of 59199 LinkedIn

Voorstel tot afschaffen aanbestedingsplicht onzin

Petra Heemskerk en Lot Wagemakers 2 reacties

GroenLinks en SGP stellen voor het sociaal domein uit te zonderen van de aanbestedingsplicht. Zij constateren dat gemeenten door de aanbestedingsplicht ‘in een strak bureaucratisch keurslijf worden gedwongen om hun inwoners van zorg te voorzien’. Dit keurslijf heeft volgens GroenLinks en SGP geleid tot een toenemend aantal juridische procedures. Dit terwijl die energie juist in goede zorg moet worden gestoken. Hoewel wij de zorgen van GroenLinks en SGP delen, zijn wij het oneens met hun analyse van het probleem en de voorgestelde oplossing, te weten het afschaffen van de aanbestedingsplicht. De oplossing kan niet, hoeft ook niet en lost het probleem niet op. Niet de Aanbestedingswet of de aanbestedingsplicht is het probleem, maar de wijze waarop de aanbestedingen door gemeenten worden georganiseerd. En in het verlengde daarvan de financiële risico's van de zorg bij zorgaanbieders neerleggen.

Het voorstel van GroenLinks en SGP is simpelweg niet haalbaar. Met de Aanbestedingswet, waar de aanbestedingsplicht in is opgenomen, zijn Europese richtlijnen geïmplementeerd. De verplichting voor gemeenten om aan te besteden volgt dus uit Europese regels. De Nederlandse wetgever kan de Europese regels niet zomaar opzij zetten. Pas als de Europese richtlijnen worden aangepast, zou ook de Aanbestedingswet kunnen worden aangepast. En zover is het nog lang niet.

 

Belangrijker is dat het wijzigen van de Aanbestedingswet helemaal niet nodig is. Voor sociale diensten zoals jeugdzorg is er in de Aanbestedingswet juist een administratief lichte inkoopprocedure opgenomen. Het is voldoende dat er een objectieve en transparante procedure wordt georganiseerd. Gemeenten kunnen dus al op een simpele manier inkopen. Ook bestaan er mogelijkheden om zonder toepassing van de Aanbestedingswet zorgaanbieders te contracteren, bijvoorbeeld met het open house model of door het verstrekken van subsidies.

 

Ons belangrijkste bezwaar tegen het voorstel van GroenLinks en SGP is dat zij niet ingaan op het daadwerkelijke probleem bij de inkoop van jeugdzorg. Dat probleem zit in de financiële risico's die zorgaanbieders lopen bij uitvoering van de opdracht. Gemeenten leggen nog al te vaak te lage tarieven en onredelijke contractvoorwaarden aan aanbieders op. Op welke wijze een gemeente de zorg ook inkoopt, zij zullen voor redelijke tarieven en contractvoorwaarden moeten zorgen. Te lage tarieven en onredelijke voorwaarden zijn ook de redenen waarom er in toenemende mate geprocedeerd wordt over de inkoop van jeugdzorg.

 

Als GroenLinks en SGP de problemen rondom de inkoop van jeugdzorg daadwerkelijk willen tackelen, zullen ze de discussie in Den Haag moeten voeren, niet in Brussel. Gemeenten moeten zorgaanbieders voldoende budget en redelijke contractvoorwaarden (kunnen) bieden om hun zorg te verlenen. Daarvoor zullen gemeenten met zorgaanbieders in gesprek moeten gaan en bereid zijn gehoor te geven aan eventuele bezwaren. Dat is ook mogelijk wanneer gemeenten ervoor kiezen om op basis van de Aanbestedingswet zorgaanbieders te selecteren. Aanbesteden is geen bureaucratisch keurslijf voor gemeenten, tenzij ze de procedure bureaucratisch uitvoeren. 

 

GroenLinks en SGP doen er goed aan met voorstellen te komen die gemeenten handvatten bieden om redelijke voorwaarden en tarieven te hanteren. Een voorbeeld zou kunnen zijn dat de resultaten van bepaalde marktonderzoeken over kostprijzen tot uitgangspunt worden verklaard. De politiek kan dus concrete signalen geven dat de administratieve rompslomp die gemeenten zichzelf en zorgaanbieders op de hals halen, niet nodig is. Dan is er geen sprake van loze retoriek, maar van concrete oplossingen.

 

Petra Heemskerk, advocaat-partner aanbestedingsrecht bij CMS
Lot Wagemakers, advocaat aanbestedingsrecht bij CMS

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Drs Gee (Vml beleidsadviseur sociaal domein) op
Als aanbesteden een efficiente methode van bekostigen is, waarom doet het rijk dat niet met bv; het onderwijs, en of met politiekorpsen? Deze vraag was schetsend bedoeld, iedereen in dit werkveld weet dat marktwerking niet handig is, omdat winst maken onacceptabel gevonden wordt. Velen dachten dat je luie monopolistische uitvoeringsorganisaties zou krijgen, indien je via subsidies betaald. Maar tussen meerdere gesubsidieerde clubs kan wel degelijk gezonde wedijver cq concurrentie spelen. Jammer dat nog zo weinig breder nagedacht wordt over bekostigen!
Door Jaco van den Brink (advocaat aanbestedingsrecht bij BVD Advocaten) op
Het voorstel tot afschaffing van de aanbestedingsplicht is geen onzin.

De problemen die collega's Heemskerk en Wagemakers signaleren doordat gemeenten nogal eens te lage tarieven bieden of een eenzijdige risico-verdeling in het contract hanteren, zijn herkenbaar. Aandacht bij de wetgever is dan ook vereist (er is ook al enige aandacht voor bij de regering, zo is er bijvoorbeeld al de AMvB "Reële kostprijs").

Maar dit is niet allereerst het probleem dat SGP en GL hebben gesignaleerd (hoewel minder aanbestedingen en meer ruimte voor overleg en onderhandelingen tussen gemeenten en zorgaanbieders ook heel goed zou kunnen bijdragen aan oplossen van dit probleem.)

Het ging deze politici echter meer om het verschijnsel dat een aanbestedingsprocedure per definitie strakke regels kent. Bijvoorbeeld dat een inschrijving in beginsel niet meer gewijzigd kan worden en fouten dus niet meer kunnen worden hersteld na de uiterste inschrijfdatum. Deze en andere strenge aanbestedignsrechtelijke regels (dus óók van toepassing bij de lichte inkoopprocedure) leiden in de praktijk niet zelden tot onwenselijke situaties waardoor van het beoogde effect van een aanbesteding (de beste aanbieders krijgen de opdracht) geen sprake meer is.

En in de zorg is er uiteindelijk veelnb minder ruimte voor concurrentie en marktwerking dan bij bijvoorbeeld ICT-diensten of de bouw- en infrasector. Ook dat roept de vraag op of de 'aanbestedingsplicht' geschikt is voor de Wmo-zorg en jeugdzorg.

Hoe dan ook: zoals genoemde collega's terecht opmerken, laat er vooral meer oog zijn voor de mogelijkheden van het 'open systeem' ofwel 'open house model'. Dat is een aantrekkelijk alternatief voor een aanbestedingsprocedure die inderdaad nu ook gewoon mogelijk is. In de praktijk zie je nog vaak dat gemeenten dit presenteren alsof het een aanbesteding is, daar zou dan ook verandering in moeten komen.