of 59345 LinkedIn

Stop met schaalvergroting gemeenten

Reageer
Fusie van gemeenten is niet nodig. Kleine gemeenten kunnen gedecentraliseerde taken prima aan, betogen burgemeesters Hugo Schorer en Wil van den Berg

Onlangs verscheen onder de titel Decentraal moet, tenzij het alleen centraal kan van de Raad van State over interbestuurlijke verhoudingen. Dit nuttige rapport verdient meer aandacht dan het tot nu toe gekregen heeft. Het gaat in op decentralisatie van rijkstaken.

 

De raad constateert dat decentralisatievoorstellen telkens in één adem genoemd worden met bestuurskracht en schaalgrootte van gemeenten. Dat is volgens de raad opmerkelijk omdat uit onderzoek blijkt dat de schaalgrootte van een gemeente slechts één van de factoren is die de bestuurskracht beïnvloeden.

 

Bestuurskracht hangt minder samen met schaalgrootte van gemeenten dan wel wordt gedacht. Zaken als organisatieen bestuurscultuur, doorzettingsvermogen, deskundigheid en ambities van individuele personen binnen de organisatie zijn evenzeer van groot belang - en zijn niet uitsluitend afhankelijk van een hoog inwonertal. De Raad van State concludeert op grond van wetenschappelijk onderzoek dat het decentraliseren van rijkstaken naar gemeenten gedurende de laatste dertig jaar noch bij grote, noch bij kleine gemeenten tot problemen heeft geleid.

 

In Ferwerderadiel en Renswoude kunnen we dat beamen. Het legt wel een toenemende druk op gemeenten, maar zij zijn niet overbelast geraakt. De gemeenten tonen grote veerkracht en zoeken creatief naar mogelijkheden om de overgedragen taken naar behoren uit te voeren.

 

Opvallend daarbij is dat de verschillen tussen grote en kleine gemeenten niet groot zijn. Kleine gemeenten blijken goed in staat de gedecentraliseerde taken naar behoren uit te voeren. Zij maken daarbij zonodig gebruik van intergemeentelijke samenwerking, uitbestedingsconstructies en inhuur van externe adviseurs. Eveneens blijkt uit onderzoek dat grotere gemeenten niet méér bestuurskracht hebben en soms zelfs minder, omdat door de grootte van de interne organisatie ook op decentraal verkokering ontstaat.

 

De Raad van State blijft een groot voorstander van decentralisatie omdat het de belangen van de burger dient. De lokale democratie wordt er door versterkt, de toegankelijkheid van het bestuur wordt vergroot en de afstand tussen burgers en bestuur wordt verkleind. De bestuurskracht van provincies en gemeenten mag daarbij niet als voorwaarde vooraf worden gesteld alvorens tot decentralisatie te besluiten. Het decentraliseren van taken draagt namelijk zelf bij aan vergroting van de bestuurskracht.

 

Het idee dat schaalgrootte de bestuurskracht bepaalt, ligt mede ten grondslag aan de meeste herindelingsvoorstellen van provincie en rijk van de afgelopen jaren. De redenering is dan ook dat de bestuurskracht van de betrokken gemeente weliswaar nu nog voldoende is, maar in de toekomst tekort zal schieten om de taken die op de gemeente afkomen, goed te vervullen. Op deze manier scheppen Rijk en provincies ten onrechte het beeld dat kleine gemeenten in de huidige complexe samenleving niet meer kunnen meekomen.

 

Sommige provincies adviseren dan ook vrij snel tot herindeling zodra een kleine gemeente met een probleem geconfronteerd wordt. Kleine gemeenten zijn op hun beurt geneigd om het op te geven en te kiezen voor herindeling in plaats van andere oplossingen zoals samenwerking. Dat is jammer want inwoners van kleine gemeenten hebben meestal veel waardering voor de korte afstand tot hun gemeentebestuur. Zij tonen zich zeer betrokken en zijn vaak bereid om zich voor hun gemeente in te zetten. Bovendien stellen zij in een globaliserende wereld juist de lokale kleinschaligheid en de menselijke maat op prijs.

 

De keuze voor herindeling wordt dan echter niet bepaald door wat deze inwoners vinden en willen, maar meer door overwegingen, die te maken hebben met regionale verhoudingen en een verondersteld gebrek aan bestuurskracht. Inwoners begrijpen deze bestuurlijke overwegingen niet en verliezen zo hun betrokkenheid bij en vertrouwen in de overheid die hun gemeente opheft.

 

Gemeenten plukken jarenlang de wrange vruchten van herindelingen die op bestuurlijke gronden zijn doorgedrukt. Zo ligt er nu een extern advies om een ruim twintig jaar geleden heringedeelde gemeente in Friesland (Boarnsterhim) weer op te delen en de delen bij buurgemeenten te voegen omdat de gemeente nooit een eenheid is geworden en ook nooit kon worden.

 

Dus wat ons betreft gaan we door met decentraliseren van rijkstaken, hebben we vertrouwen in de bestuurskracht van grote en kleine gemeenten om die taken goed uit te voeren, en stoppen we met schaalvergroting van gemeenten als gemeenteraad en inwoners duidelijk te kennen geven dat niet nodig te vinden.

 

Hugo Schorer, burgemeester van Renswoude en Wil van den Berg, burgemeester van Ferwerderadiel

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.