of 60715 LinkedIn

Gas op decentralisaties sociaal domein

Erik Gerritsen aan het woord tijdens het debat (Foto: Serge Ligtenberg)
Erik Gerritsen aan het woord tijdens het debat (Foto: Serge Ligtenberg)

Gemeenten hoeven niet te wachten op ‘Den Haag’, maar kunnen gewoon aan de slag met de decentralisaties van het sociaal domein. Lokale overheden moeten wel  samenwerken op het gebied van werk, zorg en jeugd. Niet alleen onderling, maar vooral ook met zorg- en welzijnsaanbieders.

Onrust over regeerakkoord

Dat was de centrale boodschap tijdens het door Binnenlands Bestuur georganiseerde debat ‘De sociale gemeente’ in Gouda. Op het drukbezochte debat bleken veel vragen en ook onrust te leven over het regeerakkoord. Onder meer over de passages over de schaalgrootte van gemeenten. Het is onduidelijk of alleen gefuseerde 100.000-plus gemeenten de decentralisatietaken mogen gaan uitvoeren. Ook op veel andere punten uit het regeerakkoord moet nog flink worden gepuzzeld, stelde Bert Holman, voorzitter van het Transitiebureau dat de decentralisatie van extramurale begeleiding vanuit de AWBZ naar de Wmo begeleidt bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

 

Innovatiever

‘Laat je niet afleiden door die discussie, maar begin gewoon met die decentralisaties’, stelde Erik Gerritsen, bestuursvoorzitter van Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Bovendien los je niet alles op met grote gemeenten, zo betoogde hij. ‘Kleine gemeenten kunnen vaak veel effectiever en innovatiever problemen in het gezin oppakken dan grote steden. Begin gewoon, alles kan al.’

 

Brede doeluitkering

Gerritsen doelde daarbij onder meer op de steeds vaker gebezigde (wijkgerichte) aanpak volgens het principe ‘een gezin-een plan’. Ook kunnen volgens hem verschillende budgetten worden samengevoegd tot een soort brede doeluitkering. Als gemeenten nu aan de slag gaan, is de wettelijke overdracht van de taken straks ‘een formaliteit’, zo stelde Gerritsen. Bovendien kunnen gemeenten dan meteen laten zien dat ze de taken aankunnen, waardoor de Haagse argumenten voor opschaling verdampen.

Verspilling overboord
Bang dat gemeenten een te krap budget krijgen om alle nieuwe taken uit te voeren, is Gerritsen niet. Bij zijn bureau jeugdzorg is gebleken dat er veel te winnen valt met efficiënter werken. De 'verspilling' van tijd is overboord gegooid met efficiency-winst van 40 procent tot gevolg. Bijkomend effect is dat de hulpverleners zich weer hulpverlener voelen en tevredener zijn over hun werk.

 

Integrale aanpak

Divosa-voorzitter René Paas stelde dat juist kleinere gemeenten beter in staat zijn de decentralisaties integraal aan te pakken. En die integrale aanpak is volgens hem een must. ‘Als gemeenten de taken net zo verkokerd gaan oppakken als dat nu gebeurt, wordt het helemaal niets.’ Integraliteit is de norm, vindt Paas. Zo niet, dan kosten de decentralisaties heel veel geld en leveren ze niets op. Maar als gemeenten erin slagen de taken slimmer uit te voeren dan diegene die het voor hen deden, dan denkt Paas, evenals Gerritsen, dat er genoeg geld is om alles wat nodig is te realiseren.

 

Maatschappelijke effecten

Gemeenten moeten wel gebruik maken van de kennis en expertise van aanbieders, stellen zowel Gerritsen, Paas als Holman. ‘Gemeenten die de deur dichthouden, lopen grote risico’s. Gemeenten kunnen geen inhoudelijke arrangementen verzinnen, wél eisen stellen. Op basis van de gewenste maatschappelijke effecten kunnen gemeenten met aanbieders in debat gaan.’ Bij jeugdzorg moeten gemeenten gaan financieren op resultaat, en zich niet laten verleiden tot trajectfinanciering, zo gaf Gerritsen de gemeenten nog mee.

 

Verantwoordingsdwang

Holman heeft overigens grote twijfels bij het door gemeenten vurig gewenste ontschotte budget voor het sociaal domein. ‘Klinkt leuk, maar dan gaan wethouders onderling ruzie maken of het budget aan jeugdzorg of aan de bijstand moet worden besteed.’ Holman vindt tevens dat de integrale aanpak van de drie decentralisaties (3D) niet te ver moet doorschieten. ‘Steek niet alle energie in de reorganisatie van je gemeente om ‘3D-rijp' te zijn. Kijk  waar verbindingen zitten, maar geef ook sectorspecifieke onderdelen voldoende aandacht.’ Wel deelt hij de frustratie van veel gemeenten wat betreft de ‘bijna dwangmatige verantwoordingsdrang van het rijk’ zoals een deelnemer het noemde.

 

Constructieve ontregelaars

In Nijmegen en Leeuwarden wordt al volop geëxperimenteerd met een integrale wijkaanpak. Los van regels en protocollen wordt gekeken wat een burger of wat een gezin nodig heeft en dat wordt geregeld. Daarbij wordt ook gekeken wat de hulpbehoevende en zijn sociale omgeving daaraan zelf kan bijdragen. ‘Gewoon doen wat nodig is’, vatte de Nijmeegse transitiemanager Mariken van Woerkum samen. ‘Constructieve ontregelaars zijn nodig; geen professionals die volgens protocollen werken.’

 

Bekijk hier een uitgebreide foto-impressie van het debat

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Pol van Tuijl op
Eén van de rode draden door de bijdragen van die dag heen was: 'gemeenten begin samen met je partners klein en concreet'. Pas op voor ingewikkelde pilotconstructies met sturings- en financieringsvraagstukken. Ga op inhoud kleinschalig aan de slag en leer. Leer stap voor stap elkaar beter kennen op inhoud, belang en werkwijze. Je hebt nog tijd om dat 'kennismakingsproces' te doorlopen. En wees je bewust dat je veel inhoudelijke expertise niet hebt en ook niet zult krijgen. Dus pas op met inhoudelijk opdrachtgeverschap. Ga voor effect en resultaat, dat kun je wél beoordelen.
Door Jeugdzorginsider op
Heel dom om na de conclusies van de commissie Samson de oren te laten hangen naar instellingen en bestuurders, als het om de zorg voor kinderen gaat. Juist zij hebben laten zien die verantwoordelijkheid onvoldoende aan te kunnen.
Ook willen de bestuurders altijd meer geld, lees bijvoorbeeld alle columns van Erik Gerritsen nog maar eens terug.

Bestuurders daarentegen maken gebruik van de transitie om het zo te regelen dat het hen het beste uitkomt. En dat is niet per definitie het belang van de kinderen, juist niet. Dat gaat om werkgelegenheid, belangen van de eigen organisatie (ook al gaan ze die anders noemen) Geen enkele bestuurder wil zijn organisatie opheffen of inkrimpen.

Gemeenten moeten zich organiseren om voldoende tegenkracht te bieden aan deze bestuurders. Vertrouwen en 'leren' van deze bestuurders lijkt het domste wat zij kunnen doen. Ook in de jeugdzorgwereld zelf is men daar niet gerust op.

Het is niet in het belang van kinderen om jeugdzorgbestuurders van wie het duidelijk is dat ze onvoldoende verantwoordelijkheid, zorg en interesse in de kinderen hebben, zoveel vertrouwen, invloed en macht te geven. Juist controle en tegenwicht aan deze bestuurders is heel belangirjk.

Vergeet niet dat deze Erik Gerritsen al die jaren klachten over seksueel misbruik in de jeugdzorg met harde hand onderdrukte en ontkende, en deed alsof er iets mis was met ouders die zich daarover beklaagden.