of 59345 LinkedIn

Import van afval, nu en straks

Door de recente problemen bij de AEB in Amsterdam is het importeren van afval voor de Nederlandse Afval-Verbrandings-Installaties (AVI’s) zeer actueel geworden. Een volledige stop op de import van buitenlands afval zou negatieve gevolgen hebben omdat meerdere AVI’s warmte (willen gaan) leveren aan woningen. Argument daarvoor is dat warmtelevering door een AVI een lagere CO2-impact heeft dan de aardgasgestookte HR-ketels. Ook wordt gesteld dat een stop op import van met name het afval uit het Verenigd Koninkrijk de emissie van broeikasgassen niet zou verminderen maar zelfs laten toenemen omdat het afval anders in het Verenigd Koninkrijk zou worden gestort. Daarbij zou dan naast meer CO2 ook nog eens het sterkere broeikasgas methaan vrijkomen uit rottend afval.

Momenteel is bijna een kwart (23% in 2016, zo’n 1,8 miljoen ton) van het afval dat in Nederland wordt verbrand afkomstig uit het buitenland. Het Verenigd Koninkrijk heeft al maatregelen aangekondigd om storten tegen te gaan en bio-afbreekbaar afval te verminderen. In enkele jaren is te verwachten dat de Britten het afval, wat ze nu exporteren, zelf adequaat kunnen verwerken. Een maatregel van de Britten is om de capaciteit van de huidige (2017) Britse AVI’s van 12 miljoen ton per jaar uit te breiden naar 16 miljoen ton per jaar in 2022.

In de nabije toekomst is het plan dat we in Nederland overstappen naar zon- en windenergie. Momenteel voorzien AVI’s woningen van warmte met een CO2-uitstoot van 26,5 kg CO2/GigaJoule. Dat is slechts 40% van wat een aardgasgestookte HR-ketel produceert. Echter, de nabije toekomst houdt warmte-krachtopslag en warmtepompen in petto, aangesloten op PV-panelen, en dat levert praktisch geen CO2-uitstoot. Nu neemt het aanleggen van een warmtenet vanuit een AVI naar woningen hoge lange termijn investeringen (geschat 2-3 miljoen euro/km warmtepijplijn), en dat gaat voorbij aan deze alternatieven. Terwijl op korte termijn verbranding van buitenlands afval in Nederlandse AVI’s een goed plan lijkt, is het dat op langere termijn bijna zeker niet.

Wat in de CO2-discussie over het hoofd wordt gezien is de hoeveelheid bodem-as die buitenlandse afval met zich mee brengt. Van afval blijft een kleine kwart over als restant, genaamd bodem-as (24,4% van de ingaande kilo’s). De circa 440.000 ton buitenlandse bodem-as wordt nu in Nederland gebruikt onder een regime van Isoleren, Beheren en Controleren (IBC-bodem-as). Bodem-as is dus geen gemakkelijk toe te passen bouwstof. Daarnaast komt er bij afvalverbranding ook vlieg-as (heel fijn stof) vrij en andere reststoffen uit de luchtfiltering, die dermate gevaarlijk zijn dat het op een speciale manier moet worden gestort. In 2017 ging het om 63.000 ton.

De discussie rond de import van afval uit het buitenland laat zien waar de schoen wringt. Er is veel maar helaas te laat in AVI’s en hun warmtenetten geïnvesteerd en sommige zijn nog lang niet afgeschreven. Qua energielevering passen ze echter niet in de  toekomst. In plaats daarvan zadelen ze Nederland ook straks nog steeds op met bodemas en andere gevaarlijkere reststoffen. Maar “straks” ligt dichtbij; we moeten nú verstandige maatregelen nemen.

Jan-Henk Welink 

Lees hier meer columns van Jan-Henk Welink 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Math Oehlen (Beleidsmedewerker afval) op
De algemeen maatschappelijke belangen blijven wat onderbelicht.
Het is moeilijk te verdedigen vanuit publiek belang dat overcapaciteit puur om financiële redenen met import wordt dichtgecalculeerd. Het argument dat we de Britten helpen klinkt als een gelegenheidsargument. De ongerustheid van Britse overheden over de Nederlandse maatregel leidt af van de aandacht die ze al jaren hadden moeten hebben voor het opbouwen van een eigen infrastructuur. In plaats daar van verlenen we ze tegen betaling een excuus om daar van af te zien. Dan is er nog het gelijkheidsbeginsel. In het binnenland wordt dezelfde belasting al lang geheven op te verbranden afval. Een tijdlang werd te exporteren afval daar van vrijgesteld omdat het te moeilijk zou zijn voor de belastingdienst om de verwerking in het buitenland te controleren. Daardoor kon rechtsongelijkheid tussen buitenlands en binnenlands afval niet uitgesloten worden. En dat heeft een tijd lang gegolden als grond om export vrij te stellen van de afvalbelasting. Dat bleek na druk van de Tweede Kamer en nota bene de sector een dusdanig onhoudbare grond voor de exportvrijstelling , dat die alsnog ook over export werd ingevoerd. Het pleidooi van het bedrijfsleven om nu import vrijgesteld te houden betekent dat dat die exportvrijstelling ook weer ingevoerd zou moeten worden. Niet uit te leggen dat Nederlanders deze belasting wel betalen en buitenlanders of exporteurs niet. Ten detrimente nota bene van onze lucht en ten faveure van grotendeel private aandeelhouders.
Het licht veel meer voor de hand om iets aan de overcapaciteit te doen en gebruik te maken van de actuele situatie waarbij fors geïnvesteerd moet worden in het herstel enkele, nota bene publieke , verbrandingslijnen. Ook zijn er publiek lijnen die allang afgeschreven zijn en puur omwille van inkomsten nog draaien op import. Dat geld voor reparatie kan men beter uitsparen en daarbij bovendien een bijdrage leveren aan de sanering van een overgedimensioneerde sector. Het rijk zou daar zelfs een rol bij kunnen spelen. Het betreft immers een nationaal belang. En het rijk is wel degelijk verantwoordelijk voor de ontstane overcapaciteit. Men heeft rond 2005 de capaciteitsbewaking volledig losgelaten en men heeft pas weer op de rem getrapt toen er miljoenen extra tonnen verbrandingscapaciteit waren bijgebouwd dan wel vergund en dus de facto al onomkeerbaar. Het feit dat de momenteel stilgelegde verbrandingslijnen last hebben van extra financiële nadelen voortvloeiend uit aangegane importcontracten vloeit voort uit het feit dat ovens die daarna gerealiseerd zijn een nog groter beslag op import hebben gelegd. Met andere woorden, als het rijk op tijd op de rem had getrapt dan zouden de problemen bij de thans stilgelegde lijnen stukken kleiner zijn. Dat schept een verantwoordelijkheid van het rijk. Een verantwoordelijkheid die vanuit publiek oogpunt het beste ingezet kan worden bij het saneren van de overcapaciteit.
Dan is er nóg een argument van billijkheid. Het is leuk en aardig dat import in het belang is van de Nederlandse AEC-sector. Maar in het non-ETS stelsel betekent dat wel dat andere sectoren daar dan forsere inspanningen voor zullen moeten leveren. Dat zou, naast de hier boven geschetste oneerlijkheid richting de Nederlandse belastingbetaler, voor de tweede keer vanuit maatschappelijk perspectief oneerlijk genoemd mogen worden.
De verwijzing naar plasticexport wringt eveneens. Die export zou geen argument moeten zijn om dan ook maar elke soort van afval te blijven importeren of exporteren. De opgave is juist om de plastic export te beteugelen. Zoals ook onderdeel is van het kabinetsbeleid en van Europa. Afvalverwerking is niet gelijk te stellen met een hightech sector. In de kern blijft het een nutstaak. Eentje die zo regionaal als maar mogelijk uitgevoerd moet worden. Daar hoort vermijdbaar gesleep met afval omwille van verdienmodellen niet bij.
Is dit een pleidooi tegen afvalverbranding? Geenszins. Wel een tegen een overdimensionering van een sector die onze milieuruimte benut en die het buitenland een excuus biedt om niet zelf aan de bak te gaan. Het is zeker geen pleidooi tegen een op maat toegesneden sector. Waarom niet saneringskansen benutten die zich juist nu aandienen en die toch ooit hun beslag moeten krijgen. Het handhaven van het voornemen voor een heffing ook op import, die wij nationaal nota bene al lang betalen, kan daarbij enorm helpen.
Het zou ook de terugkeer naar het dienstige nutskarakter van de sector enorm ten goede komen.
Door Petra op
Hear, hear.

En mochten we uiteindelijk in Nederland eens echt een keer een verbrandingscapaciteitoverschot hebben en zouden er daarom AEC's gesloten moeten worden dan weet ik nog wel een paar heuvels in het Nederlandse landschap die niet oorspronkelijk zijn. Die kunnen we dan voor sluiting ook nog even netjes opruimen.
Door Robert Corijn (Marketing Manager) op
Er staan maar weinig mensen stil bij het gegeven dat er in de Europese Unie nog 60 miljoen ton brandbaar afval gestort wordt (bron: Eurostat 2019). Daarvoor is niet binnen een paar jaar recycling- en verbrandingscapaciteit gebouwd. Ook de noodzaak voor export uit het Verenigd Koninkrijk blijft. In 2016 werd er in het Verenigd Koninkrijk nog 15 miljoen ton brandbaar afval gestort (bron: DEFRA, Tolvik). De goede hoofdrekenaar weet dat bij de in het artikel aangenomen groei in Britse verbrandingscapaciteit van 12 naar 16 miljoen ton in 2022 er dan in 2022 nog steeds een tekort is van 11 miljoen ton recycling/verbrandingscapaciteit. Er zijn in de tussentijd al zeven studies met voorspellingen over hoeveel brandbaar afval er in 2030 nog uit het Verenigd Koninkrijk geëxporteerd moet worden. De uitkomsten variëren tussen de 1,1 en 3,6 miljoen ton in 2030. Dat is dus nog steeds significant en meer dan een paar jaar weg van nu. Door afval niet te storten in Ierland en Engeland maar om te zetten in energie in Nederland hebben we in Europa in 2018 maar liefst 370.000 ton CO2 bespaard (bron: Eunomia 2019). CO2 stopt niet bij de grens. We kunnen niet een hek om Nederland zetten, maar moeten werken aan een optimale benutting van recycling- en 'waste-to-energy'-infrastructuur in Europa. In 2004 besloot de Minister van VROM nog om de Nederlandse verbrandingscapaciteit voor chemisch afval (waar de Staat 30% van de aandelen in had) te sluiten: "Dit zal er in resulteren dat Nederland vanaf 1-1-2005 niet langer meer beschikt over capaciteit voor het verwerken van DTO-afvalstoffen en hiervoor is aangewezen op de daarvoor in het buitenland (ruimschoots) beschikbare capaciteit", schreef de Minister aan de Tweede Kamer. Nu verwerken de Duitsers dit afval voor ons. Net als het grootste deel van de vliegassen uit Nederlandse afvalenergiecentrales die ook naar Duitsland gaan. Nederland exporteert jaarlijks maar liefst 1 tot 1,5 miljoen afval, waaronder ook een groot deel van ons plastic afval. Wat zou er gebeuren als andere Europese landen ons ook per 1 januari a.s. importheffingen opleggen die het economisch onmogelijk maken om chemisch afval, plastic afval, ziekenhuisafval, etc. in het buitenland te verwerken? Dan zouden we dat opeens niet zo sympathiek vinden. Is die importheffing dan wel sympathiek naar landen als Ierland en Engeland die er op rekenden dat ze - conform LAP/3 en het beleid van de Europese Commissie - gebruik kunnen maken van elkaars verbrandingscapaciteiten om in de tussentijd zelf recyclingcapaciteit te ontwikkelen? Of naar de Duitse gemeente Munster die net in een Euregionale samenwerking met Twentse gemeenten was gestapt en nu ook ongenaam verrast is? Britse gemeenten waar ik contact mee heb zijn allen zeer verontrust over deze plotselinge, onaangename verrassing, waar op eigenlijk niet tijdig te acteren is gezien de infrastructuur van RDF-productie die hiervoor ontwikkeld is en de verwachtingen die door de Nederlandse en Europese overheid geschapen waren. Voor wat betreft de bodemas is de wetgeving in de tussentijd ook al weer een stapje verder dan in het artikel gesuggereerd wordt. Conform de Green Deal Bodemas en LAP/3 mag vanaf 1 januari 2020 geen bodemas meer in IBC-toepassingen worden toegepast. Dat betekent dat bodemassen moeten worden opgewerkt tot schone bouwstoffen waar we weer wat aan hebben. Daarnaast is het natuurlijk prima om naar nog duurzamere energiebronnen voor de toekomst te zoeken. Afvalenergiecentrales leveren in Nederland nu zo'n 11% van alle hernieuwbare energie. Zolang we nog grotendeels op fossiele energie onze huizen stoken, zou ik niet zo snel duurzamere alternatieven gaan belasten. Laten we eerst eens de hoeveelheid duurzame energie werkelijk vergroten voordat we overwegen afscheid te gaan nemen van het beetje duurzame energie wat we nu hebben. - Robert Corijn, Marketing Manager Attero B.V. en Voorzitter RDF Industry Group