of 59318 LinkedIn

Rekenkamers verbeteren controlerende rol gemeenten nauwelijks

Jan van Iperen, John Verburg Reageer

De onderzoeksrapporten van provinciale en gemeentelijke rekenkamers zijn kwalitatief goed. Toch wordt de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad of van Provinciale Staten niet structureel verbeterd door onderzoek van de rekenkamer(commissie). Dat is een belangrijke uitkomst uit het eindrapport ”Evaluatie van de provinciale en gemeentelijke rekenkamers”.

En juist versterking van de kaderstellende en controlerende rol geldt als een van de uitgangspunten van de Wet dualisering. In maart 2009 tijdens het Algemeen Overleg met de commissie voor BZK werd door diverse partijen geopperd om geen raadsleden meer deel te laten uitmaken van rekenkamercommissies.

 


In een brief die de minister van Binnenlandse Zaken op 19 april 2012 aan de Tweede Kamer stuurde reageerde hij met de constatering dat ‘deelname van raadsleden in een rekenkamercommissie de onafhankelijke positie van de rekenkamercommissie aantast bij zowel het opstellen van de onderzoeksagenda als de uitvoering van het rekenkameronderzoek’. De minister is voornemens de wet op het punt van de samenstelling van de rekenkamercommissie aan te passen.

 

Of met dat laatste de onafhankelijke positie van de rekenkamercommissie wordt geborgd, is de vraag. Voor haar werk is de commissie afhankelijk van de financiële ruimte die de raad biedt. De verschillen zijn groot en staan onder druk. De minister geeft aan dat de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraad of PS niet structureel wordt verbeterd door rekenkameronderzoeken.

 

De vraag is nog maar, of de aanbevelingen van de rekenkamer volledig zijn overgenomen en geïmplementeerd. Veel zal afhangen van het gevoel van urgentie, het draagvlak voor het onderzoek onder gemeenteraad / PS, B&W / GS en het management. Als de meerwaarde van het onderzoek niet duidelijk is en het draagvlak daarvoor ontbreekt, zal het onderzoek niet het gewenste effect sorteren.


De rekenkamer(commissie) doet er daarom goed aan om vooraf steun te verwerven voor de onderzoeksonderwerpen en het belang ervan duidelijk te maken. De rekenkamer(commissie) onderzoekt niet omdat zij daartoe bevoegd is, maar om een bijdrage te leveren aan goed openbaar bestuur. Voor haar werk is de rekenkamer(commissie) afhankelijk van het beschikbaar gestelde budget en voor de doorwerking van haar adviezen van de acceptatie door de raad. De onafhankelijkheid manifesteert zich voornamelijk in de uitvoering van haar onderzoeken.  

 

De invoering van de Wet dualisering en de rol die de rekenkamer(commissie) daarbij is toegedacht, veranderen niet de cultuur en de denk- en werkwijze. Veranderingen die eerder van bovenaf zijn ingezet zijn allemaal gestrand. BBI, Overheidsloket 2000, het NUP en het Nieuwe Werken om er enkele te noemen.

 

De informatie-uitwisseling tussen de bestuursorganen is veelal input en operationeel gericht. 

Het is niet duidelijk wat met de ingezette middelen wordt bereikt. De rapportage en verantwoording zijn daardoor niet adequaat, dat wil zeggen dat niet duidelijk wordt wat met de ingezette middelen is bereikt (effect, outcome). Daarnaast; als gemeenten nu al aangestuurd zouden worden volgens de uitgangspunten van governance  zou het makkelijker worden om bezuinigingen door te voeren. Dan kan men immers  zien welke effecten tegen welke prijs worden bereikt met het ingezette beleid.

 

Wil governance een succes worden dan zal men kritisch moeten kijken naar de heersende cultuur.  Kaderstelling door de raad, regie voorbereiding en uitvoering door college, uitvoering door management en medewerkers, waarbij integrale managementverantwoordelijkheid en productverantwoordelijkheid consequent worden geïmplementeerd.

 

Die veranderingen zullen door de gemeenten zelf moeten worden doorgevoerd. Zij zullen de noodzaak tot verandering moeten inzien. Schaalvergroting, zoals de minister van BZK nu voorstaat, biedt geen oplossing voor een beter bestuur als aan de primaire uitgangspunten van governance niet wordt voldaan.

 

Jan van Iperen

John Verburg

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.