of 59244 LinkedIn

Invoering Wabo problematisch: ambtenaren gaan weer over op papier

De digitale aanvraag van omgevingsvergunningen stuit op veel plaatsen op zulke grote problemen, dat gemeenten weer naar de ‘papieren’ procedure terugkeren.
De digitale aanvraag van omgevingsvergunningen stuit op veel plaatsen op zulke grote problemen, dat gemeenten weer naar de ‘papieren’ procedure terugkeren.

Elles Eikenaar van de gemeente Alkmaar noemt de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) per 1 oktober vorig jaar ‘een drama’. Burgers hebben de grootste moeite met het digitaal invullen van de aanvraag voor een omgevingsvergunning. ‘Als burgers het te ingewikkeld v inden, raden wij hen aan om het maar op de oude manier te doen, op papier.’

 

Alkmaar heeft de ervaringen in de eerste ruim 3 maanden verzameld. ‘Dat overzicht hebben we aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu doorgestuurd’, zegt Eikenaar. Uit het overzicht blijkt dat niet alleen burgers worstelen met het nieuwe digitale systeem, waarin bouw-, kap-, sloop- en nog ruim twintig andere vergunningen zijn samengebracht. Ambtenaren hebben moeite om de aanvragen correct en op tijd af te handelen. Eikenaar: ‘De Wabo zou een admin istratieve verlichting voor ons betekenen, maar tot nu toe is bij ons het tegendeel het geval.’

 

Landelijk zijn tot nu toe 50 duizend aanvragen ingediend. ‘De meeste aanvragen zijn afkomstig van bedrijven en architecten, die weten de weg’, legt woordvoerder Jan-Jaap Eikelboom van het ministerie van Infrastructuur en Milieu uit. Voor burgers zal het wennen zijn. ‘Wanneer vraag je als burger zo’n vergunning aan? Hooguit een paar maal in je leven. Dan kun je wel een accountmanager bij de gemeente gebruiken.’

 

Op het departement zijn ook verhalen te horen dat de werkprocessen op de gemeentehuizen nog niet zijn gestroomlijnd. ‘Als die gemeenten op orde zijn, dan zul je zien dat alles sneller en beter gaat verlopen dan vóór de Wabo’, zegt Eikelboom.

 

Steekproef

 

Om een beeld te krijgen van de ervaringen tot nu toe, heeft het Platform Omgevingsrecht van de Vereniging Stadswerk onlangs een telefonische steekproef gehouden. ‘Tussen de 60 en 80 procent van de gemeenten geeft aan niet klaar te zijn voor het digitaal verwerken van de omgevingsaanvragen. Een deel is weer overgeschakeld op papier. Andere gemeenten hebben moeite over te gaan op digitale vergunningaanvragen’, aldus projectleider Piet Paantjens van het platform.

 

De resultaten verrassen Paantjens niet helemaal. Wat hij wel verontrustend vindt, is dat er op papier veel is geregeld, maar dat overheden intern vaak toch niet in staat blijken om op tijd beslissingen te nemen. Paantjens: ‘Dit systeem vraagt om integraal denken, en het valt niet mee als je daarvoor uit je ivoren toren moet komen. De één kijkt nog met een milieubril naar de vergunning, de ander met een bouwbril, en ga zo maar door.’

 

In Heerenveen is de invoering van de Wabo aangegrepen om de interne werkprocessen soepeler te laten verlopen. Net als bij de meeste andere gemeenten, zijn er aanloopproblemen met de ICT. Daarnaast is het Omgevingsloket Online (OLO), waar aanvragen moeten worden ingediend, voor veel burgers een niet te nemen hindernis. Jessica Derks van Heerenveen: ‘Zo nodig helpen we burgers hier op het gemeentehuis met het invullen van de digitale vergunningaanvraag.’ Voor dat doel is een speciale vergunningenbalie in het leven geroepen. ‘Want we willen natuurlijk niet dat aanvragen door een foute invulling stuk lopen.’

 

Er zijn verschillende oorzaken dat het nog niet erg soepel loopt met de Wabo, denkt Derks. ‘Er wordt een zekere computerkennis bij de aanvrager verwacht. Dat heeft lang niet iedereen. Bovendien is het digitale aanvraagformulier nog steeds te omslachtig. Voor de vergunningaanvraag om een boom om te hakken, moet je je door tien pagina’s heen werken. Dat ging voorheen veel makkelijker.’

 

Heerenveen heeft ervoor gekozen om de digitalisering rond de Wabo fasegewijs in te voeren. Voor eind dit jaar moet die operatie voltooid zijn. Vooralsnog worden de aanvragen op papier verwerkt. De gemeente prijst zich gelukkig dat zij eerder al het zogenaamde Heerenveense model heeft ingevoerd.

 

Derks: ‘Sinds 2007 kan men in Heerenveen een bouwvergunning aanvragen waarbij niet meer op alle aspecten uit het Bouwbesluit wordt getoetst. De aanvraag dient dan vergezeld te zijn van een verklaring van de aanvrager dat aan alle aspecten van het Bouwbesluit wordt voldaan. Dat hebben we gedaan in het kader van de vermindering van de regeldruk.’ Alleen daar helpt de Wabo nu even niet aan mee, want het Omgevingsloket Online kent het Heerenveens model niet.

 

Jurisprudentie

 

Frans Tonnaer volgt de ontwikkelingen rond de Wabo vanaf de zijlijn met veel interesse. Hij is druk in de weer met het opzetten van een korte opleiding omgevingsrecht bij de Open Universiteit in Heerlen. Na de zomer gaat de kersverse hoogleraar aan de slag. Het is de bedoeling dat hij zijn studenten wegwijs maakt in het ingewikkelde omgevingsrecht.

 

Hoewel de Wabo al jaren op de rol heeft gestaan en er uitgebreid voorlichting is gegeven, is de wet toch nog te vroeg ingevoerd, vreest Tonnaer. ‘De manier om het proces goed te laten verlopen, zit op de gemeentehuizen nog niet tussen de oren. Daar wordt nog altijd gedacht in kap- en bouwvergunningen.’ De wet is ook op een ongelukkig moment ingevoerd, vindt Tonnaer. ‘Gemeenten hebben hun handen vol aan invoering van de nieuwe Waterwet, de aangepaste Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet.’

 

Tonnaer verwacht honderden juridische procedures tegen verleende vergunningen. ‘Tegenstanders van een verleende vergunning zullen een zaak gaan aanspannen. Misschien ook burgers die een afwijzing hebben gekregen. Het is een nieuwe, zeer complexe materie, waar rechterlijke uitspraken over uitgelokt gaan worden.

 

Daar zal een bloeiende jurisprudentie uit voortkomen’, denkt Tonnaer, die er meteen aan toevoegt: ‘Ik denk dat bijna iedereen die ene omgevingsvergunning toejuicht. De uitdaging is om nu nog de reuzenstap te maken waardoor het geheel ook werkbaar wordt.’

 

Rondetafelgesprekken volgeboekt
Het aantal Wabo-cursussen groeit. Bijna alle geëigende instituten bieden (korte) opleidingen aan. De signalen over de praktijkproblemen met de Wabo zijn ook opgevangen door Robin Aerts en Daniëlle Roelands- Fransen. De twee advocaten van het kantoor Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn kwamen op het idee om speciaal voor juristen en beleidsmedewerkers van provincies en gemeenten gratis rondetafelgesprekken te organiseren. ‘Alle vier de sessies, die in februari staan gepland, zaten in een mum van tijd vol’, vertelt Aerts. Roelands-Fransen: ‘De opzet om met elkaar ervaringen te delen en mogelijke oplossingen aan te dragen voor eventuele opstartproblemen, spreekt enorm aan, merken we.’

 

Op voorhand is door sommige deelnemers aangegeven welke punten ze in ieder geval naar voren zullen brengen. Roelands-Fransen heeft al verschillende opmerkingen gehoord over het Omgevingsloket. Aerts verwacht veel juridische vragen over bijvoorbeeld het overgangsrecht. ‘Ook leidt de toepassing van de Lex silencio positivo tot interessante vraagstukken.’ Dit principe houdt in dat een omgevingsvergunning waarop de reguliere procedure van toepassing is, wordt verleend als de termijn van 8 weken is verstreken.

 

Wat ter tafel komt, zal ook afhangen van de omvang van de problemen. ‘Er hebben zich deelnemers vanuit heel Nederland aangemeld, van verschilende gemeenten, waterschappen en provincies. We hopen oplossingen voor concrete problemen te kunnen aandragen’, zegt Aerts. Daarnaast is het de bedoeling om van elkaar te leren en praktische kennis op te doen. ‘Daardoor kunnen we een netwerk opbouwen van mensen die zich in de dagelijkse praktijk met de Wabo bezighouden.’  

 

Klachtenlijn VNO-NCW
Werkgeversorganisatie VNO-NCW is altijd een warm voorstander geweest van de Wabo. Ondernemers kunnen zo gemakkelijker verschillende vergunningen aanvragen. ‘Maar we stuiten op rare situaties’, zegt Jan van den Broek van VNO-NCW. De organisatie heeft een klachtenlijn geopend.

 

Soms is het onverstandig een aantal zaken tegelijk aan te vragen, zo blijkt. Als je een uitbouw van je garage wilt, een nieuwe lichtreclame en ook nog een boom wilt kappen voor de inrit, adviseren wij: doe het maar apart. Dan loop je niet de kans dat alle drie de initiatieven niet doorgaan als er tegen één onderdeel bezwaar wordt gemaakt.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door J.F.M. Hollander (wethouder Veenendaal ) op

In Binnenlands Bestuur van 4 februari 2011 stond in het artikel over de invoering van de Wabo dat de digitale aanvraag van een omgevingsvergunning op veel plaatsen op zulke grote problemen stuit, dat veel gemeenten weer naar de papieren procedure treugkeren.

 

In het artikel wordt gesuggereerd dat de oorzaak van de problemen ligt in het feit dat gemeenten hun werkprocessen niet hebben gestroomlijnd en dat overheden niet in staat zijn om integraal te denken. Dat is mijns inziens erg kort door de bocht.
Veenendaal heeft in het voortraject hier juist heel veel aandacht aan geschonken. Dat het digitale proces niet vlekkeloos verloopt, komt doordat het digitale Omgevingsloket Online, ontwikkeld door het voormalig ministerie van VROM, traag en instabiel is.

 

Het loket is blijkbaar niet voldoende ingericht op een groot aantal gebruikers. Binnen de gemeente Veenendaal hebben wij ervoor gekozen om de aanvragen volledig digitaal af te handelen. Hiervoor maken wij ook gebruik van de behandelmodule in het Omgevingsloket. Helaas werkt dit nu allesbehalve vlekkeloos door de vele foutmeldingen en de traagheid van het Omgevingsloket.
Ik ben van mening dat de rijksoverheid de hand in eigen boezem moet steken door het digitale loket eens kritisch onder de loep te nemen.

Door Sylvia Dubbeldam en Sabiha El Marini (adviseurs bij ConQuaestor ) op
In BB05 en BB06 is geschreven over de problemen met de digitale afhandeling van de WABO. De complexiteit van de ICT is hierbij onderbelicht. Het toenmalig ministerie van VROM heeft de Wabo-invoering gefaciliteerd via het Omgevingsloket online (OLO), de digitale ingang voor de vergunningaanvraag. Via OLO zijn documenten beschikbaar voor diverse adviseurs en kan informatie uitgewisseld worden met alle betrokken partijen. Omdat gemeenten massaal investeren in een DMS-systeem, dat uitgebreidere communicatiemogelijkheden biedt dan OLO om zaakgericht te werken, gebruiken echter niet alle gemeenten deze functies. OLO kan ook de workflow nog niet volgen. Daarvoor, en voor de registratie van technische informatie gebruiken gemeenten integrale vergunningsystemen, waarin ook massaal is geïnvesteerd. Om te voorkomen dat je informatie meerdere keren moet invoeren, willen gemeenten dat systemen automatisch gegevens met elkaar uitwisselen. Dat behoeft (kostbare) interfaces die tijdrovend zijn om te maken. De verschillende systemen maken het er ook niet duidelijker op voor de burger. Die zit niet te wachten op ontvangstbevestiging van aanvragen uit drie verschillende systemen. Als je een integraal product als de omgevingsvergunning niet ondersteunt met een integraal systeem, is het voor medewerkers een kleine stap om weer terug te keren naar hun oude routines. En de OLO? De organisatie gaat er straks vast meer mee doen dan het uitprinten van de aanvraagformulieren.
Door edward de wit (sr beleidsmedewerker) op
Wel vreemd dat ik zeer veel positieve reactie krijg van aanvragers dat er nu eidelijk digitaal ingediend kan worden.
De toetsers die zeggen dat digitaal afhandelen niet goed mogelijk is, daag ik uit voor een tweekamp ( een wedstrijd wie het snelst kan toetsen): de digitale nerd tegen de papieren tijger
Door Peter de Vries (adviseur, Nieuwegein) op
De opmerking van Piet Paantjens in Binnenlands Bestuur van 4 februari over de problemen rond de invoering van de Wabo, toont maar weer eens aan, dat de wetgever stelselmatig nalaat om een goede analyse te maken van de met haar wetgeving benodigde uitvoeringsorganisatie. De heer Paantjes geeft daarvan een mooi voorbeeld door op te merken dat ‘men’ (lees: de gemeentelijke ambtenaar) “uit zijn ivoren toren moet komen en integraal moet gaan denken”. Hij lijkt zich niet van de omvang van zijn opmerking bewust. Integraal denken en alles wat daarmee samenhangt vraagt een fundamenteel andere attitude dan sectoraal werken, het is zeer de vraag of het merendeel van de gemeentelijke sectorale ambtenaren die slag zo maar kan maken. Dat mag je eigenlijk ook niet verwachten.

Gemeentelijke organisaties zijn van oudsher bevolkt met vakspecialisten en de integrale denkers die dergelijke specialisten moeten aansturen hebben de gemeente, onder druk van de markt, steeds meer verlaten. De gemeente van de toekomst, die kleiner en efficiënter moet zijn, vraagt nu juist vooral om ambtenaren van de laatste soort. Vakspecialistische kennis kun je ook op de vrije markt inkopen, maar dan moet je wel in staat zijn om verschillende adviezen tegen elkaar te wegen. Dat vraagt een fundamentele heroriëntatie van de gemeenteambtenaar.

Wat dat betreft is het advies van VNO-NCW voorlopig het beste: vraag je project net zoals vroeger in delen aan en sluit daarmee aan bij de belevingswereld van de behandelend ambtenaar.
Door ambtenaar (plantoetser) op
Ik werk zelf met het omgevingsloket en beoordeel aanvragen. Vanaf oktober werk ik hier dagelijks mee. De ervaring van mijn collega's en ik is tot op heden helaas dat het omgevingsloket een amateuristisch opgezet stuk gereedschap blijkt, wat ons vanuit het ministerie is opgedrongen. Het zit vol met fouten, werkt zeer traag en biedt geen goede functionaliteit die op het werkproces aansluit. Het digitaal toetsen van tekeningen is vrijwel onmogelijk vanwege de zeer beperkte (en zelfs engelstalige!) viewer die niet op de praktijk is toegesneden. Het simpele openen van een korte digitale notitie van een collega duurt zelfs meerdere minuten, om maar een voorbeeld te noemen! De talloze storingen worden slechts mondjesmaat verholpen, het loket is in de maand januari zelfs wekenlang vrijwel volledig onbereikbaar geweest. Op deze manier kan en moet men geen wonderen verwachten van de WABO. Erg jammer dat in de berichtgeving zo weinig aandacht wordt besteed aan de achterkant van het loket. Natuurlijk moet het voor de burger goed werken, maar de vergunningverleners moeten er ook mee uit de voeten kunnen, anders komt er weinig van terecht. Laten we hopen dat er snel een goede evaluatie komt over het functioneren van dit loket, waarbij ook de ambtenaren die keihard werken om ondanks de beperkte middelen toch alles gedaan te krijgen niet worden vergeten!
Door Frank Kok (adviseur RO) op
het verhaal begint dus met een zeer klantvriendelijke invul-website voor de aanvraag. Een inmiddels heel gerenommeerd bureau dat zich bezighoudt met het toetsen van websites op klant- en gebruiksvriendelijkheid is WUA te Amsterdam. Inmiddels maken daar grote bankinstellingen ook al gebruik van! zie http://www.wua.nl/
Door Teunis Overeem (medewerker vergunningen) op
Ik begrijp de commotie niet zo. Natuurlijk loopt alles nog niet vloeiend, maar mag je dat verwachten? Rome is ook niet op één dag gebouwd. Je hebt als overheid dus blijkbaar een taak om de burger te helpen om in te dienen. Maar dat hoeft geen probleem te zijn als je daarop ingericht bent. In onze gemeente zijn we op tijd begonnen met het 'bouwen' van de 'omgevingsomgeving' en hadden gelukkig voor 90% het raamwerk staan op 1 oktober 2010. De aanvragen komen voor 95% digitaal binnen. Wij willen niet meer terug naar papier. en toetsen volledig digitaal. Inmiddels zijn BAG en huisnummering ook op het systeem aangesloten en is het digitaal werken een verademing in vergelijk met de periode voor 1 oktober 2010. Volledig digitaal zal moeten, dat is de toekomst. Nu terug gaan naar papier is een gemiste kans. Verandering gaat nooit zonder slag of stoot. Maar een slogan zou kunnen luiden: "elk probleem is een kans". De burger helpen is een goede PR i.p.v. een probleem, digitaal toetsen is vooruitgang i.p.v. een probleem. (denk aan milieu, geen papierverslindend proces meer), geen dossiers meer kwijt is een kans i.p.v. een probleem, direct monitoren wat de stand van zaken is bij een dossier is een kans. Zo zijn er vele voordelen op te noemen. Dus ook zonder Wabo zou je zo moeten werken. Eén ding is wel belangrijk, ga er binnen je organisatie, met z'n allen, voor. Met zand in de machine, loopt geen machine soepel.
Door Jan van den Broek (Senior Legal Counsel) op
De laatste alinea wekt een verkeerde indruk.

VNO-NCW adviseert ondernemers al vele jaren om een omgevingsvergunning voor verschillende activiteiten zoveel mogelijk in één keer aan te vragen. Dan kan optimaal worden geprofiteerd van de voordelen van de Wabo.

Dat is alleen anders als wordt verwacht dat een bepaalde cruciale activiteit op grote weerstand stuit. In dat geval kan het verstandig zijn eerst een omgevingsvergunning voor die activiteit aan te vragen. Als daarover zekerheid is verkregen kunnen de overige activiteiten in een tweede omgevingsvergunning worden aangevraagd.
Door Bob Coret op
Ik zeg ook: zaakgericht afhandelen van de WABO!

Zie ook de video http://youtu.be/9PHbAkcU0Ms?hd=1
Door Rutger Gooszen (adviseur) op
het lijkt erop dat bij de invoering van de WABO ook weer te weinig naar de klant en doelgroep is gekeken en te veel naar de techniek. Een beetje onderzoek had toch kunnen uitwijzen dat de meerwaarde voor burgers betrekkelijk gering is als je eens per 5 jaar een vergunning aanvraagt terwijl een architectenbureau er 5 per dag doet. Maak dan je voorziening vooral geschikt voor dat bureau met hergebruik van gegevens en dossiervorming over meerdere aanvragen.
Weer een bewijs dat dit geen ICT project is maar een business verander project.

De oplossing voor bedrijven is om het OLO zo snel mogelijk via webservices te ontsluiten zodat bedrijven met hun eigen systeem het OLO kunnen voeden. Dat scheelt in de administratieve last.