of 59345 LinkedIn

Waterschappen moeten buiten lijntjes kleuren

Johan Bakker Reageer

Klimaatadaptatie, zeespiegelstijging, bodemdaling; het is niet het minste dat de aandacht van de waterschappen vraagt. Wil dat een succes worden dan moeten ze hun traditionele taken vangen in een innovatieve visie en hun ambtenaren meer ruimte geven.

Bijdrage aan oplossing grote opgaven

Het belang van ‘overheden’ voor de ontwikkeling van een land is groter dan gedacht. Sterker nog, innovatie werkt alleen met hulp van de overheid, zoals ook Maria Mazzucato stelt, een van de grondleggers van het innovatieprogramma Horizon 2020 van de EU. Zij spreekt in dat kader over missiegedreven innovatie en ‘moonshots’: doorbraken en vernieuwingen van de overheid om urgente opgaven en uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Ook Menno Spaan onderstreept in zijn boek Van indammen naar laten stromen, concreet werken aan innovatie van publieke organisaties de bepalende rol van de overheid in de Nederlandse context. Twee van zijn cases zijn voor de waterschappen heel herkenbaar: de Energie- en Grondstoffenfabriek en Ruimte voor de Rivier.

Maar hoe zit het intussen met die missiebehoefte bij de waterschappen? Ongeveer de helft van de waterschappen vermeldt een visie of missie op hun websites. Het Waterschap Vallei en Veluwe vermeldt er twee: klimaatbestendig en circulair, respectievelijk met doelen energieneutraal 2020 en volledig circulair in 2050. Wetterskip Fryslân zegt: we kijken voor ons werk van vandaag al naar morgen. En dus naar de zeespiegelstijging, risico’s door droogte en klimaat. Maar het zijn uitzonderingen. De overige waterschappen maken niet expliciet melding van een missie of visie. Ze benoemen de traditionele taken die ze (al) uitvoeren.

Naast het expliciet benoemen van de innovatieve missie, is het cruciaal dat waterschappen ondernemende ambtenaren de ruimte geven. In toenemende mate hebben waterschappen een budget voor innovatie, en daarmee ruimte voor vernieuwing en ruimte om te experimenteren. Waterschappen kleuren overigens niet snel buiten de lijntjes; het blijft ‘gecalculeerd innoveren’, innoveren binnen de grenzen van haalbaarheid. Waterschap Hollandse Delta doet met zijn recent verschenen ambitiedocument Maat op Klimaat een stap volgens de principes van ‘missiegedreven innovatie’, al worden andere woorden gebruikt. Erkend wordt dat problemen zoals de mate van zeespiegelstijging tot veel onzekerheid leiden. En dat de uitdagingen groot zijn. Krachtig en flexibel inspelen op het veranderend klimaat, energieneutraliteit en circulariteit worden als ambities benoemd.

Bij Waterschap Rivierenland wordt een ‘Strategische Innovatieagenda’ opgezet met vijf vorm te geven ‘missies’ (circulaire economie, energietransitie, klimaatbestendigheid, de gebruiker centraal, transformerende overheid). Er is een begin gemaakt met een totaalaanpak van ‘missiegerichte innovatie’. Uitvoering is vers twee. Betekent bijvoorbeeld ‘leren door te experimenteren’ dat een deel van het opleidingsbudget anders gebruikt gaat worden? En wordt tijdschrijven afgeschaft, nu ‘verantwoordelijkheid, werken uit vrijheid en vertrouwen’ als kenmerk is benoemd? Bieden de vier missies het bestuur genoeg uitdaging voor de moonshots van deze tijd?

Of zijn de ‘missies’ veel meer bestuurlijke speerpunten die na de waterschapsverkiezingen tot stand komen, dicht bij het traditionele takenpakket? Missiegedreven innoveren is voor bestuur en management geschikt voor sturing, innovatie en beleid. Het is ook een ontwikkel- en leerproces. Om de brug te slaan naar de urgente vraagstukken die zich opdringen, is missiegedreven innoveren zelfs onmisbaar. Zonder een transformerende overheid geen moonshots, maar business as usual in afwachting van de zeespiegelstijging…

Johan Bakker, directeur innovatie Waterschap Rivierenland

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.