of 58952 LinkedIn

De inconsistente overheid

In een vorige column schreef ik al hoe tekortschietende schuldhulpverlening leidt tot onnodige jeugdzorgproblematiek. Wanneer gemeenten hun schuldhulpverlening beter organiseren kunnen ze nu al veel onnodige jeugdzorgproblematiek voorkomen en daarmee pijnloos voorsorteren op de bezuinigingen op de jeugdzorg vanaf 1-1-2015. Maar daarmee is nog niet alles gezegd over de ronduit contraproductieve wijze waarop de schuldhulpverlening in Nederland is geregeld en georganiseerd.

Zo gaat bijvoorbeeld de regelgeving met betrekking tot schuldsanering er van uit dat de betrokkenen beschikken over de vaardigheden om zich houden aan de eisen van het schuldsaneringtraject, terwijl uit onderzoek blijkt dat de overgrote meerderheid van schuldenaren uitvalt tijdens het saneringstraject. Toegang tot schuldsanering is gebonden aan strenge voorwaarden waarin mensen met grote problemen vaak niet kunnen voldoen. Zonder saneringstraject kunnen de schulden niet worden bevroren. Kwetsbare groepen komen niet in aanmerking of vallen dus snel uit. Sterker nog, de huidige regelgeving zorgt er voor dat schuldenaren van de regen in de drup komen. De regelgeving is geschikt voor een kleine groep die wel kan aflossen maar niet wil. De regelgeving is niet geschikt voor de veel grotere groep die wel wil maar niet kan.

 

En wat te denken van de wijze waarop de overheid om gaat met de zogenaamde “beslagvrije voet”. Dat is de wettelijke financiële grens waaronder schulden niet mogen worden ingevorderd, omdat mensen anders onder het bestaansminimum geraken. Het is de overheid zelf die als preferente schuldeiser haar eigen regels met voeten treedt. Verschillende overheidsorganisaties zoals de Belastingdienst, het CJIB, waterschappen en gemeenten mogen vorderingen direct van iemands bankrekening afschrijven. Van coördinatie is geen sprake met als gevolg dat mensen met schulden onder de beslagvrije voet geraken. Dat heeft weer als gevolg dat kwetsbare groepen zich elders opnieuw in de schulden steken simpelweg om te kunnen voorzien in basisbehoeften.

 

Het College voor Zorgverzekeraars heeft de bevoegdheid om bij een premieachterstand van zes maanden aan de zorgverzekeraar een veel hogere “bestuursrechtelijke premie” (feitelijk een boete) te innen rechtstreeks van het inkomen. Deze boete leidt weer tot nieuwe schulden. Ook verhuurders, zorgverzekeraars en instellingen voor kinderopvang hebben de bevoegdheid om een gerechtsdeurwaarder namens hen beslag te laten leggen op de respectievelijke toeslagen. Stuk voor stuk maatregelen met een op zichzelf goed te volgen eigen ratio, maar bij elkaar genomen leidend tot het onbedoelde effect van een zichzelf in stand houdende en versterkende schuldenspiraal.

 

Ook komt het nog te vaak voor dat schuldenaren te maken krijgen met slecht functionerende bewindvoerders wat ook weer leidt tot nieuwe schulden. Hetzelfde geldt voor ten onrechte uitgekeerde toeslagen. Natuurlijk moeten die worden teruggevorderd, maar voorkomen is beter dan genezen, zeker als het gaat om kwetsbare groepen die het te veel ontvangen bedrag al weer hebben gebruikt om andere gaten te dichten. De maatregel om de huurtoeslag voortaan alleen nog op de rekening van de rechthebbende te storten (in plaats van op de rekening van de verhuurder) draagt ook niet bij aan een effectieve schuldhulpverlening.

 

Neem daarbij de algemene neerwaartse spiraal waarin mensen met schulden terechtkomen als gevolg van in rekening gebrachte incassokosten en de contouren van een ziek schuldhulpverleningsysteem dat haar eigen clientèle produceert tekenen zich af. Natuurlijk mag er geen beloning op het laten ontstaan van schulden ontstaan, maar het huidige systeem brengt kwetsbare groepen onnodig extra in de problemen. En zoals ik eerder al opmerkte, schuldenproblematiek is een grote veroorzaker van jeugdzorgproblematiek. Het verbaast mij dan ook dat de politiek deze situatie maar gewoon laat voortbestaan. Er is duidelijk sprake van een systeem met alleen maar verliezers (waaronder ook het MKB die als schuldeiser helemaal aan het kortste eind trekt). De belangen van de verschillende schuldeisers zijn groot, maar als iedereen in zijn eigen koker afzonderlijk blijft handelen trekken alle betrokkenen aan het kortste eind en worden kwetsbare groepen onnodig verder in de problemen gebracht. Alleen de werkgelegenheid in de schuldhulpverleningsector (en de jeugdzorgsector) vaart er wel bij.

 

Dit moeten we niet willen. Het is dus de hoogste tijd voor een transformatie van de schuldhulpverlening. Wie kan betalen maar niet wil betalen gewoon keihard volgens het huidige systeem aanpakken. Wie wel wil betalen maar niet kan betalen wegens tekortschietende vaardigheden en multiproblematiek ten eerste helpen om schulden niet onnodig verder te laten oplopen (stabiliseren van schulden) en vervolgens via integrale schuldsanering op maat van de schuld af helpen. Ik zie hiervoor een mooie rol weggelegd voor de generalistische casemanagers in de sociale wijkteams in samenwerking met de specialisten van schuldhulpverlening- en zorgorganisaties en in coproductie met het sociale netwerk in de buurt.

Erik Gerritsen 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Wouter van der Torre (Onderzoeker/adviseur) op
Zeker herkenbaar! Wij doen vanuit de Doetank “Schuldhulpverlening en Slimmer innen” (van het Slimmernetwerk) ongevraagd voorstellen om de overheidsincasso meer humaan, efficiënt en integraal in te richten bij mensen in de schuldhulpverlening. De parketpolitie langs de deuren sturen bij mensen in de schuldhulpverlening terwijl vooraf al vast staat dat er niet kan worden geïnd, daar heeft niemand belang bij. De complexiteit zit hem onder meer in het feit dat er heel veel verschillende overheidsorganisaties bij betrokken zijn en niemand het voortouw lijkt te kunnen of willen nemen. Maar we geven niet op en proberen de partijen zover te krijgen dat hier een einde aan komt. Alle hulp is daarbij welkom!! (zie http://www.slimmernetwerk.nl/doetanks/slim-en-ve …

Interessante bronnen zijn ook het rapport van de ombudsman (http://www.nationaleombudsman-nieuws.nl/nieuws/2 …

En Paritas passé van de beroepsgroep van gerechtsdeurwaarders (http://www.kbvg.nl/typo3conf/ext/bzb_securelink/ …

Door Riet van Gils (accountmanager WWZ) op
Ben het helemaal eens met het artikel van Erik. Mijn vraag: wat kunnen we eraan doen? hoe kunnen we deze inconsistente overheid stoppen?
Ik ondersteun de tip van Rina om de problematiek op 27 november op de agenda te zetten voor het overleg van de Tweede Kamer met staatssecretaris Klijnsma. Wie heeft er daarnaast b.v. op gemeentelijk niveau nog suggesties/ideeën die al werken?
Door Bert op
"Ik mis hier de rol van de mensen zelf, die zover in de schulden komen." Uiteraard hebben mensen zelf de situatie veroorzaakt. Er zijn een aantal mensen die niet de mogelijkheden / het vermogen hebben om hun situatie in te zien, laat staan de oplossing te vinden. Als de overheid regels maakt voor anderen en uitzonderingen voor zichzelf is het in het geheel niet meer te begrijpen voor een behoorlijk grote groep in deze samenleving van formulieren, digid en andere digitale communicatie. Een bos vol waar je de bgomen niet kunt onderscheiden. Deze groep gaat ten onder en blijft onder tot er iemand komt en de financiele regie overneemt. Deze persoon moet dan eerst nog dagen door alle betrokken instanties om alles weer recht te zetten. Maak regels voor anderen en geen uitzonderingen voor jezelf, dit is niet uit te leggen.
Door geertruida (verpleegkundige in jeugdpsychiatrie) op
Ik mis hier de rol van de mensen zelf, die zover in de schulden komen. Zie bijv. de documentaire over de sociale dienst in Zutphen, "Sta me bij" waar redelijke adviezen in de wind geslagen worden en flink gemanipuleerd wordt; "denk maar niet dat ik de auto wegdoe, of hond of stop met roken" etc. etc. Ik denk, heel exemplarisch.
Door Peter Schuttevaar (directeur) op
Uitstekend stuk Erik. Als aanvulling wil ik nog wel aanvoeren dat de brave burger die tegenwoordig met sterke inkomstendaling te maken krijgt zijn kosten helemaal niet op eigen kracht kan saneren. Hij kan bijvoorbeeld niet goedkoper gaan wonen omdat hij geen goedkoper huis kan kopen, bouwen of huren. De banken verstrekken hem geen lening, de bouwvoorschriften drijven de prijzen op en de verhuurders houden hem buiten de deur! Als er dan een duurbetaalde schuldhulpverlener bij betrokken wordt dan kan het alleen weer wel. En wie betaald daar uiteindelijk dan de kosten weer van? Jazeker, dat is weer diezelfde brave burger. Ik voel mij soms alsof ik in een roman van Kafka rond loop.
Door Paul Scheerder (Directeur LeefkringhuisAmterdam-noord.l) op
Dit is de dagelijkse praktijk, waar juist de overheid voortdurend een schepje bovenop doet en de miljoenen kostende Schuldhulp voor 80 % nutteloos maakt. Zoals dat onzinnige systeem van ten onrechte uitbetalen van toeslagen en die een paar jaar later terugvorderen of verrekenen. En nu de huurtoeslag niet meer aan de wooncorporaties uitbetalen, mar aan mensen die al in de schulden zitten. Gevolg: toename husuitzettingen . Niet te elven!
Door Aline Obbink (Budgetcoach, budgetbegeleider) op
Heel herkenbaar dit stuk. Gemeentes die niet geïnteresseerd zijn om hulp te bieden, slecht functionerende bewindvoerders, slecht functionerende curatoren, slecht functionerende kredietbank. Al deze factoren zorgt dat mensen met schulden zich machteloos voelen. Alle bovengenoemde partijen stellen zich hoog verheven boven de schuldenaar op, die zich met de dag kleiner gaat voelen. Zonder hulp om hier tegen te vechten, redden de mensen het niet. Op dit moment bestaat 80% van mijn werk uit het achter de broek zitten van bovengenoemde partijen. Het ontrafelen van alle leugens die ze vertellen. Gemeentes, bewindvoerders, curatoren, kredietbanken etc helpen zeer zeker mee aan het vermeerderen van de schulden. Ik krijg de indruk dat er veel geld in deze business omgaat waar weinig voor gedaan wordt. Ik vind het schokkend dat dit allemaal maar kan.
Door Rina Beers op
Geheel mee eens, dit kan niet vaak genoeg onder de aandacht van politici en ambtenaren worden gebracht! Tip: op 27 nov overlegt de Tweede Kamer met staatssecretaris Klijnsma over Armoede en Schulden. Brief van Erik Gerritsen en/of Jeugdzorg Nederland aan de Kamer zenden hierover?
1 correctie: het is het College voor Zorgverzekeringen (www.cvz.nl) dat bedoeld wordt en niet de zorgverzekeraars. Die zijn verenigd in Zorgverzekeraars Nederland o.l.v. Andre Rouvoet (www.zn.nl)
Door ferko ory (adviseur) op
Spijker op zijn kop! Soms raken mensen die toch al in problemen zitten, nog meer in de problemen door
onwrikbare bureaucratie. Voorstel: kijk of ze met klein duwtje in de rug geholpen kunnen worden. Dan pas de ijzeren hand. Voorkomt veel ellende!