of 60220 LinkedIn

Nieuwe jeugdwet en bureaucratie

Het rapport van het Adviescollege toetsing regeldruk (Actal) waarin wordt gesteld dat de nieuwe jeugdwet leidt tot meer bureaucratie in de jeugdzorg, werd de afgelopen week enthousiast geciteerd en geretweet. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit vooral gebeurde door principiële tegenstanders van de transitie jeugdzorg die elke gelegenheid aangrijpen om spaken in het transitiewiel te steken. Maar laten we vooral naar de inhoud van de kritiek van Actal kijken. Die valt nogal tegen.

Want de voorbeelden van bureaucratie die de Actal noemt zijn niet sterk. Wat is er mis met verplichte beroepsregistratie, certificering, klachtenregelingen en cliëntenraden? We willen toch een professionele jeugdzorg? Wat is er mis met een landelijke Inspectie ook al worden de gemeenten integraal verantwoordelijk? Dat is wel zo efficiënt. Wat is er mis met landelijke verantwoordingsinformatie? Dat is een stuk minder bureaucratisch dan wanneer elke gemeente daar eigen afspraken over maakt en het maakt onderlinge vergelijking van prestaties mogelijk. Vergelijking van prestaties stelt gemeentebesturen en gemeenteraden in staat om te beoordelen hoe de jeugdzorg het in de eigen regio/gemeente doet, zonder dat men zich zelf met de details hoeft te bemoeien. De mijns inziens minimale eisen die in de jeugdwet zijn opgenomen zijn nodig om de rijksoverheid in staat te stellen haar systeemverantwoordelijkheid waar te maken.

 

Kortom, ik zie weinig overbodige bureaucratie in deze jeugdwet zitten. De kritiek van Actal is te abstract en gaat volledig voorbij aan het algemene gegeven dat “bureaucratisme” zich vooral manifesteert in de uitvoeringspraktijk van eigen gemeentelijke of sectorale regels, protocollen en gestolde omgangsvormen en niet in landelijke wetgeving. Enige alertheid is nog wel geboden bij de uitvoeringsregels die met betrekking tot certificering nog worden opgesteld door het ministerie van Veiligheid en Justitie. Certificering draagt een risico van bureaucratische in zich, maar kan – mits voor een verstandige methodiek wordt gekozen – zeer ondersteunend zijn voor permanente kwaliteitsverbetering en kwaliteitsborging. De opmerking in de nieuwe jeugdwet dat niet gekozen is voor de HKZ systematiek is in dit verband hoopvol.

 

Waar we vooral alert op moeten zijn is hoe de uitvoeringspraktijk zich gaat ontwikkelen. Kan het parlement tijdens de behandeling van de nieuwe jeugdwet de verleiding weerstaan om alsnog zaken verder dicht te regelen zoals destijds gebeurde bij de behandeling van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning? Kunnen regering en parlement de verleiding weerstaan om na 1 januari 2015 weer in de beleidsregelreflex te schieten in geval van familiedrama’s? Gaat de landelijke Inspectie op een moderne, op leren van fouten, gebaseerde wijze werken  rekening houdende met de complexe en onzekere context waarin jeugdzorgwerkers hun werk moeten doen of vervalt men in bureaucratisme veroorzakend contextloos en met kennis-achteraf-wijsheid veroordelen? Gaat de landelijke verantwoordingsinformatie bestaan uit pervers gedrag stimulerende indicatoren of uit betekenisvolle prestaties?

 

De nieuwe jeugdwet biedt de gemeenten als nieuwe opdrachtgevers de kans en de ruimte om niet dezelfde bureaucratische fouten te maken als hun voorgangers. Daarmee is niet gegarandeerd dat dat niet gebeurt en dat er geen nieuwe bureaucratie bijkomt. Bureaucratisme is een hardnekkig fenomeen, ook in gemeenteland. Er zijn voorbeelden genoeg waarin gemeenten gedecentraliseerde taken zelf bureaucratisch dichttimmerden. Er is dus nog geen reden om zelfgenoegzaam achterover te leunen. Maar de strijd tegen bureaucratisme in de jeugdzorg wordt gevoerd in de nog te ontwikkelen nieuwe uitvoeringspraktijk en vindt niet zijn oorzaak in de nieuwe jeugdwet.

 

Om de strijd tegen overmatige bureaucratie te winnen is ook de inzet van de jeugdzorgsector zelf nodig, want veel van de huidige bureaucratie is door de sector zelf bedacht. Weliswaar onder indekgedrag bevorderende druk van een politiek/publicitair klimaat van zwarte pieten, maar toch. Zo bestaat er bijvoorbeeld geen wet en zelfs geen protocol waarin de beruchte tijdvretende contactjournaals verplicht worden gesteld. Bij Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam hebben we dat contactjournaal daarom gewoon vervangen door een korte gezinsrapportage die de basis vormt voor (de verantwoording over) al ons werk (gezinsplan, onderbouwing verwijzing naar jeugdzorg, verzoek ondertoezichtstelling Raad voor de Kinderbescherming, voortgangsrapportage rechtbank, calamiteitenrapportage Inspectie).

 

We hebben de afgelopen jaren nog veel meer bureaucratisme opgeruimd die we onszelf hadden opgelegd en die ons door netwerkpartners werd opgelegd, zonder dat daarvoor een wettelijke verplichting gold. Ontketende gezinsmanagers kregen weer meer tijd voor gezinnen met een grote daling van het aantal ondertoezichtstellingen en uithuisplaatsingen als gevolg.

 

De met bureaucratisme bestrijding opgedane ervaring stellen we graag ten dienste van de gemeenten, zodat zij niet in oude fouten vervallen. Want de duivel van bureaucratisme schuilt in het detail van de uitvoeringspraktijk en niet in de hoofdlijn van landelijke wetgeving.

Erik Gerritsen 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Aleida van Swinderen op
Goede zorg, die moet je geven in plaats van erover te praten, schrijven, vergaderen, verslag te leggen. "Gaat de landelijke verantwoordingsinformatie bestaan uit pervers gedrag stimulerende indicatoren of uit betekenisvolle prestaties?" vond ik wel een slimme opmerking van Gerritsen. Maar de rest lijkt me bureaucratische prietpraat. En @Janicos, het eten van paardevlees is beslist niet dodelijk en waarschijnlijk zelfs gezonder dan eten van rundvlees. Of bedoelde u het paard zelf dat dood viel?
Door Jean Depoitre (professional) op
@kop: kom op! Laten we positief blijven ten opzichte van onze columnisten ;-)
Door Kop op
@ Jean Depoitre
Deze column van Erik Gerritsen wijkt niet af van de andere 110 die hij voor BB heeft geschreven.
Door Jean Depoitre (professional) op
Beste Eric, ik kan merken dat het vakantie voor je is want ik heb nog nooit zo'n slechte column van je gelezen. Niet omdat ik het met je oneens ben, maar omdat je totaal niet ingaat op de kritiek van Actal. Je noemt en weerlegt de argumenten niet, maar houdt een positief betoog over jouw eigen visie. Zo overtuig je ook de criticasters van de jeugdzorg natuurlijk nooit, een gemiste kans... Tijd voor een goed gesprek tussen voor en tegenstanders in plaats van over en weer eigen meningkjes verkondigen..
Door Janicos (Onderzoeker) op
Anneke: juist wanneer een slager zijn eigen vlees keurt vallen er doden. Wnat paardenvlees wordt dan ineens rundvlees. Vooral artsen, psychologen en andere "professionals" verschuilen zich achter hun "professionaliteit". Echter, de laatste maanden is heel zichtbaar voor iedereen gebleken dat artsen te hoge of spookdecflaraties schrijven. De Jansen steurs gewoon in een ander land verder kunnen gaan en heb ik schandalig slechte rapporten van vrijgevestigden gelezen........ondanks de eigen vlees keuring. Inhoud is niet leidend en slechts onderdeel van ee groter geheel. Het zou zo moeten zijn dat overall kwaliteit leidend is. Inzichtelijk maken wat je doet, hoe je het doet etc. Dat vraagt een lagere caseload en administratieve rompslomp dan nu het geval is. Dit kabinet zet in op bezuinigingen en niet op kwaliteit en geef dat ook toe meneer Gerretsen. Klets niet over kwlaiteit door bezuinigen: want waarom leveren u en brussel dan niet de helft van uw salaris en budget in: de wereld wordt daar zoveel beter van. De leuigens zijn zo doorzichtig en infantiel dat zelfs een MBO-er het kan snappen. In de Jeugdhulpverlening zijn we nu al rakelings langs een aantal bijna fataliteiten geschuurd. Gelukig is er dan de professionaliteit van het leidinggevend kader (een psychologe!) dat dossiers schrapt, medewerkers (die wel kleur willen bekennen) onder druk zet en domweg LIEGT. Ik ben niet voor jongens en meisjes die in hun achterkamer een eigen psychologen of pedagogen praktijkje hebben. Mijn ervaringen daarmee zijn uiterst bedroevend en ronduit onprofessioneel. En dat je dan geen formuliertjes wil invullen en controle maar wat lastig vindt, snap ik. De transitie is een geweldig instrument om de zaken te professionaliseren. Maar meneer gerritsen: ik moet straks aan iedereen behalve onze lieve heer verklaringen, berichten en verantwoording aflegggen. Ik signaleer stapels nieuwe formulieren, convenanten en verplichte cursussen. Ik zou graag van u uitleg willen hebben hoe ik deze werkverzwaring van zo'n 20 % kan rijmen met meer kwaliteit? En waar haal ik de tijd vandaan als ik minder mogelijkheden en financiele ruimte krijg? Kom twee jaar mijn werk doen en dan begrijpt u het en geen politieke praatjes meer AUB. Ik ben voorstander van politieke registratie en het stellen van targets. De politiek verknoeit op dit moment heel Nederland en ik zie u straks in een mooie functie op de Antillen of brussel zitten. Als u uw targets niet haalt zou dat verboden moeten worden. Geen bonus, geen leuke baantjes en de hele transitie uit eigen (politieke) zak betalen. Dat zou een mooi target zijn meneer gerretsen. Ik daag u uit: benoem nou eens 4 targets die u verplicht gaat halen. Voorbeeld na de trabsitie is de client beter en sneller (dan nu) geholpen is de aministratieve rompslomp met 25 % afgenomen. Moet ik ook en u bent als politicus toch uit het volk en door het volk aangesteld?? Nou?!?!
Door Leen de Jong (Ouder) op
Mee eens hoor AGJ. Helaas hebben ze bij gebrek aan beter, en bovendien moeten die 117.000 mishandelde kinderen nog steeds gevonden worden, Kindermishandeling als product in de aanbieding. Niet de broodnodige hulp voor ouders en kinderen.
De campagnes blijven elkaar maar opvolgen. Nu dit weer. Autisme, ADHD, enzovoort komt door kindermishandeling. Ze weten het verschil gewoon niet. De campagnes volgen elkaar steeds sneller op. Nu dit weer. Dat worden weer een hoop loketjes en papierschuivers.
http://eservice-data.solidam.com.s3-website-us-e …
Door A G J, (client) op
Ik heb niets tegen de jeugdzorg. Ik zou het toe juichen, dat wij nu na 80 jaar al voor de oorlog. dat wij nu een jeugdzorg krijgen die echt hulp bied. aan ouders en jongeren jongere kunnen op kroeie en blijven wonen bij hun biologische ouders
Door Anneke (GZ psycholoog - vrijgevestigd ) op
Wanneer we professionaliteit teruggeven aan de professionals en zij hun handelen inzichtelijk maken voor cliënten, is minder controle nodig. Immers wat de client snapt, kan de manager, inspectie e.d. ook snappen.
Wanneer we echter professionals laten controleren en aansturen door mensen die inhoudelijk van niets weten ligt bureaucratie op de loer. Dan wordt het scoren van aangevinkte ingevulde plannetjes, handelingen op de computer e.d. Dat is geen kwaliteit. Dat is een gedrocht.
Inhoud moet weer leidend worden en niet het schuiven van papier... een grote uitdaging voor gemeenten waarvoor ze hopelijk ook inhoudelijke mensen aannemen (bv. mensen met een master pedagogiek zoals de HAN aflevert) en niet taken herschikken onder mensen die van (jeugd)zorg niet veel weten. Een kindgericht systeem opzetten biedt kansen mits er ook ruimte is en inhoudelijke kennis en ervaring om dit echt rond het kind te centreren .. veel werk aan de winkel voor gemeenten. Begin maar eens met honoreren van professionaliteit van mensen! Laat ze verantwoording dragen en volgens eigen beroepscodes afleggen. Dan is veel minder controle nodig.
Door Marijke van Iperen (gepensioneerd. ex manager verslavingszorg.) op
Goed artikel.
Het zijn de mensen zelf inderdaad die zich achter regels verschuilen. Je moet inderdaad heel goed opletten dat het er niet insluipt als een virus. Het is besmettelijk.
Heeft ook met gemakzucht te maken denk ik.