of 59123 LinkedIn

Macrobudget bijstand klopt niet

De raming van het macrobudget voor het bijstandsbudget (BUIG) klopt niet en moet worden aangepast. Dat stelt de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in zijn donderdag verschenen advies over het macrobudget voor de BUIG aan staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De raming van het macrobudget voor het bijstandsbudget (BUIG) klopt niet en moet worden aangepast. De grote tekorten op de bijstandsbudgetten van gemeenten over 2016 en 2017 moeten eenmalig door het rijk worden ‘afgekocht’.

Omvang budget

Dat stelt de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in zijn donderdag verschenen advies over het macrobudget voor de BUIG aan staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het gaat om een 'afkoopbedrag' van ruim 276 miljoen euro; de omvang van het beroep van gemeenten op de vangnetregeling. Naast de omvang van het macrobudget heeft de Raad advies uitgebracht over het verdeelmodel voor 2019. Het grootste probleem zit ’m niet in de verdeling, maar in de bepaling van de omvang van het budget, benadrukt de ROB. Het gaat om bijna zes miljard euro in totaal.


Prikkelwerking

De onjuiste raming van het macrobudget ondergraaft de uitgangspunten, het vertrouwen en de beoogde prikkelwerking van het stelsel, stelt de ROB. Voor de toekomstige raming van het macrobudget zijn twee mogelijkheden. Er kan voor nacalculatie worden gekozen, waarbij het macrobudget na afloop van het jaar wordt gecorrigeerd op basis van het tekort of overschot van alle gemeenten. Of een variant waarbij vanaf 2018 het effect van niet-conjuncturele, onbeïnvloedbare, externe effecten - zoals de toestroom van statushouders - expliciet in de raming wordt  meegenomen.


Toestroom statushouders

De voorkeur van de ROB gaat uit naar deze tweede variant. Voorwaarde hierbij is dat de grote tekorten op de bijstandsbudgetten van gemeenten over 2016 en 2017 eenmalig door het rijk worden ‘afgekocht’. Dat zou moeten gebeuren  via de macrobudgetten 2018 en 2019. Bij de bepaling van het macrobudget over 2016 en 2017 heeft het rijk ten onrechte geen rekening gehouden met de toestroom van statushouders, en daarmee het beroep op de bijstand.


Vooraf toetsen

Daarnaast moet het Centraal Planbureau (CPB) de effecten van voorgenomen beleid vooraf toetsen. Dat bevordert de objectiviteit en de transparantie van de ramingssystematiek. Als desondanks het saldo van de tekorten of overschotten boven de drie procent uitkomt, dan moeten rijk en gemeenten bespreken of correctie van het macrobudget nodig is. Meerjarig gezien is de raming van de conjuncturele effecten op basis van de werkloze beroepsbevolking wel adequaat. Gemeenten moeten deze schommelingen in het bijstandsbudget zelf kunnen opvangen


Vangnetregeling

Het te krappe macrobudget heeft de afgelopen geresulteerd in grote tekorten bij gemeenten; ruim 270 miljoen in zowel 2016 als in 2017. Over 2017 komen 229 van de 305 gemeenten met een tekort in aanmerking voor de vangnetregeling. Die vangnetregeling is echter niet bedoeld om tekorten op het (ontoereikende) macrobudget te compenseren, benadrukt de ROB. Zij is bedoeld voor het opvangen van onevenredig grote financiële risico’s, die voortvloeien uit onvolkomenheden van het verdeelmodel en van onverwachte tegenvallers van individuele gemeenten.

 

Herverdeling probleem

De kosten voor de statushouders die in 2016 en 2017 zijn gemaakt, hebben gemeenten zelf moeten voorschieten. Dat geld krijgen gemeenten op termijn gedeeltelijk wel terug, maar in het jaar zelf is het budget ontoereikend. Deze voorschotproblematiek verergert omdat de vangnetregeling niet wordt gecorrigeerd voor macrotekorten. Het probleem wordt daarmee niet opgelost, maar alleen herverdeeld. Vanwege de grote macrotekorten over 2016 en 2017 is het beschikbare budget voor dit en volgend jaar ontoereikend.

 

Geen oplossing

De verhoging van het accres (gemeentefonds) is geen oplossing voor de tekorten op het macrobudget, benadrukt de ROB. Het kabinet gaat daar wel vanuit; ook in het Interbestuurlijk Programma (IBP), waar gemeenten volgende week woensdag over stemmen, staat dat met zoveel woorden. Die vlieger gaat niet op, stelt de ROB, want uit het accres moeten ook ‘vele andere prioriteiten’ worden bekostigd. Daarnaast leidt een daling van het aantal bijstandsgerechtigden tot verlaging van het macrobudget BUIG.

 

Onrust

In het tweede advies, over het verdeelmodel BUIG 2019, stelt de ROB dat deze kan worden ingevoerd. Een grote herziening van het model is niet noodzakelijk en zou voor onrust bij gemeenten kunnen zorgen. Een verdere zoektocht naar nieuwe factoren of de invoering van een model dat op nieuwe principes wordt gebaseerd, is volgens de ROB niet zinvol. Wel blijft onderhoud nodig. De vangnetregeling kan per 2019 ook worden aangepast, waarbij de drempel van 5 naar 7,5 procent gaat, maar alleen als het vangnet niet wordt gebruikt voor het herverdelen van tekorten op het macrobudget.

 

Lees het hele artikel in Binnenlands Bestuur nummer 12 van deze week (inlog)

  

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Alain Sterk (Financieel Adviseur) op
Beste mevrouw Money,

Heeft u er wel eens bij stil gestaan dat ambtenaren ook burgers zijn? Het verbaast mij hoe vaak ambtenaren (en politici en bestuurders) als een soort van aparte en curieuze diersoort worden beschouwd. Gelooft u mij: 'wij' halen adem, toiletteren, drinken weleens een biertje en zijn algeheel niet zo verschillend van 'de burger'. Ik kan u verzekeren dat 'wij' ook over het geheel genomen toch echt niet tot doel hebben geld te verkwanselen. Het schijnt zelfs zo te zijn, dat we proberen op zo slim mogelijke, efficiënte wijze dit land zo prettig mogelijk te houden, voor zover de overheid dat kan beïnvloeden. De weg waarover u rijdt, de wc die u doortrekt en netjes is aangesloten op het riool en -helaas misschien- het geld dat op uw salarisstrookje wordt ingehouden zijn allemaal het gevolg van de keuzes die in Nederland gemaakt worden door bestuurders - politici- die toch echt door ons allen kunnen worden gekozen. U lijkt sterke gevoelens te hebben dat e.e.a. beter kan. Mooi! Bezoek eens een raads-, Staten of TK vergadering, spreek in, ben actief in een buurtvereniging, richt uw eigen -al dan niet lokale- partij op en DOE iets. En kom dan tot de conclusie dat u echt invloed kan hebben, u dit land een beetje beter kan maken en, heel misschien, dat al die mensen die liegen, elkaar dekken en die de "democratie" naar de vernieling helpen toch niet standaard tot doel hebben uw met tegenzin ingeleverde belastingcentjes zo maar te verkwanselen.

Vriendelijke groet,

Alain Sterk

PS. Voor uw geruststelling: de tijd die ik in deze bijdrage heb gestopt, zal ik van mijn lunchtijd afhalen.
Door Madam Money op
Als ambtenaren jaarlijks geen miljarden euros, betaald door burgers, verkwanselen is er geld zat voor de uitkeringen. Dus blijf elkaar dekken , kijk naar het OM daar valt veel "te leren".. politiek liegt, ambtenaren liegen, burgemeesters liegen, welkom in onze "democratie".