of 63623 LinkedIn

Lieve Heer, red de benoemde burgemeester

Daan Sanders 6 reacties

In de analyse van politiek gaat het altijd om twee essentiële zaken. Aan de ene kant zijn er de structuren: de afspraken zoals ze zijn neergelegd in wetten en regels. Aan de andere kant is er de cultuur: het complex van werkelijke handelingen en gebruiken die liggen onder de oppervlakte van de formele regels. In de analyse die politicologen en bestuurskundigen maken krijgt de laatste invalshoek weinig of geen aandacht. Het gaat nooit zoals het er staat. Bij de discussie over de benoemde of gekozen burgemeester gaat het nu ook weer over de regels en wetten en niet over de werkelijkheid die onder de regels schuil gaat.

Op basis van de huidige praktijk van de benoemde burgemeesters is er slechts formeel sprake van een benoeming. Feitelijk wordt de burgemeester gekozen door de gemeenteraad. Dat wil zeggen door een afvaardiging van de raad: de zogenoemde vertrouwenscommissie. De raad benoemt bij een vacature een groepje raadsleden die het vertrouwen van de raad krijgt om iemand te selecteren. Ter bescherming van de privacy van de solliciterende kandidaten moet deze club in het geheim werken. 


Een domme afspraak die tot veel gezeur leidt, want lekken uit de commissie is zo gebeurd. In mijn tijd, 1980, deed ik er niet aan; mijn fractie hield ik vertrouwelijk op de hoogte van alle gesprekken, onder het motto: wie ben ik dat ik alleen de goede keuze voor een nieuwe burgemeester kan maken. In de werkelijkheid bemoeide velen zich met de benoeming: mijn partij, die van te voren goede, kanshebbende kandidaten had geselecteerd en doorgestuurd, de commissaris van de koningin die zo zijn eigen opvattingen had over geschikte kandidaten en die aan de poort zat en zit van het groepje kandidaten dat werd en wordt doorgestuurd naar de vertrouwenscommissie en de leider van de landelijke PvdA. Wij wilden in die tijd een belangrijk Tweede Kamerlid als nieuwe burgemeester, maar den Uyl wilde hem niet kwijt.

En tot slot alle vertegenwoordigers van de partijen uit de raad. Kortom; ook toen al was het een redelijk democratisch, proces waar “de kroon” weinig over had te vertellen. Uiteindelijk kreeg Zaanstad de burgemeester die de raad wilde. In weerwil van wat sommige autoriteiten voor ogen hadden. Zo gaat het in werkelijkheid en nog steeds bij benoemingen van burgemeesters: dat is de bestuurscultuur. Van benoeming door de kroon is nog steeds geen sprake: alleen in formele zin.
 

Het zoeken van een nieuwe burgemeester is een gewoon selectieproces. En daarvoor is nodig dat de raad weet wat hij zo ongeveer wil hebben. Dus wordt er een profielschets van te voren gemaakt. Een schets waarmee iedereen alle kanten mee op kan. Nadat de keuze is gemaakt voor een nieuwe burgemeester wordt zijn eigen profiel gepast in het officiële. Daarbij komt dat vrijwel alle kandidaten, voorgeselecteerd door de CdK , in feite altijd benoembaar zijn. Er is namelijk geen enkele kandidaat die schrijft op een profiel dat niet grotendeels past bij zijn kennis en ervaring.
 

Het selecteren van iemand vraagt om kennis en inzicht in de persoon. Dit geldt voor processen in het bedrijfsleven en voor selecteren in het publiek bestuur. De grote valkuil bij het selecteren in het openbaar bestuur is het beeld dat in de media van een kandidaat is ontstaan. In de meeste gevallen klopt dit niet met de werkelijkheid. Selecteren is het verkrijgen van echt inzicht. Dat proces kan niet met meer dan 5 tot 10 personen. Dus niet door de gehele raad, laat staan door er nog meer mensen bij te betrekken. Zoals de gehele bevolking. De burgemeester wordt dus nu al gekozen. Door een klein clubje, dat klopt, maar wat is daar tegen.
 

Maar er is meer, dat pleit voor het huidige proces.  De kwaliteit van de burgemeester voor de functie staat voorop, niet zijn politieke kleur. Hij of zij komt - bijna altijd - van buiten de gemeente; nodig voor de distantie ten opzichte van alle partijen. Benoeming in plaats van verkiezing voorkomt dat de burgemeester anderen iets verschuldigd is, die hem steunden bij zijn benoeming. Benoeming via het huidige systeem levert een stabiele en constante factor in het college op. Ook zal benoeming de steun opleveren van de gehele raad in plaats van een – politiek - deel ervan. Het opstellen van profielschets en vertrouwenscommissies geven politieke partijen voldoende invloed. Daarnaast zijn burgers niet geïnteresseerd in wie de burgemeester wordt maar wel in de resultaten van zijn taakuitoefening. Maar die is afhankelijk van de wijze van politiek bedrijven van het college van Burgemeester en wethouders. Wel kan de burgemeester in het huidige bestel voorwaardenscheppend een belangrijke rol vervullen. Die rol als bindende schakel tussen verschillende politieke stromingen is essentieel en haal hem dus niet in de politieke veld. En ga hem zeker niet echt kiezen en nooit op een eigen programma. Dan is zijn waardevolle rol volledig uitgespeeld. Red de benoemde burgemeester.
 

Daan Sanders

Organisatieantropoloog ,oud-wethouder, voorzitter vertrouwenscommissie

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door ernst (politieambtenaar) op
Inderdaad een goede beschrijving van de procedure. De verwijzing naar Noord Korea vind ik een non-argument. De raad is democratisch gekozen en er zijn vele vooorbeelden dat de gekozen burgemeester het veld moest ruimen. De kern van de keuze voor een gekozen burgemeester ligt naar mijn mening in de onafhankelijkheid van de burgemeester binnen de lokale besluitvorming. Daarbij kan een benoeming plaatsvinden op basis vam kennis en kunde. Bij een gekozen burgemeester wordt die keuze aan de burger overgelaten. In Canada loopt een iluster voorbeeld van hoe het mis kan gaan. Een burgemeester dient onafhankelijk te zijn en los te staan van lokale beinvloedbaarheid. Ik zit niet te wachten op een plaatselijke melkboer die de burgemeester uithangt, enkel en alleen vanwege zijn of haar vlotte babbel. Juist iemand die bestuurlijke inhoud kan inbrengen en op basis van een goede afwgeging benoemd wordt geeft de garantie voor een degelijke uitvoering van de functie. Die enkeling die door de mand valt daargelaten.
Door Roffel op
Het optreden van Peter Rehwinkel (PvdA, ex burgemeester Groningen) is het beste voorbeeld (maar zeker niet het enige !) waarom de benoemde burgemeester zo snel mogelijk moet worden afgeschaft.
Door Bram op
De schrijver doet zij best om 'de werkelijkheid die onder de regels schuil gaat' te schetsen, helaas komt deze werkelijkheid nog steeds niet binnen en stapt de schrijver in zijn eigen valkuil: het beschrijven van de procedure... Dus snap ik nog steeds niet wat nou de argumenten zijn om de benoemde burgemeester af te schaffen... Ik wacht met smart op een rijtje keiharde argumenten gebaseerd op cultuuronderzoek of vanuit de 'organisatie-antropologie'...
Door regent (bestuurder) op
Het optreden van H. Lenferink, burgemeester van Leiden is het beste bewijs van het belang van een onafhankelijke/ benoemde burgemeester.
Door sybren (ambtenaar) op
Welkom in Noord Korea. Dit is geen pleidoii voor een benoemde burgemeester maar een pleidooi voor een geleide democratie. Op grond van deskundigheid, inzicht en onafhanelijkheid.
Komt bekend voor, was destijds in Oost Europa zeer populair.
Dit stuk is inderdaad vooral een aansproring om zo snel mogelijk burgmeesters door het volk te laten kiezen. Juist vanwege die betrokkenheid en identiteit.
Door Haseena Bakhtali op
Dit artikel beschrijft heel goed waarom een benoemde burgemeester heel snel moet worden afgeschaft. 1. Het stikt van theoretische aannames. 2. Het gaat compleet voorbij aan de praktijk van alledag en 3. Het idee dat een burgemeester vooral schatplichtig is aan zijn eigen politieke partij wordt gewoon ontkend!