of 63623 LinkedIn

Terugvordering vanwege ontvangen boodschappen

Het kan je bijna niet ontgaan zijn, want de sociale media staat er bol van. Een mevrouw heeft € 7.000 aan bijstand moeten terug betalen omdat zij boodschappen had gekregen van haar moeder.

In de sociale media werd ook met regelmaat mijn naam genoemd met daarachter de hoopvolle vraag: als de omgekeerde toets was toegepast, dan was dit nooit gebeurd, toch? Het antwoord op die vraag geef ik in deze blog.

 

Wat speelt er?

Mevrouw ontving een bijstandsuitkering sinds december 2015. Uit onderzoek is gebleken dat mevrouw wekelijks een tas boodschappen krijgt van haar moeder, met 2 broden, 3 zakken sla, 8 stukjes vlees, 2 dozen eieren, wc-papier en koffie met een waarde van circa € 20,-. Daarnaast koopt haar moeder alle verzorgingsproducten voor haar. Mevrouw krijgt dit omdat ze haar moeder helpt met van alles. Haar moeder doet al 46 jaar boodschappen voor haar.

 

Welk effect wil mevrouw bereiken?

Dit is niet uit de informatie die in de uitspraak staat op te maken. Wat we daar wel uit kunnen halen, is dat ze aangeeft dat ze bijna haar hele uitkering kwijt is aan vaste lasten. Uit de uitspraak is niet op te maken wat de reden daarvan is. Zij heeft de boodschappen nodig omdat ze te weinig over houdt om ze zelf te kunnen betalen.

 

Valt dit onder de grondwaarden?

De bijstand voorziet in een bestaansminimum, niet meer, maar ook niet minder. Of het ontvangen van deze boodschappen, zonder dit te korten op de uitkering, binnen de grondwaarden valt, is moeilijk vast te stellen omdat er informatie ontbreekt. Vast staat dat de bijstand bedoeld is voor de kosten voor wonen (inclusief gas, water en licht), verzekeren (althans, de verplichte verzekeringen), kleding en boodschappen. Mevrouw geeft aan dat zij hier niet mee uit komt, maar we lezen niet terug waarom niet. Zit ze in een schuldsaneringstraject waardoor haar besteedbaar inkomen lager is? Is er een reden dat haar vaste lasten zo hoog zijn? Heeft ze bijvoorbeeld een aangepaste woning, of is er geen goedkopere woning beschikbaar? Of vindt ze deze te dure woning gewoon prettig en heeft ze het zo opgelost en daarmee een hoger bestedingsniveau dan anderen met een uitkering? En als mevrouw de boodschappen niet van haar moeder had gekregen, was ze dan aangewezen geweest op de Voedselbank?

Kortom, om vast te kunnen stellen of dit onder de grondwaarden valt, moeten we weten waarom mevrouw niet rond kon komen van het bedrag dat ze ontving. Daarbij wil ik nog wel opmerken dat in de sociale media wordt betoogd dat de bijstand te laag is om van rond te komen, dus dat mevrouw bijna niet anders kon. De discussie over de hoogte van de bijstand is een hele belangrijke, maar het is niet aan de individuele consulent om daar iets aan te doen. Die vraag speelt hier dus geen enkele rol en de consulent had dit op geen enkele manier kunnen laten meewegen in haar besluit.

 

Is het ethisch te verantwoorden?

De vraag is wat er gebeurt als we dit geld terugvorderen, of als we niets doen. De vraag is ook wat de gemeente als leidende principes heeft. Ik kan deze vragen niet beantwoorden, omdat ik die informatie niet heb. Er komen wel een paar vragen bij mij op. Waarom gaat mevrouw niet goedkoper wonen, welke reden zit daarachter? Als ze boodschappen ontvangt voor het helpen van haar moeder, moeten we het dan niet beschouwen als loon in natura? Zeker omdat het niet gaat over incidenteel wat toeschuiven, maar over structureel elke week vrijwel alle benodigdheden in ruil voor hulp. Om hoeveel hulp gaat het en is de waarde van de boodschappen daar een reëel ‘salaris’ voor? En als dat het geval is, waarom zouden we dat dan niet terugvorderen? Stel dat ze wekelijks had schoongemaakt bij de buren en daar elke keer € 50,- voor had ontvangen, dan waren de reacties op sociale media heel anders geweest. Dan hadden de handhavers (die nu volgens de reacties als een big brother in de bosjes liggen om al het doen en laten van mensen in de bijstand na te gaan) volgens veel mensen te laat in gegrepen en niet op zitten letten. Wat ik hiermee wil zeggen, is dat het heel moeilijk is om het goed te doen in de ogen van veel mensen. Gemeenten gedragen zich óf te veel als big brother en controleren te veel, of ze zijn te laks en laten iedereen onder hun neus frauderen. Dit is natuurlijk heel gechargeerd, maar even om aan te geven dat het best een lastige lijn is om over te lopen. Zonder het dossier goed gelezen te hebben, oordelen we dus op basis van een deel van de informatie terwijl de gemeente veel meer informatie heeft. Vanuit privacy oogpunt kunnen zij zich lastig verdedigen, omdat ze die informatie niet kunnen delen. Er kan dus meer spelen dan we nu denken en weten.

Voor wat betreft de leidende principes, is de vraag hoe belangrijk de gemeente vindt dat mensen elkaar helpen. Het is natuurlijk goed voor de samenleving dat deze moeder en dochter elkaar helpen. Dat is absoluut een positief punt. Maar dat betekent niet zonder meer dat niet een deel van de bijstand teruggevorderd had mogen worden. En het zegt ook niets over de vraag of een boete opgelegd moet of mag worden. Daarvoor zou ik moeten weten wat er besproken is bij de aanvraag, of toen al duidelijk was dat mevrouw na de huur niet genoeg over had voor de boodschappen. Wat was er toen te zien op haar bankafschriften, wat is er met haar besproken? Wist ze dat ze dit had moeten opgeven, of niet? Heeft ze dit bewust verzwegen, of hier over gelogen? Op basis van de uitspraak kan ik dit niet achterhalen.

 

Wat zijn de randvoorwaarden?

Ik kan op basis van de informatie niet zeggen of dit als gift kan worden vrijgelaten (bijvoorbeeld omdat dit in de plaats komt van een pakket van de Voedselbank) of dat dit als loon in natura gekort had moeten worden. Ik kan ook niet zeggen of een boete terecht was. Daarvoor staan nog te veel vragen open. Maar als het bestedingsniveau hoger wordt dan met de bijstand verenigbaar, dan is terugvordering toch aangewezen. Daarbij kan – met in achtneming van de beslagvrije voet – zorgvuldig worden ingevorderd.

 

Conclusie

De conclusie die ik hieruit haal is dat er te weinig informatie bekend is om een oordeel te hebben over dit besluit. Ik kan met 30% van de informatie geen mening geven over het besluit. Zou ik dat wel doen, dan zou dat uitsluitend berusten op mijn eigen normen en waarden en dat is niet de essentie van maatwerk. Toch is het een heel interessante vraag en wel om de volgende redenen.

  • Het is belangrijk om de discussie aan te gaan of de bijstand voldoende is om alle noodzakelijke kosten van te betalen. Deze discussie is niet voor de individuele consulent, maar voor de politiek. Die vraag wordt weliswaar opgeroepen door deze zaak, maar staat los van dit besluit.
  • Er is veel onbegrip over dit besluit van de gemeente, zeker omdat op de websites van gemeenten niet te vinden is dat het ontvangen van boodschappen moet worden gemeld. De wet is ook wel erg ingewikkeld geworden om uit te leggen in een gesprek bij de aanvraag. Misschien zouden we moeten starten met het uitleggen van het doel van de bijstand en van daaruit toelichten wat dat betekent voor de informatie die mensen moeten doorgeven. En dan niet alleen vanuit plichten, maar ook vanuit rechten. Dat zou kunnen helpen bij het begrijpen wat je nu moet melden en waarom.
  • Mensen hechten veel belang aan omzien naar elkaar. Deze vorm van elkaar helpen zouden mensen beloond willen zien en dit voelt als bestraffen. Het is zonder meer positief dat mensen zo naar de samenleving kijken. Laten we dat vooral behouden!
Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reageer op dit artikel

Door Ben op
Een objectieve reactie van Evelien Meesters! Zij is beter geïnformeerd dan de meeste NL inwoners. Waar iedereen met hogere jaarlijkse lasten wordt geconfronteerd geldt dat ook voor bijstandsgerechtigden. Die uitkering wordt vast niet geïndexeerd.. Het stukje van Richard herken ik ook helaas. Om het niet te hoeven afpakken kregen de menden dit gewoon niet aangeboden. Dat vind ik ronduit beschamend. Net als vele andere wetten is het zo ingewikkeld gemaakt. Een eenvoudige uitleg aan de ontvanger is niet meer mogelijk. De ontvangers beheersen onze taal en taalniveau niet, laat staan de veelheid aan informatie en 'regeltjes'. Bijstand opnieuw ter discussie stellen lijkt me nodig met wat meer oog voor verruiming. Al was het maar om de kinderen digitaal mee te kunnen laten doen met lessen op school. Zo krijgen zij ook betere kansen op een leven zonder bijstand. Laat staan de bewuste fraudeurs, die moet je natuurlijk flink aanpakken!
Door Gert op
Zo op gemeentelijk niveau is weer een flinke vis gevangen.
Door Spijker (n.v.t.) op
Economische delicten, belastingfraude en uitkeringsfraude behoren allemaal op dezelfde manier te worden beboet/bestraft.
Door LKD Poldervaart (jurist) op
Om een goede conclusie te kunnen trekken dient men te beschikken over alle relevante informatie. Die kun je helaas niet halen uit de uitspraak van de rechter. Wat wel een belangrijk element is van terugvorderen van bijstand in dit dossier is de schending van de inlichtingenplicht (art 17 Participatiewet). De gerechtelijke uitspraak is hierin duidelijk, betrokkene heeft niet uit eigen beweging de gemeente op de hoogte gebracht van de gift die zij maandelijks in natura (boodschappen) ontving. Het college is dus niet in de gelegenheid gesteld om op voorhand een oordeel te kunnen geven of de gift vanuit oogpunt van bijstandsverlening verantwoord was (art 31 lid 2 onder m Participatiewet). Hier wringt de schoen in mijn optiek. Het ontvangen van boodschappen van moeder of deze verkrijgen vanuit de voedselbank zal qua kostenplaatje niet veel mankeren. In beide gevallen hoeft betrokkene deze zelf niet af te rekenen, maar blijkbaar is betrokkene hierover uit eigener beweging niet transparant geweest.
Wat evenzeer van belang is in dit dossier is dat de melding van mogelijke ten onrechte verstrekking vanuit het Inlichtingenbureau van het ministerie van Sociale Zaken is gekomen, hetzelfde ministerie dan ook een dubieuze rol heeft gespeeld in de toeslagenaffaire, De gemeente is min of meer verplicht geweest dit dossier af te handelen zoals dat is gedaan. Zou men dat namelijk niet doen dan wordt de gemeente gesanctioneerd en dat is zeker niet in het belang van de mensen die op het vangnet van bijstand zijn aangewezen.
Door Jan op
Allereerst: wat een zwak artikel. Als je niets weet, heb je duidelijk ook niet veel te vertellen en dat doe je dan met veel omhaal van woorden. Dan: wat is het verschil tussen een voedselpakket van de Voedselbank en een tas met voedsel van je moeder? Ik zie geen verschil. Het eerste wordt (terecht) vrijgesteld. Waarom het tweede dan niet? Als de moeder dat voedsel geeft, blijft er bovendien een voedselpakket bij de Voedselbank over, waarmee een ander geholpen kan worden. Degenen die nu allerlei juridische verhalen ophangen, hebben duidelijk nooit in de bijstand gezeten. Natuurlijk, iedereen moet zo snel mogelijk proberen uit de bijstand te komen en moet daartoe zo nodig ook aangezet worden. Maar zolang dat niet lukt, is hulp in natura van familie, buren of organisaties een broodnodig teken van medemenselijkheid. Er is overigens een goede truc om problemen met de sociale dienst te vermijden. De moeder kan de bijstandtrekkende dochter gemachtigde maken (geen mede-rekeninghouder dus) van haar bankrekening. De dochter kan dan zelf met een tweede bankpas boodschappen doen die bij haar moeder worden afgeschreven. Klikkende buren zien de dochter zelf boodschappen doen en betalen. Geen haan die ernaar kraait. Geen controlerende ambtenaar die erachter komt.
Door Richard (beleidsmedewerker) op
Doorgeslagen beleid, praktijkgeval, het kerstpakket:
Je zit in de bijstand, je werkt een deel van de tijd, maar komt niet boven het bijstandsniveau uit. De organisatie waar je werkt deelt aan het eind van het jaar kerstpakketten uit aan iedere medewerker ter waarde van 75 euro. Onderdeel van het kerstpakket is een kadobon van 50 euro. Bij de medewerkers op bijstandsniveau wordt deze 50 euro ingehouden op hun uitkering, tevens wordt hen aangewreven dat zij dit niet gemeld hebben.
(en dan moet je blij zijn dat de overige 25 euro ook niet in mindering zijn gebracht.......)

Ik krijg van deze handelswijze een vieze smaak in de mond. Als je een positieve instelling hebt en alles aanpakt om aan het werk te blijven en je wordt op deze wijze behandeld dan werkt dat zeer demotiverend (adding insult to injury).

Naar mijn idee werkt de rationele benadering hier contraproductief, een gevoelsmatige benadering helpt mensen eerder uit de bijstand. Als mensen niet het gevoel hebben dat zij binnen een organisatie tweederangs medewerkers zijn dan is 50 euro een kleine prijs om mensen gemotiveerd te houden. Een vrijstelling op kerstpakketten zou een redelijke aanpassing zijn van het 'Spijker'harde beleid (no pun intended).
Door Frank (juridisch adviseur) op
Veel mensen in de bijstand hebben het door persoonlijke eigenschappen, of door complexe persoonlijke omstandigheden, niet in zich om zo rationeel te zijn.
Het probleem met dit soort regelgeving, en de toepassing daarvan, is om deze mensen er uit te selecteren, en anders te behandelen dan de onwilligen. De goeden niet onder de kwaden te laten leiden. Dat is een probleem dat al heel oud is, en binnen allerlei sectoren speelt.
Door Spijker (n.v.t.) op
Bij een rationele benadering los van emoties kan worden vastgesteld dat:
1. mevrouw werkzaamheden verricht tegen betaling van consumptiegoederen e.d. Dit is in het kader van de wetgeving niet toegestaan (bijstandswetgeving, maar ook in het Belastingrecht is dit voor derden niet vrij van het heffen van belasting). Ook uitkeringsgerechtigden weten dat dondersgoed.
2. mevrouw blijft in deze situatie te duur wonen en krijgt relatief hogere huurtoeslag en zorgtoeslag. Daarnaast wordt er onvoldoende belasting ingehouden.
3. in plaats van kortstondig verblijf in de bijstand dreigt het gevaar dat mevrouw het zo wel goed vindt en te weinig activiteiten ontplooit om uit de bijstand te komen (pamperen).
4. bij grootschalig gebruik/misbruik wordt de omvang van de uitkeringen structureel te hoog, hetgeen ten koste kan gaan van mensen die de uitkeringen echt nodig hebben. De sociale voorzieningen moeten ook in de toekomst betaalbaar blijven.

Contactgegevens

AfbeeldingStimulansz
Kon. Wilhelminalaan 5
3527 LA Utrecht
030 298 28 00
www.stimulansz.nl
info@stimulansz.nl

Meer nieuws

Afbeelding

Afbeelding

Afbeelding

 

Klik op de afbeelding voor meer informatie of

download hier het leaflet met een beknopte omschrijving

 

Afbeelding

Whitepapers

Alles over sociaal juridische regelingen in één boek:Afbeelding

Bloggers