of 58952 LinkedIn

Transitie jeugdzorg, afremmen of extra gas geven?

Het was weer bal vorige week over de transitie jeugdzorg. Een rapport van de Algemene Rekenkamer over de nog resterende onzekerheden over het jeugdzorgbudget in 2015, een brandbrief van de werkgevers en vakbonden in de jeugdzorg met zorgen over verlies van banen en vernietiging van menselijk kapitaal en het tweede nog kritischere rapport van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd over de voortgang van de transitie, deed de discussie over het tempo van de transitie weer hoog oplaaien.

Voor sommigen aanleiding om aan te dringen op extra gas geven, voor anderen reden om te pleiten voor afremmen, voor uitstel. Of bedoelt men eigenlijk afstel? Want diegenen die pleiten voor afremmen behoren grotendeels tot het kamp van de principiële tegenstanders van de transitie jeugdzorg. Toegegeven, diegenen die pleiten voor extra gas geven behoren grotendeels tot het kamp van de principiële voorstanders.

 

Ondertussen komt de transitiedatum van 1-1-2015 steeds dichterbij en is het objectief zo dat er nog heel veel niet helder geregeld is en gemeenten pas recent goed zijn begonnen met het opdoen van praktijkervaring al blijft het opdoen van ervaring met de meest complexe doelgroep met meest kwetsbare kinderen nog steeds achter. Als principieel voorstander van de transitie heb ik de afgelopen jaren met lede ogen aan moeten zien hoe zowel Rijksoverheid als gemeenten te weinig tempo maakten met het treffen van de noodzakelijke voorbereidingen. Hoe kostbare tijd verloren ging met door beleidslogica gedomineerde ivoren toren discussies. Men hield en houdt elkaar gevangen in een verlammende houdgreep van naar elkaar wijzen die op zijn zachtst gezegd niet bevorderlijk was voor het voorbereidingstempo:”wij kunnen pas een volgende stap zetten als zij eerst hun huiswerk hebben gedaan”. De uitvoeringspraktijk en de kwetsbare gezinnen en jeugdigen stonden er bij en keken er naar en verkeren tot aan de dag van vandaag in grote onzekerheid hoe de toekomstige jeugdzorg er vanaf 1-1-2015 uit gaat zien.

 

Als we op deze manier doorgaan zullen de principiële tegenstanders vanzelf gelijk krijgen. Vrij snel na de zomervakantie zal blijken dat nog steeds aan veel randvoorwaarden niet is voldaan en dat de resterende voorbereidingstijd inmiddels te krap is geworden. Er zal paniek uitbreken over de risico’s voor de meest kwetsbare kinderen en de druk om de transitie met een jaar uit te stellen zal groot worden. Van uitstel komt vervolgens afstel van een operatie die de belofte in zich droeg om een einde te maken aan het zieke jeugdzorgsysteem.

 

Wat mij betreft is het nog steeds niet te laat voor een zorgvuldige transitie per 1-1-2015. Daarvoor is het wel nodig om de omgangsvormen te veranderen van wij/zij onderhandelen naar samen optrekken. Daarvoor is het ook nodig om af te stappen van de houding en illusie dat eerst alles helder moet en kan zijn voordat je de stap kunt zetten. De houding verlamt en de operatie is dermate complex dat die 100% zekerheid vooraf nooit bereikt zal kunnen worden. Je leert de aard van ongetemde problemen van de transitie jeugdzorg en daarbij passende oplossingen pas kennen als je begint met het oplossen ervan.

 

Natuurlijk brengt het bouwen van een brug terwijl je er over loopt potentiële risico’s met zich mee. De critici die dit framen als experimenteren met kwetsbare kinderen vergeten maar al te gemakkelijk hoe het huidige zieke jeugdzorgsysteem veel kwetsbare gezinnen en jeugdigen van de regen in de drup helpt. Dan praat je over feitelijk bestaande risico’s. De potentiële risico’s kunnen goed worden beheerst door een combinatie van gas geven en afremmen. Gas geven als het gaat om het er voor zorgen dat de nieuwe wet tijdig wordt ingevoerd. Gas geven als het gaat om het opdoen van praktijkervaring door gemeenten om deskundig opdrachtgever te worden, juist ook als het gaat om de meest complexe multiprobleem gezinnen. Gas geven ook als het gaat om nu al verdere stappen zetten ten aanzien van de transformatie. En indien nodig afremmen als het gaat om het koste wat kost alles vanaf 1-1-2015 anders willen doen. Daar zit het grootste afbreukrisico. En dat is makkelijk te ondervangen als je het vervangen “oud” voor “nieuw” geleidelijk laat verlopen. Waarbij gemeenten versteld zullen staan hoe innovatief veel “oud” eigenlijk al is, zodat de gewenste transformatie wel eens sneller zal zijn gerealiseerd dan ze zelf nu nog denken.

 

Gemeenten en Rijksoverheid moeten en kunnen zichzelf dus uit de door hun zelf gecreëerde geestelijke gevangenis bevrijden door over te stappen van beleidslogica naar uitvoeringslogica. Met ruimte om in alle openheid op basis van leerervaringen bij te sturen, ook als het gaat om discussies over het budget. Theoretisch kun je daar nog jaren over van mening blijven verschillen. Pas als concreet aan de slag wordt gegaan zal namelijk blijken of de te decentraliseren budgetten voldoende zijn, danwel dat gemeenten voor onmogelijke opgaven worden gesteld. Ik put hoop uit het gezegde:”maak dingen goedkoper en ze worden slechter, maak de dingen beter en ze worden goedkoper”.

 

Een ding is zeker, als we allemaal met beide benen op de grond willen blijven staan komen we geen stap vooruit en blijft het huidige zieke jeugdzorgsysteem in stand. De meest kwetsbare burgertjes van ons land verdienen beter. Dat betekent kiezen voor een combinatie van gas geven en afremmen, dat betekent kiezen voor slim schakelen.

Erik Gerritsen

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Alexandra.s.i.coach (coach ) op
Heel goed gezegd!!! De kinderen, jongeren en gezinnen waar het hier om gaat, zitten zelf vaak in enorme veranderingen. Nu is de kwaliteit van de jeugdzorg slecht (volgens de Raad van State "verkeert de professionalisering nog in een beginstadium"! En ook de commissie Samson had weinig lof te melden. Dus waarom breiden de gemeenten de mogelijkheden voor maatschappelijk werk niet uit, en kijken en denken de maatschappelijk werkers en huisartsen alvast mee over hulp, als die al nodig is? Wellicht kan er al heel veel hulp geschrapt worden en/of efficiënter en effectiever worden, en zo worden al enorm veel kosten en problemen bespaard door het Rijk en door ook door de clienten.
Nu wordt veel leed veroorzaakt (ipv opgelost) door de verkeerde aanpak van jeugdzorg, en als dat nog ruim een jaar ongebreideld door gaat, en als dit gebeurd zonder medeweten en inspraak van de gemeenten zitten die over ruim een jaar plotseling met de gebakken peren.
http://www.raadvanstate.nl/adviezen/samenvatting …
Door Leen de Jong (Ouder) op
Gerritsen is pas geloofwaardig als ouders en kinderen vaardig en deskundig, resultaatgericht, zonder kletsdossiertjes, geholpen worden en heelgehouden. Want daar gaat het om. Dat hele signaleringscircus met OTS en UHP staat dat nu in de weg. BJZ zou zich moeten bezighouden met het gebrek aan passende hulpverlening voor ouders en kinderen. Dan hebben ze ook eens echt wat te bieden.
Door DM op
Als de daling van het aantal OTS-en en UHP's gepaard gaat met een stijging van het aantal "drang-maatregelen" schiet dat natuurlijk niet echt op. En als het aantal UHP's in 2012 met 20% is gedaald, betekent dit dat in de voorgaande jaren zeker 20% van de uit huis geplaatste kinderen ten onrechte uit huis is geplaatst. In mijn optiek is dat kinderontvoering van staatswege. Gerritsen is pas echt geloofwaardig als de afname van het aantal OTS-en en UHP's gepaard gaat met 20% reductie van zijn personeel. Daar is iedereen bij gebaat. Gezinnen en belastingbetalers. Win-win dus.
Door Erik Gerritsen (auteur van deze column) op
Niet dat mijn column hier dit keer over gaat maar in het geval van BJAA hebben we in 2012 een daling van OTS van 17% en van uithuisplaatsingen van 20% gerealiseerd en die daling zet ook in 2013 verder door. In april zaten we op laagste aantal OTS sen sinds invoering van de wet op de jeugdzorg in 2005. Dit is helaas nog geen landelijk beeld, maar ik ga er van uit dat goed voorbeeld goed doet volgen.

Ook het aantal klachten neemt af en de clienttevredenheid neemt toe richting 7,4. Niet gek voor een product waar clienten veelal in eerste instantie niet op zitten te wachten, ook niet in het drang deel dat inderdaad niet vrijblijvend is maar veel minder heftig dan dwang.

En dat alles met innovaties zoals het generieke gezinsgerichte werken (lees daar meer over op www.bjaa.nl) dat geheel in lijn is met de filosofie achter de transformatie. Die is dus al lang begonnen voordat de transitie straks een feit is, gemeenten kunnen een snelle doorstart maken op weg naar jeugdzorg zonder dwang. Een kwestie van slim jatten.
Door Leen de Jong (Ouder) op
De column even lezen jeugdzorgdeskundige. De cijfers staan erin.
http://www.artsennet.nl/opinie/artsen-blogs/Robe …
De column van professor Vermeiren op Ouders Online is oorspronkelijk te lezen op Artsennet. Robert Vermeiren toont aan dat het aantal UHP's in 10 jaar verdubbeld is naar 300 kinderen per 100.000. Ook in de column op OOL staan deze cijfers.
http://www.nji.nl/eCache/DEF/1/41/061.bmlldXdzaX …
Inderdaad het NJI voor de 4% stijging UHP in het boekjaar 2012.
De cijfers kloppen.
Al eens 'achter de voordeur' gelezen op OOL?
Door jeugdzorgdeskundige op
@Leen de Jong,

De link verwijst naar een column en niet naar cijfers over UHP's. Daarnaast is ouders.nl geen goede bron van jeugdzorgnieuws omdat ze daaar geen verstand van hebben. Het is een commercieel bedrijf dat overheidsopdrachten doet en aardige stukjes schrijft over ouderschap en soms wel eens iets over jeugdzorg maar daar is men niet deskundig in.

De cijfers die je noemt kloppen niet. Je kunt de goede cijfers zoeken bij het NJI. Verder heb je helemaal gelijk, al is dwang echt wel nodig bij ernstige mishandeling. Dat komt nu eenmaal echt wel veel voor. Dat er geen dwang meer moet zijn is een lobbypraatje, want dan is er wel minder dwang maar meer drang. (en dat is ook dwang zoals jij ook al aangeeft)

Iedereen is het er wel over eens dat de kwaliteit van de jeugdzorg tegenkrommend is en de misstanden met kinderen en ouders zeer ernstig zijn.En ja ook de GGZ heeft boter op het hoofd, willen niets met getraumatiseerde mishandelde kinderen doen. En ze geven veel te veel kinderen een stempel.

Maar zoals je zegt is er een belangrijk verschil, ouders voelen zich in elk geval niet zo rechteloos en vogelvrij bij de GGZ als in de jeugdzorg. Dat extreme disfunctioneren is echt wel tekenend voor de jeugdzorg. Helaas. Daarom moet de GGZ apart blijven, niet omdat de GGZ zo'n goeie club is. Maar omdat het in elk geval nog altijd stukken beter is dan jeugdzorg.
Door Leen de Jong (Ouder) op
http://www.ouders.nl/mopi2013-ouderschapstest.htm
Weer 4% meer kinderen UHP in 2012. In 10 jaar een verdubbeling van het aantal kinderen UHP naar 300 per 100.000 kinderen. Het stijgt alleen maar, er daalt hier echt niets. Een wereldrecord? Zou me niets verbazen.
In de jeugd ggz hebben meer deskundigen repertoir om ouders en kinderen echt te helpen, dan heb je geen dwang nodig. Maar in de jeugdzorg is de kwaliteit van het aanbod tenenkrommend, met name de kinderbescherming, het AMK en de bureaus jeugdzorg. Dan neemt de dwang alleen maar toe. Gewoon omdat ouders geen verweer hebben tegen ondermaatse ongewenste opgedrongen hulp. In de sectorgerichte jeugdzorg, tienermoeders, ambulante begeleiders op scholen, noem maar op ga ik er vanuit dat ouders en kinderen nog een beetje bescherming genieten omdat deze hulpverleners echt iets te bieden hebben.
Maar ook in de jeugd ggz kun je van een koude kermis thuis komen. Dat is het probleem van de signaleringsdrift. Als ouders en kinderen heb je geen verweer tegen hulpverleners die het ineens menen tegen jou op te moeten nemen daardoor aangemoedigd door dogooders en machtswellustelingen. En er is weinig hoop. De publieke opinie neigt naar straf en slechte ouders, de politiek brand de vingers er niet aan. Doet u mij maar 500 'generalisten' op de scholen. Ik kan nu al voorspellen dat er geen kind meer geholpen wordt maar dat er wel weer meer gezinsvoogden aan het werk komen en gezinnen jusitie binnengeloodst en inderdaad naar de commerciele pleeggezinnen.
Graag aandacht inderdaad voor de jeugdzorggezinnen. Maatschappelijke, sociale, orthopedagogische en jeugd ggz hulpverlening die echt wat voorstelt en niet die signaleringsonzin dan maar.
Door Jeugdzorgdeskundige op
@ Ron V.

Ik kan uw vraag wel beantwoorden. In Nederland zijn relatief veel UHP's en OTS's vergeleken bij andere landen en daarom is men bezig dat terug te dringen (dat noemt men minder dwant). Deze maatregel houdt voor ouders en kinderen echter geen verbetering in, want zij moeten jeugdzorg accepteren omdat de jeugdzorg anders alsnog een OTS of UHP aanvraag en meestal krijgt. Dat noemt men drang. De dwang neemt nu wel af, maar de dranghulp neemt juist sterk toe. Ouders hebben dus te maken met steeds meer dreiging en macht van de jeugdzorg (meer drang), ook al doet de sector alsof er een verbetering is (minder dwang)

Een andere richtlijn voor de jeugdzorg is dat er niet alleen minder UHP's moeten komen, maar ook dat kinderen vaker in pleeggezinnen worden opgenomen in tehuizen. DAT klinkt weer heel idealistisch maar voor die idealen zijn te weinig pleegouders. Recent is er onderzoek geweest van de universiteit van Leiden en daaruit bleek dat er elk jaar meer pleegouders afhaken dan erbij komen. De reden daarvan is dat pleegouders al snel genoeg kijgen van de praktijken en het disfunctioneren van jeugdzorg, volgens de Universiteit van Leiden.

Kortom, men werft veel pleegouders en dan lijkt het alsof er heel wat bijkomen. Maar je moet ook kijken wat er elk jaar weer afgaat, en dan gaan er meer pleegouders weg dan erbij komen.

Om die reden heeft de jeugdzorgsector nu commerciele pleeggezinnen in eht leven geroepen. DAT zijn pleegouders die een bedrijf oprichten en veel verdienen aan de opvang van pleegkinderen. Ook zijn er steeds meer pleegouders die geen bedrijf oprichten maar in dienst komen bij een pleegzorginstelling.

Zo kan jeugdzorg toch net doen alsof er minder kinderen in tehuizen komen en meer bij pleeggezinnne. Maar het zijn geen echte pleeggezinnen, het lijkt eerder toch op tehuizen en de afstandelijkehid daarvan.

Zo is niets bij jeugdzorg wat het lijkt.

Het echte verhaal is dus: er zijn iets minder UHP's dan voorheen maar niet spectaculair minder. Nederland is nog altijd een van de internationale koplopers.

En die UHP-kinderen worden iets vaker bij pleeggezinnen ondergebracht dan in tehuizen. Maar het zijn geen echte pleeggezinnnen (daar kan jeugdzorg niet aankomen door het disfunctioneren waar ook pleegouders last van hebben). Het gaat om commerciele peperdure pleeggezinnen.

Ik hoop dat het u zo iets helderder is. Het is ook nauwelijks meer te volgen voor de leek, en daarvoor is het ook bedoeld. De mooie verhalen moeten zand in de ogen van politici en gemeenten strooien en die weten vaak zo weinig van jeugdzorg, dat ze er ook daadwerkelijk massaal intrappen.

Dat heet lobbyen, en die verhalen zijn afkomstig van Jeugdzorg Nederland in samenwerking met Erik Gerristen die hier in Binnenlands Bestuur de weg baant voor Jeugdzorg Nederland.

Door Fred Kamminga op
Heldere analyse in eerste drie alineas.
De stelling dat het huidige jeugdzorgsysteem ziek is heeft hetzelfde 'framegehalte' als de bewering dat de transitie i.c. de overheveling j-GGZ een experiment is met kwetsbare kinderen.

De opmerking dat 'oud' innovatiever is dan gemeenten wellicht veronderstellen zou ook gelezen kunnen worden als een argument dat minder ingrijpende stelselherziening ook de gewenste veranderingen kan bewerkstelligen.
Door Leen de Jong (Ouder) op
Veel mensen in het veld hadden niet begrepen dat met de transitie jeugdzorg ook de jeugdggz op de schop zou gaan. Vreemd. Juist bij kinderen wil je deugdelijke diagnostiek die goed kan samenwerken wat somatiek en psychiatrie aangaat. Dat valt bij kinderen en ouderen niet goed te scheiden. Behalve bij beleidsmakers blijkbaar. De petitie kan nog getekend worden.
http://www.petitiejeugdggz.nl/petitie/
Verder wil je die jeugdzorgclub zo klein mogelijk hebben en bij voorkeur een passend hulpaanbod realiseren voor sociale en maatschappelijke problemen. In plaats van dwang en dranghulp wil je gezinnen echt ondersteunen maar ook heel houden. Er kan flink bezuinigd worden door de jeugdzorg buiten de scholen te houden en de ZATteams en de wijkteams af te schaffen. De meest kwetsbare burgertjes verdienen deskundige hulp, geen dwang, drang en justitie.