of 64231 LinkedIn

Transitie naar aardgasvrij vraagt om meer geld en beter beleid

Transitie naar aardgasvrij vraagt om meer geld en beter beleid.
Over Morgen 2 reacties

Hoe kunnen we de transitie naar aardgasvrij versnellen? Met meer geld, beter beleid en meer daadkracht, concludeert adviseur Ingrid Giebels in gesprek met Maarten van Poelgeest, voorzitter van de klimaattafel gebouwde omgeving.

Om in 2050 aardgasvrij te zijn, moeten bijna 9 miljoen woningen en gebouwen van het (aard)gas af. De eerste stappen zijn gezet en aan het eind van dit jaar heeft elke gemeente een Transitievisie Warmte opgesteld. Maar er is veel meer actie en geld nodig voor ‘de grootste verbouwing van Nederland.’

Nederland is nog lang niet aardgasvrij

We moeten meer actie ondernemen om de transitie makkelijker te maken en te versnellen, bewijst de dagelijkse praktijk. Bij Over Morgen zien we dat gemeenten hard werken aan het vervolg op hun Transitievisie Warmte met wijkaanpakken en gemeentebrede aanpakken om mensen aan het isoleren te krijgen. Maar is dat voldoende om de warmtetransitie te laten slagen? Uit een onderzoek dat Maarten Poelgeest – voorzitter van de klimaattafel gebouwde omgeving – deze zomer door Ecorys liet uitvoeren, komen duidelijke conclusies:

  • Er is veel meer geld nodig
  • De gasprijs moet omhoog en de elektriciteitsprijs omlaag
  • Burgers moeten worden gestimuleerd om te gaan isoleren en een hybride warmtepomp aan te schaffen
  • Meer huizen in steden moeten over op een warmtenet
  • Mensen moeten worden verleid en waar nodig, gecompenseerd worden
  • We moeten zowel wijkgericht als individueel werken

Beter beleid en meer geld

‘Wij zien als Over Morgen dagelijks in de praktijk dat er meer moet gebeuren voor de uitvoering van de warmtetransitie. Er is beter beleid en meer geld nodig om Nederlandse woningen en gebouwen fossielvrij te maken. Anders kunnen we de warmtetransitie niet realiseren.

Het is goed om te zien dat Maarten deze conclusie ook trekt in zijn onderzoek’, zegt Over Morgen-adviseur Ingrid Giebels. Zij en haar collega’s werken aan tientallen trajecten bij gemeenten voor het terugdringen van het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving.

 

Afbeelding

 

De transitie afdwingen

Maarten en Ingrid zijn het roerend met elkaar eens. Er is geen tijd om achterover te leunen. De gaskraan gaat onherroepelijk dicht in 2050 en we kunnen het niet aankijken tot het zo ver is.

Maar het maken van plannen en het aanleggen van duurzame alternatieven kost tijd. ‘Het is een illusie te denken dat op 31 december 2049 bij alle woningen in één keer de knop omgaat. Dat kan helemaal niet. Dat betekent dat grote delen van de gebouwde omgeving eerder om moeten’, zegt Maarten.

‘We moeten nu keihard aan de slag om delen van Nederland al over te laten gaan op duurzame alternatieven. Waar mogelijk doen we dat op natuurlijke momenten, zoals bij verhuizingen of verbouwingen. Maar het is ook nodig om de transitie af te dwingen door mensen in beweging te laten komen.’

Wie op het niet-natuurlijk moment in beweging moet komen, moet wel gecompenseerd worden voor de extra kosten, benadrukken Maarten en Ingrid. Daar zet het schuiven met energiebelasting zoden aan de dijk. ‘Die eerste massa die nu in actie komt, werkt als een vliegwiel voor de rest’, zegt Maarten.

 

Afbeelding


Wie bepaalt?

Maar wie bepaalt dat een woning nu al van het aardgas moet? ‘Dat is één van de grootste dilemma’s’, weet Maarten. Want mensen vinden het niet prettig dat iemand anders bepaalt wat er met hun huis gebeurt. ‘Je huis is je basis, je privédomein, je identiteit. Ik heb de meest vreselijke mails ontvangen van mensen. En toch kunnen we niet afwachten. We hebben lang ingezet op het verleiden van mensen om te gaan isoleren. Dat is helaas nog steeds geen gemeengoed.’

Het verduurzamen van je woning moet volgens beiden een vanzelfsprekendheid worden. Maarten: ‘Je ziet dat het nemen zonnepanelen nu al veel normaler is. Je koopt ze tegenwoordig bij de Gamma. Hoe mooi zou het zijn als vloerverwarming of een (hybride) warmtepomp straks ook een hele gewone keuze is, in plaats van een keuze die enkel is ingestoken vanuit rendabiliteit? Mensen vragen zich bij het kopen van een nieuwe keuken ook niet af hoe rendabel die aanschaf is – het moet gewoon gebeuren. Je ziet dat 6 van de 10 mensen echt wel over wil stappen op een alternatieve bron. En wie dat niet wil, zal nog beter meegenomen, verleid of overtuigd moeten worden.’

 

Afbeelding

 

Standaard geeft duidelijkheid

Ingrid voegt hieraan toe dat naast verleiden het afdwingen van acties ook op een natuurlijke manier kan gaan. ‘Je ziet dit nu bij de komst van de Standaard en Streefwaarden voor isolatie. Dit is een enorme stap waarover eindeloos is gepraat. Het geeft houvast aan aannemers, architecten en installateurs. Zij kunnen op basis hiervan concrete acties uitvoeren om te isoleren, die weinig weerstand oproepen bij de particulier. Als je toch al gaat verbouwen is dat beetje extra isolatie prima te betalen. Een Standaard geeft duidelijkheid en voorkomt discussie. Idealiter worden dit wettelijke normen.’

Maarten vult aan: ‘Dat moet ook gebeuren met de hybride warmtepomp. Die moet ook standaard worden. Je zag het vroeger ook bij auto’s. De katalysator was binnen een jaar verplicht om te kunnen voldoen aan de normen en nu vindt iedereen het normaal. Maar laten we hybride warmtepompen wel subsidiëren op de juiste plekken, zodat straks niet te veel geleund wordt op het gasnet. Het is alleen logisch om hiervoor subsidie te verstrekken als er geen warmtenet in jouw wijk komt.’

Vertraging Warmtewet is zonde

Volgens Ingrid en Maarten is het zonde dat de invoering van de Warmtewet op zich laat wachten. ‘We hebben regels nodig om het mogelijke ontstaan van monopolieposities te reguleren, bijvoorbeeld als het gaat om maximale rendementen’. Gemeenten en het Rijk hebben daarnaast een belangrijke rol om het vollooprisico, het financiële risico voor een warmtebedrijf als er minder woningen op het aangelegde warmtenet aangesloten worden, te verkleinen door commitment te tonen.

Gemeenten bepalen de condities waaronder een warmtebedrijf werkt en mag de risico’s niet bij het netwerkbedrijf wegleggen. Zij hebben een andere rol. Warmtebedrijven willen graag een financiële bijdrage van gemeenten – of op zijn minst garanties. Het is jammer dat dit nu niet bij wet is geregeld. Dit zou namelijk te hoge prijzen kunnen voorkomen.’

Maarten kan zich zelfs voorstellen dat op termijn burgers ook mede-eigenaar worden van een warmtenet en dat gemeenten er weer uit stappen. ‘Het is een interessante gedachte om als burger je energie zelf te borgen. Je ziet dit nu al bij zonneparken.’

 

Afbeelding

 

Er moet meer procesgeld komen

In het rapport van Ecorys is het financiële vraagstuk uiteraard een opvallend onderdeel. Er zijn honderden miljoenen euro’s extra nodig om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te kunnen halen.

Ingrid benadrukt dat er ook meer procesgeld moet komen om programmatisch te kunnen werken. ‘We hebben met zijn allen heel hard gerend en moeten nu wachten omdat er niet voldoende middelen zijn. Terwijl we haast hebben. Gemeenten hebben nu te weinig armslag en wachten noodgedwongen tot er geld beschikbaar komt vanuit het Rijk.’ Maarten knikt. ‘Dat geld moet er inderdaad ook komen. Een nieuwe regering laat helaas op zich wachten.’

Het vliegt te weinig op gemeenteniveau

Maar we moeten de rol en verantwoordelijkheid van gemeenten ook bespreken. Ingrid: ‘Op gemeenteniveau gaat het te weinig vliegen. In grote steden gaat het nog wel, maar kleine gemeenten hebben een te grote opgave.’ Een oplossing kan liggen in het ontwikkelen van een regionale structuur met publieke en private partijen, die ondersteunt en uitvoert.

Maarten: ‘En we moeten zorgen dat we veel meer van elkaar leren. Wijkaanpakken zijn ontzettend arbeidsintensief. Het is onlogisch als elke gemeente het wiel uitvindt. We moeten kennis laten circuleren en echt commitment hebben van bijvoorbeeld adviesbureaus.’ Geen plan uitrollen en dan je handen er weer vanaf trekken dus.

Wees ruimhartig

Het is heel kansrijk om kosten te bestrijden via de energiebelastingschijf, blijkt uit het onderzoek van Ecorys. ‘Verhoog de belasting op aardgas, verlaag hem juist op elektriciteit. En ontzie de lage inkomens’, aldus Maarten. ‘Maar hoe zit het met het subsidiëren van maatregelen die ervoor zorgen dat woningen veel meer waard worden?’, vraagt Ingrid zich af. Heeft woonlastenneutraliteit zijn grenzen?

Maarten: ‘De bulk zit niet in villawijken. Het is terecht dat je compensatie krijgt voor meerkosten. Dat is voor huurders al in het huurakkoord geregeld en voor woningeigenaren moet je ruimhartig zijn om schaal te maken. Zeker in het begin. Er is een grote categorie mensen die omwille van onze planeet echt wel in actie wil komen. Houd oog voor het goede in de wereld, veel mensen hebben echt wel oog voor generaties die na ons komen.’

 

Afbeelding

 

Hoge kosten vallen mee

Beide professionals zien het positief in maar benadrukken dat de opgave enorm is. ‘Er moet ontzettend veel gebeuren en de deadline is onverbiddelijk. Creëer geen tegenstelling maar doe allebei; het wijkspoor èn de individuele route. De eerste stappen zijn gelijk: woningen gereed maken door te isoleren. En kies daar waar logisch voor een hybride warmtepomp.’


Ingrid en Maarten staan op en praten nog even na over de hoge kosten die de warmtetransitie met zich meebrengt. ‘Als je het afzet tegen 80 miljard in de zorg, dan valt het nog mee. Bedenk je maar eens wat wij per jaar uitgeven aan het verwarmen van onze huizen? Dan is de benodigde investering nu heel weinig.’


Meer lezen over dit thema? Kijk hier voor meer informatie over de warmtetransitie in de praktijk.

Tekst: Suzanne Dijkstra

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ruus Goedknegt (voorzitter St Barbarugo) op
Gaat het burgerforum beslissen?

De regering gaat overal burgers inzetten om het klimaat-probleem op te lossen. Politici komen er niet uit. Laten we hopen dat de op te richten burgerfora zich goed laten voorlichten. Ze moeten zich wapenen tegen uitspraken van politici, zoals Ed Nijpels die zegt dat hij pukkeltjes krijgt van de uitspraak van Mark Rutte dat het klimaat haalbaar en betaalbaar moet zijn. Wat hem betreft mag het klimaat 80 miljard kosten. Wij hopen dat het burgerberaad zich realiseert dat we geld nodig hebben voor woningbouw voor studenten, daklozen en zoekenden, voor de zorg, onderwijs en bestrijding van criminelen. En dan blijft er nog maar één miljard over voor het klimaat. Maar dat is genoeg om Nederland CO2-neutraal te maken.t.
Willen we wat bereiken, dan kan dat alleen samen met u. Volgens de mening van velen, kan het klimaat mear op één manier gered worden. Dat is door het gehalte aan CO2 in de lucht drastisch te verlagen. Dat kunnen wij op verschillende manieren bereiken:
• door fossiele grondstoffen te vervangen door bio-producten. Is niet altijd mogelijk en zijn meestal veel duurder.
• elektrisch koken en verwarmen is veel duurder dan gas. Geen goede maatregel, want meer dan de helft van de stroom wordt gemaakt in kolencentrales.
• Fabrieken kunnen hun CO2-uitstoot opvangen en onder de grond opslaan. De regering overweegt Shell hiervoor 2 miljard subsidie te geven. Belachelijk toch.
• Gas afsluiten; restwarmte met grote buizen naar de huizen brengen. Straten opbreken. Uw huis half afbreken en u in de kou laten als de verwarming tegen valt.
Dat zijn allemaal heel dure maatregelen waar de regering en PBL de komende jaren 100 miljard voor uittrekt. Het kan echter honderdmaal goedkoper.
Dit is ons streven: alle centrales op gas; geen nieuwe windmolens, u houdt uw gas-aansluiting.
Hoe halen we de CO2 uit de lucht? De wind brengt de CO2 naar Ghana en andere subtropische landen. Daar planten we bamboe. Waarom bamboe? Omdat die driemaal zo snel groeit dan bomen en wil groeien op plaatsen waar weinig andere planten willen groeien. Sprookje? Realiteit ! Stichting Barbarugp plant al acht jaar bamboe in Ghana als werkverschaffing voor zeer arme mensen. Lees de folder barbarugo.wordpress.com/nl-in-10-jaar-co2-neutraal/
Als u 40 jaar lang klimaatneutraal gas blijft gebruiken, kost het de regering slechts eenmalig € 75 per huishouden en hebt u geen ombouwkosten. Na veertig jaar of eerder kunt u gratis omschakelen op waterstofgas.
En waarom gebeurt dat niet? Omdat u niet luid genoeg hebt geprotesteerd? Omdat u misschien op de verkeerde partij hebt gestemd? Ik weet het niet; u mag het zeggen. Praat met politici die u kent en overtuig hen dat er beter met het belastinggeld moet worden omgegaan.
Wilt u nog meer geïnformeerd worden, lees dan. barbarugo.wordpress.com/info/
VIndt u dit een goed idee, schrijf dit dan aan ruud.barbarugo@gmail.com
Met vriendelijke groet,
Ruud Goedknegt
Barbarugo.org
Door Karel (grote verbazer) op
Weer dat linkse dwingende gewauwel. Het blijft maar door gaan. In Duitsland krijg je subsidie voor aansluiting op het gasnet! Hier zullen en moeten we er vanaf. En geen kernenergie, we zetten het land en de zee vol met windmolens en hele velden vol met zonnecollectoren (zie foto) De schade voor mens en natuur zien we later wel, want met oogkleppen op zonder bewust zicht op iets anders moeten we de linkse plannen volgen.

Contactgegevens

AfbeeldingOver Morgen

Kleine Koppel 26

3812 PH Amersfoort

+31 (0) 33 3036800

overmorgen.nl

Meer nieuws

Video

Wilt u eens in gesprek met Over Morgen?
Neemt u gerust contact met ons op.

Whitepapers

Bloggers