of 60220 LinkedIn

Wisselwerking gemeente en markt cruciaal bij warmtenet

Steden zijn voor de energietransitie aangewezen op collectieve warmteprojecten. Een vlot lopende samenwerking tussen gemeente en marktpartijen is daarbij essentieel. Floris van der Veen en Eline Kleiwegt schetsen de angels en klemmen van publiek-private samenwerking en bieden oplossingen.

Steden zijn voor de energietransitie aangewezen op collectieve warmteprojecten. Een vlot lopende samenwerking tussen gemeente en marktpartijen is daarbij essentieel. Floris van der Veen en Eline Kleiwegt schetsen de angels en klemmen van publiek-private samenwerking en bieden oplossingen.

Op papier 

Gemeenten zijn nu druk bezig met regionale energiestrategieën en transitievisies warmte. Het is een nuttige exercitie, maar wel een op papier. In de praktijk zullen collectieve warmteprojecten voor de meeste stedelijke gebieden een belangrijk onderdeel zijn van de oplossing. En die projecten blijken ingewikkeld. De afgelopen jaren zijn maar weinig grootschalige projecten van de grond gekomen. Een van de redenen is een gebrek aan effectieve samenwerking tussen de publieke en private partijen.


Hard nodig
Maar om straks die daadwerkelijk aardgasvrije gemeenten te realiseren, hebben we die samenwerking tussen publieke en private partijen wel degelijk hard nodig. Aardgasvrije wijken realiseer je alleen als een oplossing voor alle betrokken stakeholders acceptabel en betaalbaar is. Het besluit tot ontwikkelen van een collectief warmteproject dient daarom de uitkomst te zijn van een gezamenlijk proces waarin diverse aardgasvrij alternatieven, waaronder een collectief warmtenet, tegen elkaar zijn afgewogen.

Concreet project
De transitievisie warmte is een nuttige exercitie om mee te beginnen. Maar realiseer je dat een echte afweging pas te maken is op basis van een concreet project en wat alle partijen daaraan moeten bijdragen. Betrek daarom gedurende het project de juiste stakeholders. Denk aan een warmtebedrijf, warmteproducent, netbeheerder maar zeker ook aan (vertegenwoordigers van) de afnemers. Voorkom tegelijkertijd dat het proces een groot overlegcircus wordt, die kunnen uitmonden in besluiteloze praatclubs.

Businesscase
Een aardgasvrije en CO2-neutrale gemeente vraagt om investeringen in duurzame warmtebronnen, de aanleg van ­nieuwe infrastructuur en aanpassing in woningen. De businesscase is lang niet altijd rendabel en vaak zijn subsidies nodig. De investeringen om aardgasvrije wijken te realiseren zijn niet alleen voor een warmtebedrijf, maar ook van afnemers, en de gemeente. Tussen die investeringen is een wisselwerking: vergaande isolatie heeft effect op de businesscase van het warmtenet, een subsidie kan ervoor zorgen dat ook minder rendabele woningen kunnen worden aangesloten.

 

Afspraken
Om deze en andere inzichten te verkrijgen is een transparante, gezamenlijke businesscase nodig. Wat er voor nodig is om een project financieel haalbaar te maken, wordt met deze businesscase inzichtelijk gemaakt. Daarnaast ontstaat inzicht in wat de belangrijkste factoren zijn die de haalbaarheid van het project bepalen. Als hier een goed beeld van is, kunnen concrete afspraken worden gemaakt over de bijdragen van verschillende stakeholders.


Gebiedsgerichte aanpak

Een gedragen gebiedsgerichte aanpak kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat er snel na de aanleg van infrastructuur veel afname op een collectief warmtenet wordt aangesloten. Dit is cruciaal voor de financiële haalbaarheid. Ook inzet van subsidies en slimme financieringsarrangementen zijn onderdeel van de oplossing. Evenals een heldere allocatie van risico’s tussen de partijen, waardoor het risico-rendementsprofiel voor warmteleveranciers aantrekkelijker wordt.

 

Inspanning
Een gezamenlijke businesscase vraagt van de private partijen een inspanning om inzicht te geven in hun financiën. Zeker als sprake is van noodzakelijke subsidies, kun je als gemeente hieraan ok wel degelijk eisen stellen. Warmtebedrijven worden gedreven door het rendement van een warmteproject. Zij zien de risico’s die met een project gepaard gaan, zoals de ontwikkeling van de  warmtevraag, en willen dat daar voldoende tegenover staat. Vanuit publiek perspectief is een privaat rendement al snel te hoog.

Risico’s
Een gemeente kijkt vooral naar kansen om gebieden van het aardgas af te krijgen. De private partijen vinden deze kansen daarentegen vaak te onzeker. Het gevolg is: eindeloze discussies tussen de partijen over de redelijkheid van rendementseisen. Een ‘redelijk rendement’ is niet eenvoudig vast te stellen. Door risico’s slim te alloceren, kan de rendementseis naar beneden. Denk aan het wegnemen van vergunningsrisico’s, of het afgeven van een afnamegaranties door afspraken te maken met grote warmtevragers. Een andere optie is om een publiek-privaat warmtebedrijf op te zetten. Op deze manier worden alle risico’s van het project, maar ook de rendementen gedeeld.

 

Meters maken

De warmtetransitie is een heel groot project en zo dient het ook binnen de gemeente te worden aangestuurd. Daar is zeker beleid voor nodig, maar in de kern vindt realisatie alleen plaats als de transitie projectmatig wordt aangepakt. Binnen de gemeente is daarom een professionele projectorganisatie nodig, die zich richt op het aardgasvrij maken van een bepaald gebied. Een project­organisatie waarin kennis van techniek, businesscase en financiering, organisatie, contractering, bewonersparticipatie en -communicatie moet zijn geborgd.

 

Gecommitteerd team
Zorg voor een gecommitteerd projectteam van beperkte omvang met continuïteit in de bezetting, zodat meters kunnen worden gemaakt. Maak daarnaast werkgroepen voor het uitwerken van verschillende lijnen van projectontwikkeling, in samenwerking met private partners en betrek ook de relevante gemeentelijke directies. Richt een regieteam in dat zeer compact is en kan regisseren op proces.


Aan de slag

Er is (helaas) geen heilige graal in het realiseren van aardgasvrije wijken. Een manier om hiermee om te gaan is om af te wachten tot deze komt, bijvoorbeeld tot de nieuwe warmtewet in werking treedt en er meer duidelijkheid is over rollen en businesscases. Maar het verleden heeft laten zien dat nieuwe wetgeving wel even op zich kan laten wachten, de definitieve vaststelling van de warmtewet 1.0 heeft bijna een decennium geduurd. En de omvang van de klimaatopgave vraagt om snelheid. Ga dus vooral van start!

 

Eline Kleiwegt en Floris van der Veen zijn adviseurs verduurzaming bij Rebel

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Louis Kanneworff op
De afgelopen jaren zijn weinig warmteprojecten van de grond gekomen. Dat klopt, maar niet zoals Rebel stelt door een gebrek aan publiek-private samenwerking.
Publiek partijen als gemeenten hebben niets meer te zeggen over warmteprojecten. Commerciele partijen als Vattenfall en Eneco bepalen of en onder welke voorwaarden een project haalbaar is. Warmtenetten zijn net als stroom- en gasnetten 'natuurlijke monopolies', maar voor warmtenetten is niet vastgelegd dat die publiek bezit moeten zijn. Dat is het echte probleem.
Door Louis Kanneworff op
De afgelopen jaren zijn weinig warmteprojecten van de grond gekomen. Dat klopt, maar niet zoals Rebel stelt door een gebrek aan publiek-private samenwerking.
Publiek partijen als gemeenten hebben niets meer te zeggen over warmteprojecten. Commerciele partijen als Vattenfall en Eneco bepalen of en onder welke voorwaarden een project haalbaar is. Warmtenetten zijn net als stroom- en gasnetten 'natuurlijke monopolies', maar voor warmtenetten is niet vastgelegd dat die publiek bezit moeten zijn. Dat is het echte probleem.
Door Will Eisinga op
Google Wijk zonder gas Woonveld Nolens Hoogezand.
NOM, EPV.
maak van de wijk een Energiewijk met Voldak Zonnedaken. Inductiekoken, Warmtepompschoorsteen.
de eerste huurders wonen er al.
geen duur warmtenet, lage energierekening EPV, geen gas.
Laadpaal infra voor elektrisch rijden.
kan ook in bestaande wijken met 60>70 graden warmtepomp op bestaande CV radiatoren.
goedkoop en snel. Energiewijk Voldak Zonnedaken.