of 60220 LinkedIn

Rekkelijke overheid

Hoe is het gesteld met de integriteit van het openbaar bestuur in Nederland? In de wetenschap zijn de meningen daarover sterk verdeeld.

Zo is er een stroming die vindt dat de aandacht voor integriteit niet in verhouding staat tot de omvang van het probleem, maar bestuurskundige Hans van den Heuvel, verbonden aan de onderzoeksgroep Integriteit van Bestuur van de Vrije Universiteit Amsterdam, is van de school die er juist ernstig rekening mee houdt dat we bij lange na niet weten wat zich allemaal in het verborgene afspeelt.

 

De fraude- en corruptiezaken die aan het licht komen, zouden volgens de Amsterdamse hoogleraar weleens het topje van de ijsberg kunnen vormen. En om die reden kan er nooit genoeg aandacht voor integriteit zijn. In het deze week verschenen Moraal van de macht. Historisch portret van de integriteit van de staat schetst Van den Heuvel de mores in het openbaar bestuur in de afgelopen 500 jaar.

 

Als het boek één ding duidelijk maakt, dan is het wel dat corruptie van alle tijden is, net als fraude, vriendjespolitiek en belangenverstrengeling. De lezer kan zich met enige verwondering afvragen hoe het mogelijk is dat we anno 2010 in een democratische rechtsstaat leven. Zo heel lang is het nog niet geleden, dat machthebbers belastinggeld openlijk in eigen zak staken, rechters tegen betaling mildere vonnissen uitspraken en functies in het openbaar bestuur eenvoudigweg werden gekocht.

 

Van den Heuvel erkent dat de overheid, mede onder druk van de geemancipeerde burger, ‘een eind in de goede richting is opgeschoven’. Winst is bijvoorbeeld dat burgers tegenwoordig recht menen te hebben op een integere overheid, waardoor automatisch eisen worden gesteld aan de openbaarheid van bestuur.

 

Tegelijkertijd werpt de auteur de vraag op of we ooit een integere overheid zullen hebben. De geschiedenis is volgens hem ‘niet zo ver weg als we wel denken’. Hij wijst er bijvoorbeeld op dat tot op de dag van vandaag bestuurders en hoge ambtenaren worden benoemd vanwege hun politieke kleur. En daarmee worden ‘openbare functies persoonlijk gemaakt’, stelt hij vast.

 

Van den Heuvel biedt een soms ontluisterend inzicht in de morele opvattingen gedurende vijf eeuwen bestuurlijke geschiedenis. Wie zich zo verdiept in de historie als hij heeft gedaan, kán bijna niet anders dan kritisch zijn over het huidige klimaat. Want het gevaar dat mensen ethische grenzen overschrijden, ligt altijd op de loer.

 

Boudewijn Warbroek is redacteur bij Binnenlands Bestuur

 

Hans van den Heuvel: Moraal van de macht. Historich portret van de integriteit van de staat, Walburg Pers, Zutphen, 2010, ISBN 9789057306921, 128 pagina’s, € 19,95.

Verstuur dit artikel naar Google+

Vacatures

Dossier: coronavirus

Afbeelding

 

In dit dossier leest u alle artikelen van Binnenlands Bestuur over het coronavirus.