of 59925 LinkedIn

Milieubeweging haalt doel en middel door elkaar

Hugo Bellaart Reageer

De rijksoverheid stelt zich ten doel in 2050 een circulaire economie te hebben gerealiseerd. Maar dat moeten wij niet té letterlijk nemen: middel en doel worden in het milieudebat vaker – bewust en onbewust - door elkaar gehaald. Zo is de milieubeweging voor het karretje gespannen van de afvalindustrie.

De circulaire economie wordt algemeen een sympathiek idee gevonden en in milieukringen is het topprioriteit. Maar waarom streven wij ook weer naar een circulaire economie?

In 2016 presenteerde het kabinet ‘Nederland circulair in 2050’. De daarin benoemde doelen: het voorkomen van uitputting van de aarde, het vermijden van geopolitiek ongewenste afhankelijkheid voor schaarse grondstoffen en de samenhang van productie met de uitstoot van broeikasgassen. Met deze doelen voor ogen kan een al te nauwe blik op de circulaire ambitie contraproductief uitpakken. Een voorbeeld. Van aardolie wordt 5-6% aangewend voor de productie van kunststof. Van uitputting is niet snel sprake, zeker nu de mobiliteit elektrificeert. Natuurlijk, er is uitstoot gemoeid met de productie van plastic, maar met inzameling, transport, sorteren, wassen en verwerken van plastic afval is dat ook het geval, vooral als blijkt dat naar schatting slechts 20% uit die logistieke keten zinnig wordt hergebruikt. De milieuwinst blijft beperkt. Zo bezien kan circulariteit negatief worden als doel en middel door elkaar worden gehaald.

 

Vanuit de circulaire economie is het ronkende acroniem VANG ontwikkeld: Van Afval Naar Grondstof. Hoofddoel: afvalscheiding. Gelanceerd als stip op de horizon en omarmd door de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, is VANG door een ijzersterke lobby van afvalbelangenvereniging NVRD beleid geworden in de meeste Nederlandse gemeenten. Doelstelling: vermindering van het restafval - datgene dat overblijft na afvalscheiding – naar 30kg in 2025. VANG manifesteert zich op diverse manieren. Veel gemeenten introduceren de inzameling van Plastic, Metaal en Drankkartonnen (PMD), andere hanteren hogere tarieven voor de afvalstoffenheffing naarmate er meer restafval wordt aangeboden (DIFTAR). Dat laatste leidt natuurlijk tot vervuiling, want waarom zou je meer betalen? Daarnaast is er ‘omgekeerd inzamelen’: papier, GFT en PMD halen ze wél op, maar restafval moet je brengen. De gescheiden afvalstromen heten nu ook grondstoffen. Scheiden is doel op zich, ongeacht wat er verderop in de keten gebeurt. In de praktijk bedient VANG vooral de relatief forse Nederlandse afvalindustrie die zich bezighoudt met inzameling, sortering en verwerking. En opnieuw lopen doel en middel door elkaar.

 

Met de door VANG geïnspireerde inzameling van PMD werd het restafval verminderd. Er verscheen een vierde kliko en getob over wat er nu wél of niet in moet. Mensen doen braaf moeite, maar krijgen steeds vaker  verontrustende berichten uit de krant of TV-reportages. PMD leek een goed idee, maar wij kijken nu naar een groeiende berg plastic afval waar weinig mee kan. De kosten stijgen, ook voor de burger, en de kwaliteit kachelt achteruit. De verpakkingsindustrie koopt met jaarlijks €200 miljoen het probleem af, waarmee de afvalindustrie zich voedt, gelegitimeerd door milieupartijen die geraffineerd voor het karretje zijn gespannen. Doel en middel lopen dit keer welbewust door elkaar. De volgende logistieke afval- (pardon: grondstof-) keten dient zich alweer aan: luiers. Een tamelijk hopeloze zooi, maar het doel heiligt de middelen.

 

Hugo Bellaart is gemeenteraadslid (woordvoerder milieu & duurzaamheid) van de VVD in Gooise Meren 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.