of 64204 LinkedIn

Werkloosheidsgolf valt kleiner uit dan gedacht

Werkgelegenheid heeft zich tijdens de coronacrisis beter staande gehouden dan verwacht. Beeld: Shutterstock.
Werkgelegenheid heeft zich tijdens de coronacrisis beter staande gehouden dan verwacht. Beeld: Shutterstock.

Het beroep op de bijstand gaat de komende jaren groeien, maar een stuk minder dan eerder in de coronacrisis werd voorspeld. Dat blijkt uit de laatste economische prognoses, die opvallend positief zijn. 

Achtbaan
Het voelt wellicht als een eeuwigheid geleden, maar in juni 2020 verkondigde toen nog missionair premier Rutte dat we de 'ergste loopings en scherpste bochten' van de achtbaan van de coronacrisis hadden gehad. 'Voor nu', voegde hij er weliswaar aan toe. Het zou voorlopig de laatste coronapersconferentie worden, want vanaf 1 juli golden er bijna geen beperkingen meer, behalve de anderhalvemeterregel. 1 juli leek dan ook het begin van een corona-vrije zomer die misschien zelfs het einde van de coronacrisis zou inluiden. De terrassen waren al een maand open, niemand had nog van een Britse variant gehoord en er lagen welgeteld nul coronapatiënten op de IC.

De helft meer
Op dezelfde dag was op de website van Binnenlands Bestuur echter een minder positief gestemd bericht te lezen. 'Mogelijk 51 procent meer bijstandsuitkeringen in 2022', luidde de kop van het artikel. Bureau Berenschot had op basis van de juni-ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) een aantal economische scenario's doorgerekend. In het meest pessimistische scenario, waarin we te maken zouden krijgen met een tweede golf aan coronabesmettingen, zou de werkloosheid zo'n klap krijgen dat er in 2022 ruim 625 duizend mensen in de bijstand zouden zitten. Het zou dik de helft meer zijn dan in 2019, en verreweg het hoogste aantal van de afgelopen 15 jaar.

Ongegrond
Zo'n driekwart jaar later blijkt dat we er flink naast zaten. Zowel het optimisme over het verloop van de pandemie als het pessimisme over de economie bleek ongegrond. De tweede coronagolf is er inderdaad gekomen, net als de derde golf, maar die golf van nieuwe bijstandsgerechtigden laat nog op zich wachten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde in maart 2021 dat het bijstandsvolume in 2020 met slechts drie procent was gestegen. Sterker nog: de werkloosheid nam eind 2020 en begin 2021 af in plaats van toe. Ook het bijstandsvolume nam in de tweede helft van 2020 af.

Rooskleuriger
De meest recente ramingen van het CPB zien er ook een stuk rooskleuriger uit dan afgelopen zomer. Martin Heekelaar, senior consultant bij Berenschot, maakte voor dit artikel nieuwe prognoses voor de ontwikkeling van het bijstandsvolume. Wat blijkt? In het meest pessimistische scenario stijgt het aantal mensen met een bijstandsuitkering tot 509 duizend in 2023. Beduidend minder dan de 625 duizend waar eerder rekening mee werd gehouden. De stijging ten opzichte van 2019 zou dan een kleine 23 procent bedragen, nog niet eens de helft van de alarmerende 51 procent van 1 juli 2020.

Tekst loopt door onder grafiek
Afbeelding
Klik hier of op de grafiek voor een vergroting.


Flexibel
Hoe komt het dat de gevreesde bijstandsgolf nog nauwelijks te zien is, terwijl de lockdown toch al maanden lang hele sectoren platlegt? En waarom zijn de vooruitzichten nu zoveel beter, ondanks dat het economisch herstel nog moet beginnen? Heekelaar oppert twee mogelijke verklaringen. Ten eerste gaat de lockdown gepaard met verlengde steunmaatregelen voor bedrijven en ondernemers, die de ontslag- en faillissementsgolf onderdrukken en mogelijk uitstellen. ‘Er maken ongeveer honderdduizend mensen gebruik van de Tozo [Tijdelijke Ondersteuningsregeling Zelfstandig Ondernemers, red.] die anders mogelijk in de bijstand zouden zitten’, geeft Heekelaar als voorbeeld. Daarnaast ziet Heekelaar ook dat mensen zich simpelweg beter lijken te redden dan voorspeld. In een arbeidsmarkt die flexibeler is dan ooit lijkt werkgelegenheid, hoe onzeker die ook is, sneller terug te veren dan voorheen.

Puzzel
Het CPB volgt min of meer dezelfde hypothese. In zijn Centraal Economisch Plan van maart 2021 wordt de daling van de werkloosheid vooral gewijd aan het 'krachtige productieherstel in het derde kwartaal', toen bijna alle getroffen sectoren mochten heropenen. Het effect van de tweede golf en de tweede lockdown werd vervolgens gedempt door 'omvangrijke steunmaatregelen'. Al met al bleek de Nederlandse economie veerkrachtiger dan verwacht. Een volledige verklaring daarvoor is er nog niet. 'Het blijft een puzzel,' licht één van de economen van het CPB toe.

Drama’s
Toch is al te veel optimisme over de ontwikkeling van de werkloosheid ongepast, waarschuwt Erik Dannenberg, voorzitter van Divosa, de vereniging voor gemeentelijk directeuren in het sociaal domein. We moeten niet concluderen ‘dat het meevalt’, schrijft hij in de jaarrapportage van de Benchmark Werk en Inkomen. ‘Achter die percentages gaan persoonlijke drama’s schuil’, aldus Dannenberg. ‘En ook nu nog zijn duizenden mensen afhankelijk van tijdelijke steunmaatregelen. Als deze maatregelen aflopen, zal een deel van hen nog steeds ondersteuning nodig hebben.’ Met andere woorden: de 'ergste loopings en scherpste bochten' van het economisch herstel moeten nog komen.

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 8 van deze week. 

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door R.Kleijntjens (Projectondersteuner / relatiebeheerder) op
Ik deel uw mening Semen Schutte. De soep zal niet zo heet worden gegeten. We worden telkens met doemscenario's om de oren geslagen door zgn. deskundigen. We hebben iedereen in Nederland nodig om de banen te blijven invullen. Door de vergrijzing en het feit dat er steeds meer mensen met pensioen gaan komt er een scheefgroei in aanbod versus vraag. Er zal zeker in bepaalde sectoren banenverlies plaatsvinden en in andere zal er juist een toename plaatsvinden. Daar zal goed op moeten worden geanticipeerd door overheid, werkgevers -en werknemersorganisaties. En er zullen ook gekwalificeerde arbeidskrachten uit andere landen nodig zijn om de vacatures in te vullen.
Door Semen Schutte (Senior adviseur participatie en leefbaarheid) op
Een deel van de verklaring ligt misschien ook wel bij de vergrijzing. Immers verkeren we nu in de situatie waarin jaarlijks meer mensen met pensioen gaan dan er nieuw op de arbeidsmarkt bijkomen. Makro gezien zou de coronacrisis dus wel eens een deel van het probleem van de vergrijzing gedempt kunnen hebben. Als dat zo is, dan hebben we bij economisch herstel na de coronacrisis te maken met het omgekeerde probleem. Te weinig mensen beschikbaar voor de arbeidsmarkt.