of 60220 LinkedIn

Twee bestuurslagen te weinig voor ruimtelijke ordening

Het Rijk moet optreden als ‘arbiter’ om onevenredig grote ruimteclaims van provincies en gemeenten te voorkomen. In een deze week gepubliceerd advies over de decentralisatie van de ruimtelijke ordening wordt tevens benadrukt dat het kabinet natuur, cultuur en landschap niet mag verwaarlozen.

Het Rijk moet optreden als ‘arbiter’ om onevenredig grote ruimteclaims van provincies en gemeenten te voorkomen. In een deze week gepubliceerd advies over de decentralisatie van de ruimtelijke ordening wordt tevens benadrukt dat het kabinet natuur, cultuur en landschap niet mag verwaarlozen.

Eenzijdig
In een advies aan minister Melanie Schultz (Infrastructuur en Milieu, VVD) waarschuwen de Raden voor de Leefomgeving en Infrastructuur dat het kabinet zich bij de ruimtelijke ordening te eenzijdig richt op de economie. ‘Juist in een globaliserende economie waarin kenniswerkers en bedrij­ven internationaal op zoek zijn naar de beste vestigingsplekken, spelen de kwaliteit van de ruimte en de ‘quality of life’ een onderscheidende rol’, vinden de raden. Het kabinet-Rutte zou meer oog moeten hebben voor natuur, cultuur en landschap. ‘De raden benadrukken dat ‘quality of life’ (inclusief stedelijke voorzieningen, cultureel aanbod, landschap) essentieel is voor economische groei op de lange termijn.’

Arbiter
In deze lijn past ook het pleidooi van de raden om vanuit het Rijk toezicht te blijven houden op ruimteclaims vanuit de regio. De raden onderschrijven dat ‘het bepalen van de programma’s voor wonen, werken en recreëren primair de verantwoordelijkheid is van de provincies’. Maar het Rijk zou de programmering en de ruimtebehoeften wel moeten ‘monitoren’, en een rol als ‘arbiter’ op zich moeten nemen.

Derde partij
Hieruit blijkt volgens de raden tegelijkertijd dat het in de ruimtelijke ordening vaak onmogelijk is om maximaal twee bestuurslagen bij een onderwerp te betrekken. In dit concrete geval zou het Rijk als derde partij nodig zijn nadat gemeenten en provincies eerder afspraken hebben gemaakt.

Toegevoegde waarde
Maar ook in andere gevallen zijn meer dan twee overheidspartijen nodig, menen de raden. Als voorbeeld wordt de kantorenlocatie Zuidas bij Amsterdam genoemd. ‘Betekent het twee-bestuurslagenprincipe dat de provincie niet mag meepraten over de Zuidas als de gemeente en het Rijk al aan tafel zitten? Dat is niet logisch: de provincie vervult immers een belangrijke rol in de programmatische afstemming met andere kantoorlocaties in Noord-Holland. Zowel provincie als gemeente hebben dus een toegevoegde waarde in het besluitvormingsproces bij een dergelijke ontwikkeling.’

Inspireren
Dit laatste moet volgens de raden het uitgangspunt zijn: ‘Het gaat niet om de vraag hoeveel bestuurslagen er over gaan, maar om de vragen ‘wie is bevoegd?’ en ‘wie – publiek en/of privaat – verrijkt het proces met zijn of haar bijdrage?’. Iedereen die dat doet, is welkom aan tafel. Deze benadering inspireert en verbindt de betrokkenen, in plaats van ze te scheiden.’

Risico
Om de decentralisatie van de ruimtelijke ordening tot een succes te maken, moeten regio’s volgens de raden meer geld tot hun beschikking krijgen. Bezuinigingen zouden een ‘risico’ vormen. Waar mogelijk moeten rijksmiddelen worden gedecentraliseerd, bepleiten de raden. Zonder geld verwordt de decentralisatie tot ‘een lege huls’ en ‘een wassen neus’. Investerings- en onderhoudsbudgetten voor mobiliteit, water en het landelijk gebied zouden in de visie van de raden naar provincies en/of gemeenten moeten worden overgeheveld.

Gemeentelijke belasting
Ook moeten provincies en gemeenten meer belastingen kunnen heffen, vinden de raden. ‘De verschillen in lastendruk die decentrale belastingheffing voor bewoners oplevert, dragen bij aan ruimtelijke differentiatie. Dit vergroot het onderscheidend ver­mogen van regio’s.’ De raden vrezen verder dat het kabinet in economisch opzicht te selectief wil investeren. Voor het versterken van de economie zijn alle stedelijke regio’s volgens de raden van belang. ‘Stedelijke regio’s zijn immers de motoren van de economie.’

Heldere opgaven
Bij de decentralisatie moet het kabinet er volgens de raden voor kiezen om ‘heldere opgaven’ te formuleren met voor de regio’s duidelijk meetbare doelstellingen. Als voorbeeld wordt de woningmarkt genoemd. Het Rijk zou langetermijntrends en –ontwikkelingen in beeld moeten brengen. Dit zou vertaald moeten worden in gewenste aantallen en typen woningen. Vervolgens zouden de provincies dit concreet moeten invullen.

Goede taakverdeling
Het programma Ruimte voor de Rivier wordt geroemd als voorbeeld van een goede taakverdeling tussen diverse overheden. Het Rijk bepaalde de uitgangspunten (‘in 2015 moet rekening worden gehouden met een wateraanbod van 16.000 kubieke meter per seconde, later oplopend tot 18.000 kubieke meter, bij Lobith’), de regio’s kregen maximale vrijheid bij de verdere uitwerking.

De Raden voor de Leefomgeving en Infrastructuur bestaan uit de Raad voor het Landelijk Gebied, de Raad voor Verkeer en Waterstaat en de VROM-raad. Het advies over de decentralisatie van de ruimtelijke ordening is er gekomen op verzoek van minister Schultz.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door jan Bouwens (oud wethouder Bodegraven) op
Ruimtelijke ordening wordt een zaak van provincie en gemeenten. Het Rijk trekt zich op dit vlak terug. Als oud wethouder Ruimtelijke Ordening in een Groene Hart gemeente zou ik daar blij van moeten worden. Toch is dat niet het geval.
In ‘mijn’ periode was het college begaan met de kwaliteit van omliggende landschap. De gestage uitbreiding van het dorp in de afgelopen decennia door omliggende weilanden te ontwikkelen voor woningbouw en bedrijfsterreinen werd minder vanzelfsprekend. De impliciete waarde van het landschap om het dorp heen werd een factor in de politiek.
Wij trokken een ‘groene grens’: tot hier en niet verder.
Welnu zult u zeggen, dat is precies wat de huidige minister voorstaat. Lokale bestuurders die hun verantwoordelijkheid voor het landschap nemen. Zo zal het niet gaan werken. Financiële noodzaak, onderlinge wedijver tussen gemeenten en soms platweg de wethouder die zijn ‘eigen’ uitbreiding wil realiseren zullen de druk op het omringende landschap doen toenemen. Alleen door een gezamenlijk optrekken van rijk, provincie en gemeenten in de afgelopen decennia was het mogelijk om de landhonger van projectontwikkelaars, gemeenten en de sluipende kleinschalige verrommeling van het landschap effectief tegen te gaan.
Nu een van de spelers, het Rijk, zich terugtrekt en en passant het rijksbeleid bij het grofvuil zet zal het draagvlak voor het landschap vrees ik snel verdampen. Weliswaar worden we op korte termijn geholpen door de crisis in de woningmarkt, maar uitbreiding van bedrijfslocaties, bij voorkeur langs autosnelwegen waardoor het uitzicht op het landschap verdwijnt, zal sneller gaan. Het dure opknappen van bestaande bedrijventerreinen zal het afleggen tegen het veel goedkoper te ontwikkelen grasland. Door schaalvergroting van agrariërs zullen her en der mini bedrijventerreintjes en ‘boerderettes’ ontstaan. De bescherming van het landschap door de status Nationaal Landschap verdwijnt. Snelwegen zullen om reden van beperking van geluidsoverlast worden ingepakt in geluidsschermen, weg uitzicht vanaf de snelweg. Dit kabinet kiest wat de ruimtelijke ordening betreft voor de gemakkelijke weg. Wat zorgvuldig is opgebouwd aan waardering van het Nederlandse Landschap wordt met één klap weggevaagd.
Door p op
Niet: je gaat er over of je gaat er niet over. Wel: je voegt waarde toe of doet niet mee!

Het gaat over doorpakken mensen niet maar een beetje kletsen aan tafel omdat je er toevallig ookk wel een beetje mee te maken hebt!
Door Jan Freie (bouwcoordinator) op
uitstekend advies, Nederland is immers meer dan de optelsom van 12 provincies.
die constructie hadden we 220 jaar geleden toch achter ons gelaten?