talent. ‘We hadden hier Jeroen Krabbé, maar ook Georg Grosz, daar komen dan óók tienduizenden mensen naar kijken.’ Overheden spelen in de cultuurwereld een centrale rol, en móeten risicodragend investeren in cultuur, vindt Keuning.

 

De Fundatie gaat binnenkort met een bedrag van 5 miljoen euro van de provincie uitbreiden. Er komt een spectaculair ‘oog’ van staal en glas op het dak. Met de komst van de Hanzelijn, waarmee Zwolle ‘noordelijke Randstad’ wordt, moet het ons lukken door te groeien naar 200 duizend bezoekers, hoopt hij.

 

‘Zo’n oog krijg ik met privaat geld niet voor elkaar, daar heb ik echt de overheid voor nodig. Mijn sponsormarkt is slechts enkele tienduizenden euro’s. Zwolle is een provinciestad: er zit hier maar één hoofdkantoor van een nationaal bedrijf. Ik wil graag groeien, daar heb ik dat oog voor nodig. En als ik dat eenmaal heb, dan word ik mischien wél interessant voor sponsoren verder weg.’

 

Keuning: ‘Elke bezoeker van De Fundatie geeft in Zwolle 45 euro uit. Als het mij lukt 200 duizend bezoekers te trekken, betekent dat 9 miljoen euro. Van mijn bezoekers komt 80 procent van buiten Overijssel. Gezien het cultureel toeristisch potentieel van bijvoorbeeld China, moet je juist investeren in cultuur.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Vacatures

Dossier: coronavirus

Afbeelding

 

In dit dossier leest u alle artikelen van Binnenlands Bestuur over het coronavirus.