of 59162 LinkedIn

Als gemeente schulden écht voorkomen. Hoe doet u dat?

AfbeeldingOm mensen met schulden zo vroeg mogelijk te benaderen en een schuldhulpverleningstraject aan te bieden, zijn er verschillende werkwijzen. Vroegsignalering en VroegEropaf zijn hier bekende voorbeelden van. Ook zetten gemeenten specifiek armoedebeleid in om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. Gemeenten doen er alles aan om ervoor te zorgen dat het schuldenprobleem bij inwoners niet groeit en om de gevolgen van de schulden zo beperkt mogelijk te houden. Kenmerk van deze werkwijzen is dat er bij de start al schulden zijn. Maar hoe kunt u als gemeente het ontstaan van schulden nu écht voorkomen?

Denk praktisch, wat kan de gemeente zelf doen?

Oplossingen hoeven niet per se groots en meeslepend te zijn. Kleine aanpassingen kunnen al een groot effect opleveren. Kijk bijvoorbeeld eens met andere ogen naar de uitkeringsspecificatie voor de Participatiewet. Hierop staat geen bruto-inkomen vermeld. Terwijl aan het einde van het jaar iedere klant van een uitkering wel een jaaropgave ontvangt met daarop het bruto inkomen. Waarom staat dat niet ook op iedere uitkeringsspecificatie?


Duidelijke informatie voorkomt schulden

Vrijwel iedere nieuwe klant van een bijstandsuitkering gaat er in inkomen op achteruit. Hij/zij heeft daarom met het inkomen op bijstandsniveau (meer) recht op toeslagen van de Belastingdienst. Maar door het ontbreken van informatie over het bruto-inkomen kunnen nieuwe klanten van een bijstandsuitkering maar moeilijk hun toeslagen bij de Belastingdienst aanvragen of aanpassen. Dit kan op 2 verschillende manieren tot schulden leiden:

  1. De toeslagen worden aangevraagd op basis van het inkomen zoals dat nu op de specificatie vermeld staat, het netto-inkomen. Daardoor ontvangen klanten te veel toeslag. Dat wordt bij de belastingaangifte in het jaar erop pas ontdekt. Zij moeten het teveel aan toeslag terugbetalen. Als dit niet op tijd lukt, houdt de Belastingdienst het bedrag in op de (dan hopelijk wel) correcte toeslag. Door deze verrekening ontvangen klanten een tijd lang minder toeslag dan hun inkomen rechtvaardigt. Klanten komen zo onder het bestaansminimum en kunnen bijvoorbeeld vaste lasten niet betalen. Dit is een veelvoorkomend begin van een vicieuze cirkel naar problematische schulden.
  2. Vanwege het ontbreken van de informatie vraagt de klant helemaal geen toeslag aan. Dan is er te weinig inkomen om de vaste lasten te betalen, met achterstanden als gevolg.


Écht voorkomen van schulden

Eén van de conclusies in het WRR-rapport ‘Eigen schuld’ is dat de overheid te hoge verwachtingen heeft van de financiële zelfredzaamheid van burgers. Voor veel mensen zijn de regels te ingewikkeld en er wordt te weinig rekening gehouden met de psychologie van mensen. Dit leidt steeds vaker tot financiële problemen en problematische schulden. De schrijvers van het rapport zien daarom een oplossing voor het grote schuldenprobleem in het aanpassen van wet- en regelgeving aan het gedrag van mensen. Op die manier willen ze ervoor zorgen dat mensen “relatief makkelijk uitkomen bij de optie die voor hen financieel gezien waarschijnlijk het beste is”. Een voorbeeld daarvan is de recente aanpassing van het huwelijksvermogensrecht, waardoor mensen nu niet meer automatisch in gemeenschap van goederen (en daarmee ook in gemeenschap van schulden) trouwen. Oplossingen die in het rapport zijn aangedragen vereisen een aanpassing in wetten, en die aanpassingen kosten tijd. In de tussentijd groeit de hoogte van schulden en het aantal mensen met problematische schulden.


Lessen vanuit schuldhulpverlening als basis voor het sociaal domein?

Het loont voor u als gemeente dus zeker de moeite om de hele dienstverlening eens te onderzoeken. Denk eens buiten de kaders van alleen die ene dienst. Begrijpt de klant wat hij/zij verder moet doen om financiële problemen te voorkomen? Hoe zou u als gemeente kunnen communiceren zodat inwoners vaker uitkomen bij de beste financiële optie? Binnen de schuldhulpverlening is ontzettend veel kennis aanwezig over hoe mensen in de schulden terechtkomen. Deze kennis kan makkelijk binnen het hele sociaal domein gedeeld worden. Zo kunt u als gemeente zelf een begin maken met het voorkomen van schulden. Experts van Stimulansz kunnen hierin ook een rol in spelen. Op ieder gebied binnen het sociaal domein is een expert beschikbaar.

 

Wilt u advies over hoe u met een betere, integrale dienstverlening (financiële) problemen bij inwoners kunt voorkomen? Stuur een e-mail naar schulddienstverlening@stimulansz.nl.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reageer op dit artikel

Door Sanne op
Het werkelijke issue in deze is het feit dat er categorisch ontkend wordt door de (lokale) overheid dat de uitkeringsbedragen voldoende zijn om van te leven. Na 2 à 3 jaar zijn er zeker geen buffers meer, maar ook in het artikel wordt verondersteld dat men tóch "in staat is (...) om financiële problemen te voorkomen". En dat is in de praktijk geen eenvoudig op te lossen puzzel, ondanks de 'experts' vanuit Movisie.

De ondersteunende regelingen, die er zijn, kunnen veelal pas na 3 jaar of langer worden aangevraagd. Want een uitkeringsgerechtigde moet vooral geprikkeld worden om aan het werk te gaan: een uitgangspunt dat al sinds 2002 met zoveel woorden verwerkt is in de Wet Werk en Bijstand (2003, waaraan Rutte als staatsecretaris gewerkt heeft).
Een van de belangrijkste ondersteuningsmiddelen, kwijtschelding van lokale belastingen, zou aangepast worden door het vrijgestelde bedrag (2269 euro) te verhogen naar de vermogensnormen van de bijstandswetgeving. Deze toezegging uit 2011 is onlangs door mw. Ollongren alsnog teruggedraaid met als gevolg dat alleenstaanden bijvoorbeeld "gewoon" hun lokale belastingaanslagen zullen moeten betalen, omdat zij al snel over betaalcapaciteit beschikken.

Daarnaast is er een enorm wantrouwen vanuit de overheid, gemeenten en de samenleving naar uitkeringsgerechtigden: in bejegening én vanuit de wetgeving is het volstrekt acceptabel geworden dat een bijstandsgerechtigde zich allerlei, soms bizar te noemen, dingen gelegen moet laten; waar een verdachte in het strafrecht beter tegen beschermd is door de (internationale) mensenrechtenverdragen. En dat alleen maar, omdat iemand een beroep doet op zijn recht op ondersteuning door de overheid. Een bijstandsuitkering is nog altijd een recht. Al menen sommigen dat een bijstandsuitkering een gunst is, waarvoor je "dankbaar" dient te zijn omdat je "teert op de zak van de gemeenschap".
Maar veel mensen beseffen echt niet hoe 'eenvoudig' ook zij door de ingeperkte sociale zekerheid afhankelijk kunnen worden van een bijstandsuitkering door bijv. enige tegenslag en daardoor in de financiële problemen kunnen raken.

Contactgegevens

AfbeeldingStimulansz
Kon. Wilhelminalaan 5
3527 LA Utrecht
030 298 28 00
www.stimulansz.nl
info@stimulansz.nl

Meer nieuws

Afbeelding

Gratis proeverij scholingsaanbod 17 januari 2019

1. 

Implementatie van een omgekeerde verordening

2.

Vijf adviezen voor een effectief beleid van de Participatiewet in 2019

3.

Effectieve ondersteuning aan statushouders

4.

Wegwijs in het sociaal domein

5.

Schuldhulpverlening voor bijzondere doelgroepen

6.

Het positieve effect van klare taal

7.

Tandemregie

8.

Leren en ontwikkelen in het sociaal domein

9.

Wmo in 2019: trends en ontwikkelingen

 

Meld u vandaag nog aan!

Schuldhulpverlening

Afbeelding

Alles over sociaal juridische regelingen in één boek:Afbeelding

Whitepapers

Afbeelding

Bloggers