of 63946 LinkedIn

Democratische controle bij decentralisaties onder druk

Het gebrek aan democratische controle na de decentralisaties werk, jeugd en maatschappelijke ondersteuning is een zorgpunt voor de Algemene Rekenkamer. Via de verplichte congruente samenwerkingsverbanden dreigen gemeenteraden op afstand te komen staan.

De Algemene Rekenkamer maakt zich zorgen over het gebrek aan democratische controle na de decentralisaties werk, jeugd en maatschappelijke ondersteuning. Dit omdat de nieuwe taken verplicht via congruente samenwerkingsverbanden moeten worden opgepakt. Met de komst van een nieuwe bestuurslaag dreigt ook de ‘bestuurlijke drukte’ toe te nemen.

Verantwoording en controle

Dit stelt de Algemene Rekenkamer in een reactie op de Decentralisatiebrief van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA).  Bij de decentralisaties van het sociaal domein moeten verantwoordelijkheden, bevoegdheden, verantwoording en controle echt bij gemeenten worden belegd, benadrukt de Algemene Rekenkamer. Hier hamerde onlangs ook de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) op.

 

Gemeenteraad op afstand

De Algemene Rekenkamer waarschuwt de minister voor de risico’s van de verplichte congruente samenwerkingsverbanden. Nu al breken gemeenteraden het hoofd hoe de democratische controle op de vele samenwerkingsverbanden geregeld moet worden. Omdat de verantwoording aan een individuele gemeenteraad veelal via een gemeentelijke vertegenwoordiger in het algemeen bestuur loopt, komen gemeenteraden steeds meer op afstand te staan. Hierdoor hebben de volksvertegenwoordigers minder zicht op de bedragen die in de samenwerkingsverbanden omgaan. Met de decentralisaties die voor 2015 op stapel staan en de grote bedragen die daarmee gemoeid zijn, wordt dit nog pregnanter, waarschuwt de Algemene Rekenkamer.

 

Bestedingsvrijheid

Bij het opstellen van de Participatiewet, Jeugdwet en de herziening van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moet rekening worden gehouden met de eerdere keuze van het kabinet om de budgetten ontschot en aan gemeenten over te hevelen. Lokale bestedingsvrijheid hoort daarbij. Plasterk moet in de ogen van de Algemene Rekenkamer een regierol vervullen om de betrokken vakministers op dit punt bij de les te houden.

 

Verruiming bevoegdheden

Voor de lokale verantwoording van de besteding van de middelen die via een deelfonds in het Gemeentefonds worden gestort, zijn sterke gemeenteraden nodig die hun democratische controle goed kunnen uitoefenen, ook op de samenwerkingsverbanden. Lokale rekenkamers of –commissies kunnen en moeten daarbij een belangrijke rol spelen. Voor het onderzoek dat deze lokale rekenwaakhonden moeten doen, is het in de ogen van de Algemene Rekenkamer niet alleen noodzakelijk dat de onderzoeksbevoegdheden goed zijn geregeld, maar ook dat zij toegang hebben tot informatie binnen samenwerkingsverbanden en deelnemingen. Deze moet worden verruimd omdat rekenkamers of –commissies nu alleen toegang tot informatie hebben bij een deelneming van meer dan 50 procent. ‘Dit gaat in de toekomst, ook met de te verwachte toename van het aantal en de omvang van de samenwerkingsverbanden, steeds meer knellen’, stelt de Algemene Rekenkamer. Voordat de decentralisaties een feit zijn, moet het systeem van lokale check and balances geregeld zijn.

 

Verantwoordingsplicht

Ook moet vooraf – in wet- en regelgeving - worden vastgelegd op welke manier en op welk niveau gemeenten zich moeten verantwoorden over de besteding van het geld en de resultaten van de decentralisaties, ‘ opdat op lokaal niveau recht wordt gedaan aan verantwoordingsplicht richting gemeenteraden, en op rijksniveau aan de systeemverantwoordelijkheid richting het parlement’, aldus de Algemene Rekenkamer in zijn brief. Evenals het Rob benadrukt ook de Algemene Rekenkamer dat aan de Tweede Kamer duidelijk moet worden gemaakt dat zij zich niet met alles moeten (blijven) bemoeien. Vooraf moet duidelijk worden wie waarover gaat. Dit om te voorkomen dat Rijk en Kamer met aanvullende (informatie)wensen komen waardoor, aldus de Algemene Rekenkamer, ‘sommige decentralisaties in wezen semi-decentralisaties zijn geweest’.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hans (adviseur) op
Wat is nu die democratische controle? De mens wordt vaak meer een nummer met een dossier. Moeten zich als hulpvrager veel inspanningen getroosten om in het bureaucratisch systeem geholpen te worden. Bij iedere schaalvergroting ontstaat weer een nieuwe bureaucratie. Je vraagt je af wat de overheid nog betekent als we zo'n ingewikkeld systeem verder optuigen. Kwaliteitsverbetering kan alleen maar door persoonlijke contacten. Hou toch eens op met die grootschalige gemeenten. En laat die regio's als uitvoeringsorganisatie werken. Dan heb je ook geen bestuurlijke drukte.
Door Vincent Thunnissen (senior medewerker bij gemeente Apeldoorn) op
Het democratisch tekort heeft twee bronnen:
# De besproken opschaling naar congruente regio
's (Een vondst uit de bestuurskundige oudheid: ook 50 jaar terug dacht men dat er er breed samenhangende regio's zouden zijn te construeren op basis van socio-geografische gegevens. Dat pad liep tóen dood.

# het gaat om niet meer dan medebewindisering - term van Wim Derksen - met heel veel rijksvoorschriften en heel weinig lokale beleidsvrijheid (van democratie naar technocratie).

Maar we hadden toch zo'n vertrouwen in gemeenten - zo dicht bij de burger?!

Zie ook http://vincentthunnissen.wordpress.com/2013/04/2 …
Door Arjan (Directeur) op
Plasterk had daar toch die 100.000+ gemeenten voor bedacht?
Door Richard Kruijswijk (raadslid GroenLinks Bloemendaal) op
Dat democratische gat kennen we nu wel. Zolang er geen gekozen Regio's ipv provincies zijn, zullen gemeente-bestuurders het gat moeten dichten door goede, stapsgewijze voorbereiding van besluiten [elke gemeente krijgt gelegenheid om concepten te becommentarieren en te overleggen in de regio voordat er per raad wordt besloten]. Dat vergt wat van wethouders en raadsleden. Hoe bereiken we daar kwaliteitsverbetering? UIteraard krijgen we de bestuurders die we verdienen. Maar verdienen goede bestuurders genoeg om ze te krijgen? (En dan denk ik niet alleen aan geld!)
Door roelof (Adviseur) op
Wanneer dringt eens door dat meer regels en meer controle geen zin heeft. Vrijheid op de werkvloer en gezond verstand bij het volgen van de uitvoering door de uitvoeringsorganen en zorgen dat mensen misstanden bekend maken zijn de oplossing.
Door H. Wiersma (gepens.) op
De enige remedie is fuseren en opschalen van gemeenten. Dit alleen kan de totstandkoming van nog meer bureaucratische en ondemocratische samenwerkingsgedrochten voorkomen. Waar blijft nou activerend BZ-beleid?
Door Jaap Spijkert (HHD) op
Grappig dat de rekenkamer er nu opeens achterkomt dat er een probleem van democratische controle is met de samenwerkingsverbanden die er al sinds mensenheugenis zijn en die inderdaad een virtuele vierde bestuurslaag vormen. Grotere gemeenten á la Plasterk is dan inderdaad een bruikbaar recept maar gaat niet door omdat dit teveel baantjes kost van zittende mensen die het via de partijlijnen blijkbaar kunnen tegenhouden.
Door s.dietrs (advocaat ex -raadslid) op
hef gemeente maar op opdat 1 instantie bevoegd wordt en dan is er ook meer controle mogelijk en bestaan er ook geen verschillen per gemeente meer; de geeenteraad acht ik sowieso niet capabel dit soort grote en complexe zaken te beoordelen
Door Jos Praat (beleidsmedewerker) op
Wijze mensen, daar bij die Rekenkamer. Maar er werd al vaker niet naar de degelijke adviezen geluisterd