ruimte en milieu / Partnerbijdrage

Hoeveel wordt er in Nederland onteigend?

Onderzoek naar onteigening in de afgelopen 27 jaar.

21 april 2022
Hoeveel wordt er in Nederland  onteigend?

Meestal verwerft de overheid grond in goed overleg met de eigenaar. Onteigening komt niet vaak voor. Het aantal onteigeningen nam af, terwijl de onteigenende oppervlakte per jaar stabiel bleef. Dit blijkt uit onderzoek dat wij deden naar onteigening in de afgelopen 27 jaar.

Grond voor maatschappelijke doelen

De overheid heeft regelmatig grond van particulieren of bedrijven nodig voor maatschappelijke doelen, zoals wegen, woningbouw of natuurcompensatie. Dat gebeurt onder meer door grond aan te kopen, of door grond te ruilen via herverkaveling. Werkt dat niet? Dan kan de overheid een procedure starten om eigendom gedwongen over te nemen: onteigenen. Het Kadaster onderzocht de inzet van onteigening door de overheid tussen 1 januari 1995 en 30 september 2021.

Volledige onderzoek bekijken?

Lees verder voor de belangrijkste inzichten uit dit onderzoek. Of vraag het volledige onderzoek op.

Vraag het volledige onderzoek op

8 belangrijkste conclusies

  • 89% (18.120) van alle grondeigenaren droeg voorafgaand of tijdens de onteigeningsprocedure in goed overleg de grond over aan de overheid. Bij 11% van de eigenaren vond uiteindelijk gedwongen onteigening plaats.
  • Ongeveer 30.000 (86%) percelen werden vrijwillig overgedragen. 5.388 (14%) percelen werden via onteigening overgedragen.
  • 15.000 hectare (84%) werd in goed overleg overgedragen en 3.008 hectare (16%) via onteigening.
  • De 2 meest voorkomende doelen van grondverwerving zijn: de aanleg van infrastructuur (zoals snelwegen, kanalen of spoorwegen) en ruimtelijke ontwikkeling (vooral woningbouw).  
  • De staat onteigent vooral grond voor infrastructuur en natuurcompensatie. Dit vraagt relatief veel ruimte waardoor de staat meer grond onteigent dan gemeenten.
  • Van alle onteigende grond was 62% agrarische grond (1.866 hectare). Dit is 0,1% van de beschikbare oppervlakte aan landbouwgrond.
  • Zowel het aantal onteigeningen als het aantal onteigende percelen daalde sinds 1995, vooral voor woningbouw. De onteigende oppervlakte is echter niet afgenomen.
  • In de provincies Drenthe en Groningen werd de afgelopen 27 jaar de minste oppervlakte onteigend. In Zuid-Holland en Noord-Brabant de meeste.

Onteigening krijgt nu veel media-aandacht. Bovendien gaat de Onteigeningswet op in de Omgevingswet, waardoor procedures veranderen. Met dit onderzoek kijken we terug op onteigening in ons land in de afgelopen 27 jaar.

Paul Peter Kuiper - expert vastgoed en grond in het landelijk gebied

Meer informatie

Dit onderzoek is uitgevoerd door Emma Koek, Paul Peter Kuiper en Jorian Lamberink.

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.