of 59925 LinkedIn

Retail heeft Nationale Krimpagenda nodig

Cees-Jan Pen en Rene Vierkant Reageer

Er is een breed verlangen naar de terugkeer van een ministerie van VROM.  Dit verlangen komt voort uit de maar voortdurende woningnood, het te lage bouwtempo (ook tijdens deze crisis) en regionaal geploeter wie waar, wat bouwt. Voor de retail is de situatie helemaal ernstig. 

Er zijn zorgen over de verdergaande verdozing door logistieke XXL-hallen in ons landschap. Rijksregie is hard nodig. Op inhoud, tempo en kwaliteit. Het gemis van een Ministerie van VROM is nog urgenter. Er moet een ingrijpende binnenstedelijke vernieuwingsoperatie met bijbehorend stevig investeringsprogramma worden opgezet, nog vóór deze zomer.

Er wacht immers een forse kaalslag in de cultuur-, retail- en horecasector. De boodschap dat we over veel te veel winkelmeters beschikken en dat dit aantal fors terug moet is, met dank aan de Retailagenda, wel geland. Helaas hebben we deze opgave toen de zon scheen te voorzichtig opgepakt en zeker op regionaal niveau, onvoldoende georganiseerd. Voorzichtig werden nieuwbouwplannen gedeeld met de buurgemeenten, maar met alleen het toesturen van elkaars plannen en ambities heb je nog geen regionale samenwerking. Laat staan een gedeelde visie op toekomstige behoefte.

De oproep van voormalig minister Kamp om het aantal winkelmeters te verminderen, heeft hier en daar wel geleid tot omzetting van winkels naar horeca en wonen, maar dit betrof slechts laaghangend fruit. Bovendien verbloemde het de structurele problemen binnen de retailsector. Steevast werden de pijlen gericht op de ontwrichtende werking van het online shoppen, dat ons zogenaamd leek te overkomen.

Voor de crisis was al duidelijk dat de groei van online gestaag door zou gaan en tijdens deze crisis is dit tempo alleen maar toegenomen. Met een overigens beroerd verdienmodel. Nu de economische zon wel voor een tijd achter de wolken zal blijven, zal het veel retail- en horecabedrijven en cultuurinstellingen de kop gaan kosten, met aanzienlijke extra leegstand en verschraling in onze binnensteden tot gevolg.

 

Het is tijd voor een Nationale Krimpagenda met daarin het acuut schrappen en stoppen van nieuwe retailplannen enerzijds en anderzijds door het daadwerkelijk verkleinen van centrumgebieden door middel van transformatie naar andere functies. Ons Nederlands winkellandschap is door overheidsplanning heel fijnmazig opgezet en is met enthousiaste hulp van menig wethouder sinds de jaren 90 fors uitgebreid.

Dit heeft geleid tot een van de meest overbewinkelde landen van Europa. Er zit zelfs nog flink wat aan nieuwe winkelmeters in de pijplijn, in goedgekeurde bestemmingsplannen. Die kan iemand dus gewoon gaan realiseren, ook al is er geen behoefte aan. Je moet er niet aan denken, maar het gebeurt wel.


Menig lezer zal depressief worden van zoveel somberheid en ons betichten van een meer dan glas is half leeg verhaal. De tijd van zachte heelmeesters is echter voorbij en structurele maatregelen en investeringen zijn nodig. We krijgen alle lege en leegkomende panden echt niet meer gevuld. De bruikbare visies, handboeken, toolkits, processchema’s liggen er al, maar tot uitvoering en samenwerking op gebiedsniveau komen we niet.   

 

Sectorale noodpakketten zijn prima om de nood op korte termijn te ledigen en sociale drama’s te voorkomen, maar dit biedt structureel geen soelaas. Juist nu is voor binnensteden een integrale aanpak nodig. Niet langer zijn de te lang dominant gebleven retailbelangen leidend, maar moet er worden gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. Ga af van het mantra the place to buy, maar toe naar de binnenstad als the place to be, meet en live.

Als we de retail-, horeca- en cultuursector echt willen helpen, dan gaan we nu aan de slag met de integrale transformatie van binnensteden. De kansen liggen voor het oprapen. Er is een grote en structurele vraag naar binnenstedelijk wonen en wonen-met-zorg. Er liggen grote kansen voor terugkeer van kantoorfuncties en ambachten in de binnenstad. In de binnensteden kunnen tienduizenden, zo niet honderdduizenden woningen worden gebouwd in, op en naast de locaties die leeg of deels leeg komen te staan. Zo bied je de sector, ondernemers en pandeigenaren weer perspectief.

Vanuit het Klimaatakkoord komen omvangrijke investeringsgelden vrij om centra en gebouwen te verduurzamen, vergroenen en meer klimaatadaptief te maken. Combineer deze opgave met de grote vraag naar binnenstedelijk wonen, wonen-met-zorg en werkplekken. We kunnen beter in een keer goed de schop in grond steken.

 

Binnensteden vormen het hart van onze samenleving, in grote én in kleine steden en plaatsen. Onze generatie is er in geslaagd de huidige vorm via bestemmingsplannen in beton vast te gieten,  waarmee we de dynamiek van een stad grotendeels hebben teniet gedaan. Zeker nu gaat dit wringen. De Omgevingswet is met een jaar uitgesteld. Binnensteden hebben niet de luxe om dit proces af te wachten. Eind dit jaar heeft de enorme kaalslag al plaatsgevonden en zijn we te laat.

Dat vraagt om actie, snelle actie. En omdat het geen lokaal probleem is maar een structureel, landelijk probleem, is rijksregie en -hulp onontbeerlijk. Zet de Crisis- en Herstelwet weer in werking, maar maak vooral werk van een nieuw – modern- ministerie van VROM. Binnenstedelijke dadendrang is hard nodig, willen we de zwaar getroffen binnensteden weer een wenkend perspectief bieden.  


Cees-Jan Pen, lector de Ondernemende Regio Fontys Hogescholen en lid stuurgroep Retail Innovation Platform. 

René Vierkant, directeur Vierders BV, projectleider Reviewteam Stedelijke Transformatie van de Retailagenda

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.