of 59082 LinkedIn

Woningcorporaties, hou juist nu de bouwproductie op peil!

Siddharth Khandekar en Lennert van Middelkoop 1 reactie

De corona-crisis heeft een enorme impact, ook op woningcorporaties. Gezondheid van medewerkers en huurders staat natuurlijk voorop. De eerste dagen was iedereen druk bezig om veilig in bedrijf te blijven. Ondertussen krijgt de economie rake klappen.

Ondanks daadkrachtig optreden van overheden en centrale banken, staan beurzen wereldwijd diep in het rood. Commerciële vastgoedpartijen bereiden zich voor op onzekere tijden. Nieuwbouwprojecten worden heroverwogen, groot onderhoud uitgesteld. Dat wordt niet alleen een hard gelag voor bouwbedrijven maar ook voor onderaannemers, toeleveranciers, architecten en adviseurs. Ook voor de werknemers van deze ondernemingen en hun gezinnen. Kortom, vanwege het grote belang van de bouw- en vastgoedsector voor de bredere economie, hebben wij een oproep aan woningcorporaties: 'Houd de bouwproductie op peil, juist in deze bijzondere tijden!'

'Wij doen deze oproep met de lessen uit de vorige crisis (2009) in het achterhoofd. De economie klapte, net als nu dreigt, in korte tijd in elkaar zij het door een andere oorzaak. En net zoals nu dreigt, werd de Nederlandse bouw- en vastgoedsector logischerwijs meegesleurd met alle economische implicaties van dien. De financieringsmogelijkheden van commerciële partijen droogden razendsnel op en daarmee het investeringsvolume. Opvallend was dat veel woningcorporaties in diezelfde periode eveneens op de rem gingen staan.

Achteraf is goed verklaarbaar waarom woningcorporaties hun investeringen terugschroefden. Dat kwam niet alleen door onzekerheid over economische omstandigheden, maar ook door de fall-out van het Vestia-derivaten-debacle en de politieke onzekerheid en strikte en complexe regelgeving die daarop volgden. Toch nemen wij aan dat veel corporatie-bestuurders met enige spijt constateren dat ze indertijd niet vol hebben geprofiteerd van de toen zo ruim voorradige ontwikkelposities en lage bouwkosten. Ze misten zogezegd de ‘koopjesmarkt’.

 

Het profiteren van die gunstige marktomstandigheden was ook niet makkelijk. Interne toezichthouders waren terughoudend, externe toezichthouders voorzichtig. Iedereen was gefocust op risico’s. Maar die enkele tegendraadse corporatie-bestuurder die tegen de trend in doorzette, profiteerde ervan. Die kon verantwoord inkopen en diende daarmee niet alleen de volkshuisvesting maar hield ook en passant een deel van de snel krimpende bouwsector aan het werk. Met de wijsheid van nu is het gemakkelijk praten, maar toch: dat hadden meer corporatie-bestuurders moeten doen. Anticyclisch investeren blijkt toch makkelijker gezegd dan gedaan.

Woningcorporaties worstelden afgelopen jaren – mede door het missen van de ‘koopjesmarkt’ – met een gebrek aan bouwlocaties, hoge bouwkosten en langdurige complexe planologische procedures. Ondanks de breed gedragen noodzaak om voldoende betaalbare huurwoningen te realiseren, worden investeringsambities jaar op jaar niet gehaald. Mogelijk leidt de corona-crisis tot een forse vertraging of zelfs vraaguitval in de bouw- en vastgoedmarkt; in ieder geval vanuit private zijde.

 

Het zou een goede zaak zijn wanneer woningcorporaties (als sociale beleggers) in de tussentijd hun bouwproductie niet stil laten vallen en misschien zelfs een tandje bij zetten. Woningcorporaties kunnen in tegenstelling tot commerciële partijen zonder veel moeite (WSW-geborgde) financiering aantrekken, corona-crisis of niet. De onderliggende vraag naar sociale- en middeldure huurwoningen is niet fundamenteel veranderd en de verduurzamings-doelstellingen nog lang niet gehaald. Dus alle mogelijkheid voor woningcorporaties om vol anticyclisch te investeren. En op die manier een bodem onder de markt te leggen.

 

We herhalen het nog maar eens: houd de bouwproductie op peil. Deze oproep is ook aan de overheid gericht. Gemeenten, provincies en rijk kunnen veel doen om woningcorporaties hierbij te helpen. Het lijstje is bekend: versimpel planologische procedures, verminder de administratieve en bureaucratische druk, heroverweeg de sociale grondprijzen, biedt woningcorporatie meer ruimte voor het bouwen voor middeninkomens, verlaag de verhuurdersheffing. En vooral: houd de besluitvorming draaiende en werk beter samen zodat kansen sneller worden verzilverd en belemmeringen sneller worden beslecht.


Voor de korte termijn is het alle hens aan dek. Thuiswerken is voor iedereen wennen maar wij hopen dat de corporatiesector erin slaagt om (de voorbereiding van) nieuwbouw- en renovatieprojecten op een verantwoorde manier draaiend te houden. Blijf rekenen. Blijf tekenen. Blijf besluiten nemen. Blijf daarover (voorlopig even via video-calls) in gesprek met de gemeente.  En blijf informatie met de gemeente delen, zodat ook die tempo blijft maken. En we kunnen het niet vaak genoeg benadrukken: blijf vooral bouwen!


Siddharth Khandekar, adviseur bij Deloitte Real Estate en lid van de raad van commissarissen van Wormerwonen  
Lennert van Middelkoop, partner bij Deloitte Real Estate

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk Daalder op
Deze investeerder doet een beroep op corporaties om door te bouwen. Hij verdient kennelijk het meest aan investerende corporaties.

Maar corporaties bouwen nu al veel te weinig. De productie van vooral betaalbare woningen moet hard omhoog.
Dat kan alleen snel met tijdelijke woningen, die bijv 15 jaar staan, en in een jaar gebouwd worden. Sommige steden doen dat al.

Daarnaast zullen regio’s, gemeente en provincie nieuwe uitbreidingsplannen moeten gaan bedenken. Liefst tegen bestaande woonlocaties aan. Met daarin plaats voor snelle goedkope woningen en mooie complete integraal ontworpen wijken. Met een mix van woningen waar behoefte aan is, vooral goedkope, maar voor elke doelgroep in de regio. Zodat de tekorten aan woningen verdwijnen, by design, in bijv 5 tot 10 jaar