of 59250 LinkedIn

Gemeenten moeten normen ‘sociaal vangnet’ vastleggen

De normen voor een sociaal vangnet moeten door elke gemeenteraad worden vastgelegd. Gemeenteraden kunnen die normen ook gebruiken als 'onderhandelingsmarges' in regionale samenwerkingsverbanden. Dit stelt Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deze week in een interview in Binnenlands Bestuur.

De gemeenteraad moet bepalen wat de gemeente onder goede zorg verstaat. Als die normen voor een ‘Wmo-vangnet’ niet worden vastgelegd, kan de rechter − als  burgers tegen beslissingen van de gemeente over een Wmo-aanvraag in het geweer komen −, terugvallen op de huidige en over het algemeen royalere en duurdere voorzieningen.

Dit stelt Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deze week in een interview in Binnenlands Bestuur. Bijkomend voordeel hiervan, is dat gemeenteraden die normen als ‘onderhandelingsmarges' kunnen inzetten in regionale samenwerkingsverbanden.


Sociale grondrechten

‘Vanaf 2015 is er geen wettelijk recht op zorg of passend werk meer. Nergens staat ook beschreven op hoeveel uur hulp burgers kunnen rekenen. Maar burgers hebben nog steeds een grondrecht op zorg en bestaanszekerheid. Rijk en gemeenten moeten zich ervan bewust zijn dat de invulling van die sociale grondrechten bij hen op tafel liggen’, aldus Putters. ‘De normen daarvoor zijn niet vastgelegd in de wet. De gemeenteraad moet bepalen wat de gemeente onder goede zorg staat: wat zij een minimum vindt in de zorg en de ondersteuning bij vereenzaming of verwaarlozing. Daar gaat de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning, red.)  over. Als over dergelijke fundamentele zaken niet wordt nagedacht en niets wordt vastgelegd, loop je het risico dat het een mechanische en technocratische operatie wordt, waarbij niemand het idee heeft dat het eigenlijk over grondrechten van burgers gaat. Daarvoor moeten normen worden gesteld.’


Vangnet

Veel gemeenten doen dat mogelijk wel in het kader van de Wmo, veronderstelt Putters, ‘maar ik durf met stelligheid te zeggen dat daarbij niet het besef bestaat dat je fundamentele zaken over de ordening van de samenleving aan het vastleggen bent. Dat is echter wel goed om je te beseffen. En daar stopt ook mijn rol, want ik kan als SCP niet zeggen: zo moet je vangnet eruit zien. Dat is nou precies de politieke discussie die door de wetgever is beoogd en die lokaal moet worden gevoerd.’ Als raden normen vastleggen, hoeven gemeenten volgens Putters bovendien niet zo bang te zijn voor allerlei gerechtelijke procedures. ‘Doe je het niet, dan voorspel ik dat de rechter terugvalt op de situatie die er nu is.’


Democratische legitimiteit

Die vooraf vastgestelde normen kunnen ook van pas komen bij een andere kwestie waar Putters expliciet aandacht voor vraagt: de democratische legitimiteit. Uit de Wmo-evaluatie van het SCP 2010-2012 blijkt dat vrijwel alle gemeenten (96 procent, eind 2012) regionaal samenwerken. ‘Raadsleden geven aan weinig invloed te hebben op regionale afspraken en op wat er in die regionale gemeenschappelijke regelingen gebeurt. Het komt regelmatig voor dat wethouders met een voldongen feit terug­komen.’ Kan een keer gebeuren, stelt Putters, ‘maar als je als gemeenteraad structureel het gevoel hebt er helemaal niets over te zeggen te hebben en je kunt je daarover ook niet verantwoorden, dan heb je een probleem ten opzichte van je burgers.’


Opdracht aan wethouder

De besluitvorming van de Wmo komt daarmee op grote afstand van de burgers te staan, wat nou net niet de bedoeling is van de decentralisaties. De SCP-directeur heeft een simpele en direct toepasbare oplossing bedacht. ‘Als raad moet je normen aanscherpen over goede zorg, zelfredzaamheid of participatie. Je legt als het ware vast wanneer hulp nodig is. Daaruit vloeit voor wethouders en ambtenaren de opdracht voort wat zij regionaal moeten afspreken. Dat zou de volgorde der dingen moeten zijn. Je ziet nu dat dat nog vaak andersom gebeurt.’ Kortom: gemeenteraden kunnen met de wethouder afspraken maken over waar de marges liggen waarmee hij op pad gaat. Putters: ‘Ik zou alle gemeenteraden aanraden om dat te doen. De wet hoeft daar niet voor te worden veranderd, de gemeenteraad kan daar nu al heel veel winst mee boeken.’


Lees het hele artikel in Binnenlands Bestuur nr 13 van deze week.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Frits van Vugt (adviseur en onderzoeker sociaal domein) op
@Eric,
als je denkt dat je wel weet hoe je die minimumnormen kunt formuleren, dan ga je gang zou ik zeggen. Ik heb inmiddels diverse voorbeelden toegezonden gekregen, maar dat bleken of hele algemene randvoorwaarden of concrete afvinklijstjes te zijn. Niet wat hier door Putters is bedoeld. Niet iets dat kan dienen als toetsingskader voor de rechter. Maar als jij het wel weet, laat maar horen zou ik zeggen. Maar kom dan niet aan met beeldkwaliteitsnormen voor plantsoenen!

Ik denk dus dat dat niet kan, om de redenen die ik eerder heb gegeven.
Door H. Wiersma (gepens.) op
Inhoudelijke zorg leveren is maatwerk leveren en kan je niet vastleggen in vaste structuren. Wat je wel moet vastleggen (het is zelfs wettelijk voorgeschreven) is de manier waarop de zorg op gemeentelijk niveau is/wordt georganiseerd.
Door Eric (Beleidscontrol) op
@Frits. Zo, weer (eigenlijk ook best traditioneel) iemand om zeep geholpen... Misschien is er een andere reactie mogelijk.

Want leuk gezegd, zo'n persoonlijk en situationeel keukentafelgesprek. Maar er komt toch een beoordeling en er valt toch een beslissing? DUS is er een kader, anders kan je niet toetsen en niet beslissen. Bovendien moet je dat niet willen: je medewerkers / intakers de stad of het dorp in sturen met de opdracht: ga maar beoordelen, veel succes! Dat is toch geen goede invulling van de gemeentelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid?

En dat je niet vooraf een 'zorgniveau' kunt omschrijven in concrete begrippen, betekent dat je op zoek moet naar een 'zorgniveau' in meer algemene begrippen.
Nee, dat dekt niet alles. Natuurlijk moet je het dan nog per situatie concreet maken. Maar volgens mij schieten we weinig op met 'jaren 90-regels' tegenover 'op de persoon afgestemd' te zetten.
Zoek een mooie combinatie van verantwoorde bestuurlijke richtlijnen en persoonlijke deskundige toepassing. Een voorbeeld uit de fysieke hoek: foto's van verschillende plantsoenen om duidelijk te maken wat 'onderhoudsniveau 1, 2 en 3' is. Dan heeft een college/raad iets te kiezen en besturen. En de 'schoffelaar' kan dat buiten prima toepassen, afgestemd op de omgeving.

Als je wilt reageren dat foto's van huiskamers in verschillende (deplorabele) toestanden niet echt doelgroep-vriendelijk is, zit je nog niet helemaal op het goede spoor...

Succes met creatief en inventief samenwerken, collega's!
Door Marijke Houben (adviseur) op
Ik vind dit artikel een goed signaal naar gemeenteraden, dat zij hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Je zult op zoek moeten gaan naar instrumenten die daarbij kunnen helpen. Natuurlijk zitten we niet te wachten op extra bureaucratische monsters maar je zult toch normen moeten stellen om achteraf het college aan te kunnen spreken op prestaties.
Door H. Wiersma (gepens.) op
@Frits. Helemaal mee eens. Hoogste tijd dat deze directeur van het SCP eens met 'de poten in de modder' gaat staan. Of nog beter: geen commentaar leveren op zaken waar deze directeur geen verstand van heeft.
Door Pierre op
Ik heb wel het idee dat, gezien de reacties, de boodschapper wordt dood geschoten.

De rechter gaat echt al snel in 2015 toetsen, reken erop! Gemeenten gaan in een eerste jaar echt niet foutloos door de wedstrijd, dus "gele kaarten" komen er.
Maar het lijkt me gezien de resterende tijd niet handig om nu als gemeenteraad even je eigen plasje te doen. Had dat dan uit eigen beweging gedaan. Meer tijd voor lokale afwegingen heb je voor de periode 2016, zodra je ook de uitkomsnten van het zogenaamde objectieve verdeelmodel krijgt.
Om raden ruimte te geven voor eigen beleid zou dat wel betekenen dat je nu niet voor een te lange periode moet contracteren.

Maar heb anderzijds ook geen te hoge verwachtingen bij echte lokale ruimte. Tenzij je zegt: hier heb je een touw of schep en zorg dat we verder geen geld meer aan je kwijt zijn-;).
Mensen hebben een gebrek, een probleem etc... Meestal van langdurige of permanente aard.
Door Frits van Vugt (adviseur en onderzoeker sociaal domein) op
De gemeenteraad moet vastleggen wat "goede zorg" is waar een burger recht op heeft. De raad moet via normen vastleggen wat zij een minimum vindt in de zorg en de ondersteuning bij vereenzaming of verwaarlozing. Aldus de directeur van het SCP.

Volstrekte onzin!! Als we iets NIET nodig hebben bij de toch al moeilijke transities, is het om proberen precies vast te leggen welke hulp nodig is. Dat kan niet eens.

Of, en zo ja, hoe en hoe lang zorg wordt verleend is een resultante van diverse factoren: de ernst van de situatie, de mate dat de oorzaken opgelost of verminderd kunnen worden (door cliënt of anderen), de mate dat de eigen potentie/kracht van de cliënt of zijn sociale omgeving kan worden aangesproken, en de mate waarop een hulpaanbod, aanvullend daaraan, tot vermindering, stabilisatie danwel oplossing van het probleem, ingezet kan worden. Het los van de andere factoren pogen te definiéren wat de minimale hulp is waar de burger "recht op heeft" is dus per definitie niet vooraf te bepalen. Daarvoor is juist nodig dat professionals in overleg met de hulpvrager en mogelijk zijn naaste omgeving (familie) de vraag goed analyseert en wordt bezien wat in die concrete situatie het beste is. Dat wordt ook wel een 'keukentafelgesprek' of vraaganalyse genoemd.

En dat rijmt dus volstrekt niet met de ideeën van de directeur die dat in zijn ivoren toren van het Sociaal Cultureel Planbureau heeft bedacht!!
Dit is echt jaren negentig denken waar voor alles een opgetuigd indicatiebureau werd bedacht met uitgebreide protocollen en zorgproductielijstjes die konden worden afgevinkt.
Door Hans van Wegen - (- Burger Partij Amersfoort (BPA)) op
Dat die oudjes eerst naar de Rechter moet om dit geregeld te krijgen is zo ie zo schandalig - Ook mijn Amersfoort weigert tot nu toe om heldere en toetsbare normen op papier te zetten ! -
Waarom ? -
Wellicht om de afd. Juridische Zaken 033 de komende jaren van "Volume" en "Omzet" te blijven voorzien. -
Ja, inderdaad zo houd je werk, maar dan wel over de ruggen van kwetsbare ouderen die onze steun nu juist hard nodig hebben.
Kwetsbare ouderen een juridisch traject injagen PvdA Amersfoort ?
Schaamteloos !