of 59318 LinkedIn

Schaliegas: van halve waarheid naar gedeelde waarheid

Tamara Metze en Sabine van Zuydam Reageer

Tegenstanders trekken het onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de risico's van schaliegas in twijfel.  Dit is niet verrassend, gezien de opzet van het onderzoek dat moet aantonen wat risico’s zijn van schaliegas dat wordt gewonnen met behulp van hydraulic fracking.

Hydraulic fracking houdt in het kraken van kleilagen met een mix van water, zand en chemicaliën op ongeveer 3 kilometer diepte. Dat Milieudefensie en Schaliegas Vrij Nederland dit onderzoek niet vertrouwen was te voorzien. In het proces worden zij niet echt serieus genomen, wat hen de indruk geeft dat het ministerie op zoek is naar een halve waarheid: de waarheid die economische belangen niet schaadt. Daarom moet het Ministerie van EL&I tegenstanders niet alleen consulteren, maar echt iets te zeggen geven over het onderzoek. 
 

Potentiële boringen naar schaliegas zijn erg controversieel door de vele tegengestelde belangen. Zo zijn er grote economische belangen. Volgens Cuadrilla - het bedrijf dat in Nederland een concessie heeft voor proefboringen - is de waarde van het totaal winbare schaliegas ongeveer 312 miljard euro (bij een consumentenprijs van €0,65 per M3). In tijden van economische crisis en met het opraken van andere Nederlandse gasvoorraden is het zeer begrijpelijk dat deze mogelijkheid ook in ons land wordt verkend.

Bovendien zou schaliegas ervoor kunnen zorgen dat Nederland langer onafhankelijk blijft van andere gasvoorraden en landen. Aan de andere kant zijn er ook zeer serieuze lokale, nationale en internationale zorgen over bijvoorbeeld de kwaliteit van het drinkwater, aardbevingen door gaswinning, overlast door booractiviteiten, alsmede het vertragen van een transitie naar duurzame energie. Het is dus ook begrijpelijk dat milieuoverwegingen en gezondheidsrisico’s er toe leiden dat tegenstanders geen proefboringen naar schaliegas willen.
 

Het toenmalige ministerie van EL&I heeft daarom – zoals meestal - een onafhankelijk onderzoek ingesteld. Probleem in deze controverse is dat er meerdere waarheden en veel onzekerheden zijn. Zo is er onenigheid over de hoeveelheden gas, de winbaarheid ervan, de methaanuitstoot, en ook over de kansen op het lekken van het vervuilde water naar grondwater. De opgave voor een overheid is dan niet om tot dé waarheid te komen, maar om een gedeelde waarheid te krijgen op basis waarvan een beslissing kan worden genomen. Dat zal niet lukken als de onderzoeksagenda, de onderzoeksinstituten, en zelfs de onderzoeksmethoden niet door alle belanghebbenden worden vertrouwd. Zij zullen de geloofwaardigheid van het onafhankelijk onderzoek in twijfel trekken: precies wat nu gebeurt.
 

Het ministerie heeft een lovenswaardige maar halfslachtige poging gedaan om een gedeelde waarheid te vinden. Tegenstanders hebben mede de onderzoeksagenda naar risico’s van schaliegas bepaald en zitten in een klankbordgroep. Toch is het niet verrassend dat de tegenstanders de onderzoeksinstellingen in twijfel trekken.  Voor het echt maken  van een gedeelde waarheid op dit onderwerp gemaakt is een proces van joint fact finding nodig. Hierbij is er een onafhankelijke mediator, een begeleidingsgroep van stakeholders en wordt gezamenlijk gezocht naar de onderzoeksagenda, geschikte onderzoeksbureaus en de methoden. Oftewel: het ministerie van Infrastructuur en Milieu had betrokken moeten zijn; niet EL&I maar een onafhankelijk partij had de begeleidingscommissie moeten voorzitten; en er had aandacht moeten zijn voor maatschappelijke noodzaak en/of lokale gevolgen wanneer stakeholders daarom vroegen. Tot slot hadden ook alle deelnemers, inclusief de tegenstanders, vertrouwen moeten hebben in de onderzoeksbureaus.
 

Voor een gedeelde waarheid over schaliegas moet het ministerie dus ook in onderzoek niet alleen economische belangen behartigen, maar zorgen dat alle belangen aan bod komen. Pas dan kan er echt een goede politieke discussie gevoerd worden over de wenselijkheid van schaliegaswinning in Nederland.
 

 Tamara Metze en Sabine van Zuydam zijn verbonden aan de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.