of 64707 LinkedIn

Mooi zo’n ministerie voor Ruimte, maar of dat voldoende is?

Marinus Biemans 1 reactie

De laatste tijd horen we de roep om de terugkeer van een ministerie voor Ruimte. Onder meer het College van Rijksadviseurs pleit in de publicatie ‘Een minister van ruimte’ al langer voor een centralere en integrale sturing.

Edwin Buitelaar en Maarten Hajer geven verdere inhoud aan deze oproep door niet te centraliseren om te centraliseren maar voor een daadwerkelijke langetermijnstrategie inclusief de klimaatopgave. Ik onderschrijf deze lijn als wethouder met de fysieke leefomgeving in mijn portefeuille.

Echter met alleen een versterking van de ruimtelijke ordening op het nationale niveau, met of zonder een ministerie, gaan we de grote transitieopgaven waar Nederland voor staat niet goed voor elkaar krijgen, durf ik stellig te beweren. Er is méér nodig, zeker ook in het landelijk gebied. Ik roep dan ook straks de onderhandelaars voor een nieuwe coalitie op om naast bovenstaande oproep ook de uitvoeringskracht bij gemeenten te versterken.

De pleitbezorgers van een nieuw ministerie willen het korte termijn en sectoraal denken doorbreken. Die zorgen namelijk niet voor de benodigde antwoorden op de grote ruimtelijke transitieopgaven zoals klimaatadaptatie, verstedelijking, verduurzaming en kringlooplandbouw.

Door aan de voorkant de problemen sectoraal te benaderen en te gaan voor de oplossing op de korte termijn, is het risico groot dat je daarmee een volgend probleem creëert. De tijd en fysieke ruimte ontbreken er in ons kleine kikkerlandje voor om zo door te gaan.

En toch vind ik een extra oproep nu noodzakelijk. Het slechts versterken van de ruimtelijke ordening op rijksniveau en mogelijk met dito ministerie is onvoldoende. Parallel daaraan zullen we de uitvoeringskracht van de lagere overheden en een gezamenlijke richting van Rijk-regio-gemeente moeten vergroten.

Als wethouder in Zuidoost-Brabant zie ik dat de ambtelijke organisatie deze opgaven naar eer en geweten zo goed mogelijk probeert vorm te geven. Nieuwe initiatieven en opgaven stapelen zich echter op. Aan kwaliteit willen we niet inboeten. De consequentie betekent helaas een kans op vertraging. Vertragen willen we niet én dulden de opgaven ook niet. Gaan we daarmee aan kwaliteit inboeten? Dat laten we toch niet gebeuren!

De druk is al verder opgevoerd door de voorbereidingen op de grote stelselwijziging van de Omgevingswet. Eén van de vier pijlers hiervan is het zorgen voor een snellere en betere besluitvorming. Het tegenovergestelde ligt echter op de loer. De wijziging van het omgevingsstelsel vraagt juist de komende periode om extra capaciteit en middelen. Middelen daarvoor zijn lastig te vinden met de krappe begrotingen.

Sterker nog, het Rijk heeft met de eerdere decentralisaties van het sociaal domein wel taken maar slechts beperkt de middelen overgedragen aan gemeenten. Gemeentelijke begrotingen staan daardoor al jaren flink onder druk. Om toch zo goed mogelijk aan de zorgtaken te voldoen, kunnen veel gemeenten niet anders dan snijden in de capaciteit en middelen op meerdere domeinen. Terwijl er juist behoefte is aan extra uitvoeringskracht, is daar de afgelopen jaren indirect flink op beknibbeld.

Daarbovenop hangt er nog een donkere wolk boven delen van Nederland. De herverdeling van het gemeentefonds. De kaartjes die er nu zijn laten zien dat met name het Noorden van Nederland en delen van Brabant het kwartje de foute kant op dreigt te vallen. Minder middelen vanuit het Rijk om de grotere opgaven aan te pakken. Dit kan toch niet waar zijn!

Joks Janssen van Het PON-Telos en Professor of Practice ‘Brede welvaart in de regio’ vatte het laatst goed samen; “Beleidsmatige visie zonder uitvoeringskracht is als planologie op één been. Daarop kun je bijna niet staan zonder om te vallen”.

In de tussentijd nemen de alarmerende signalen onverminderd toe. Denk aan de droogte, woningtekort, zeespiegelstijging, insectensterfte, boeren die vooruit willen maar klem zitten et cetera. Tot op heden lukt het echter onvoldoende om adequaat antwoord te geven. Is ‘het momentum’ of ‘window of opportunity’ nog onvoldoende? In wat duidelijkere taal; is er een nieuwe watersnoodramp nodig voordat we hier echt werk van maken?

Dus onderhandelaars, als jullie Nederland ruimtelijk gezien écht klaar willen maken voor de toekomst, staar je dan niet alleen blind op een nieuw ministerie. Versterk de ruimtelijke ordening op nationaal niveau én de uitvoeringskracht van gemeenten!

Marinus Biemans, wethouder gemeente Deurne, planoloog

 

Artikelen of publicaties waarnaar wordt verwezen:

Rijksadviseurs pleiten voor minister van Ruimte | Nieuwsbericht | College van Rijksadviseurs

Volg het klimaat en richt Nederland laag voor laag in - NRC

Column Joks Janssen: Kintsugi in de polder (nrp.nl)

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Bart (Beleidsadviseur) op
Ik wil een ministerie die ervoor zorgt dat de Nederlandse bevolking niet ieder jaar maar blijft groeien. In 2019 nog 120.000 zielen erbij, in 2020 weer wat minder ivm corona. Kan niet doorgaan!!! Hoe kunnen we in vredesnaam nog andere problemen aanpakken als al onze energie al gaat zitten in bouwen om de bevolkingsgroei bij te kunnen benen.