of 62284 LinkedIn

‘Stuur meer ambtenaren naar de frontlijn’

Foto: Liesbeth Dingemans
Foto: Liesbeth Dingemans

Het is zijn zwanenzang. Peter Noordanus zwaait op 1 maart af als voorzitter van het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO). Ook het Aanjaagteam Ondermijning zit aan het eind van zijn periode. Vandaag presenteert Noordanus het adviesrapport ‘Preventie met gezag’, waarin hij pleit voor een sterkere rol van de gemeente in de frontlijn. ‘Ambtenaren en justitie moeten zichtbaarder zijn in de wijk. De overheid is nu vaak te afstandelijk.’

Waar roept uw manifest toe op?
‘Dit adviesrapport werkt de preventieve strategie tegen ondermijning uit voor de Nederlandse steden. Dat moet voorkomen dat jongeren de criminaliteit in worden gezogen. Het eerdere ‘Pact voor de rechtsstaat’ was het bredere verhaal over handhaving als één overheid om de drugsindustrie te lijf te gaan. Het leek me verstandig nu voor een nieuw kabinet de preventiestrategie uit te diepen. Er komt immers een nieuwe wijkaanpak en we staan voor een keuze. Dan zul je goed koers moeten bepalen. Het gaat niet alleen om achterstanden wegwerken en empoweren van kwetsbare groepen in zwakke wijken, maar ook het inzicht dat wijken vaak criminele kansenzones zijn. Wil je succesvol zijn, dan zul je een link moeten leggen tussen de aanpak van sociale problemen en het terugdringen van criminaliteit. Maar het mag niet vrijblijvend zijn. Terugkijkend op eerdere wijkaanpakken zie ik veel vrijblijvendheid. We moeten daarom het justitieel handhavingsinstrumentarium verbinden met de sociale wijkaanpak.’

Maatwerk in de wijk door naast onderwijs, wonen en werk ook in te zetten op veiligheid, schrijft u. Hoe krijg een stevige wijkaanpak voor elkaar?
‘Ik heb geput uit essays van het Verwey-Jonkerinstituut. Mijn advies is een afscheidscadeautje aan bestuurlijk Nederland, maar is natuurlijk ook gericht op de nieuwe kabinetsperiode. Ik heb gekeken naar Denemarken, waar ze ook een stevigere wijkaanpak in het sociaal domein hebben ingezet, maar wel met een ruimhartiger informatiedeling dan in Nederland, terwijl ze zich daar aan dezelfde AVG moeten houden. Dat zijn leerpunten. Er zijn verschillend methoden voor stevigheid: voor een meer zichtbare overheid in de wijken moeten we de gemeentelijke frontlijnkant verbeteren. Voor het sociaal domein bestaat nu een maatwerkregeling. Ik stel voor om dat systeem beter te verankeren. We moeten frontlijnambtenaren meer ruimte geven om een persoonsgerichte aanpak concreet vorm te geven.’

Maar u wilt ook meer inzet van de wijkagent en meer lokale recherche in de wijk.
‘Ja, ook justitiële partijen moeten zichtbaarder worden in de wijk, zoals wijkagenten. Daar moeten er meer van komen. Dat vergt een stevige investering in digitale en gewone wijkgerichte politie. Dat geldt ook voor de zichtbaarheid en aanwezigheid van het OM met gebiedsofficieren en in veiligheidshuizen. Neem die kwetsbare jongeren maar mee in de veiligheidsaanpak met een hulpaanbod onder strafrechtelijk geautoriseerde voorwaarden. Dat kan in Top-X aanpakken, naar het model van Eberhard van der Laan. Dat is echt nodig in de toekomst. In deze kabinetsperiode is met regionale versterkingsplannen 100 miljoen euro uitgegeven aan de aanpak van ondermijning. Daar zitten een aantal projecten bij die kansen bieden en die we kunnen uitrollen om een stevige wijkenaanpak te krijgen. Vanuit de reclassering komen eveneens goede ideeën voor de komende kabinetsperiode. Dat is ook een partij met bevoegdheden die met enig gezag klanten de goede kant op kan sturen. Die zou je kunnen voegen bij sociale wijkteams. Dat geldt ook voor de Raad voor de Kinderbescherming.’

Rechtspraak in de wijk wordt op sommige plekken toegepast. Werkt dat goed naar uw idee?
‘Dat is ook belangrijk in de aanpak. De overheid moet ook bij de rechtspraak in de wijk aanwezig zijn. Daar zijn pilots mee gaande in Eindhoven en Rotterdam vanuit de ervaring van de community court aanpak in Brooklyn, New York. Ook Amsterdam wil ermee beginnen. We kunnen dat veelbelovende spoor uitwerken en sterker maken. Als overheid willen we helpen, maar we dienen ook normatief aanwezig zijn. Hen het goede pad laten kiezen en niet het verkeerde pad op laten gaan. Met een vorm van wijkrechtspraak breng je bestuur en rechtspraak dichterbij de burger. Niet hoogpolig, maar gewoon in het buurthuis: zo zit het recht in elkaar. Zo gaan we het doen. Een soort Frank Visser, maar dan in het echt. Ik geloof daarin. Nu is de overheid vaak te afstandelijk.’

Wie moet dat allemaal financieren?
‘Voor de komende kabinetsperiode moet er 400 miljoen structureel extra naar ondermijning, waarvan 100 miljoen naar de preventieve aanpak. Dat is geen overdreven bedrag als je ziet dat de miljarden de afgelopen tijd over de toonbank vliegen. Ik weet dat steden graag een stevige aanpak willen. Burgemeesters willen het, wethouders willen het. Maar het moet geen kopie worden van de vorige releases, want daar heerste teveel vrijblijvendheid. We moeten geen kortademige aanpak, maar een langjarige structurele aanpak hebben. Hopelijk met een brede lumpsumuitkering voor een aantal stedelijke gebieden, waar een deel van de 100 miljoen is onderdeel van is. De rest van het gevraagde budget is voor de extra inspanningen voor justitiële ketenorganisaties zoals de Nationale Politie, het OM en de Reclassering.’

En wat zijn uw verwachtingen voor de toekomstige financiering van de lokale aanpak als u naar de verschillende verkiezingsprogramma’s kijkt?
‘Sommige partijen vertalen ons programma naar hun eigen programma, zoals CDA en ChristenUnie. Andere partijen pakken elementen eruit stevig op, zoals de VVD op handhaving en de PvdA aan de preventiekant. We zien de ideeën uit het ‘Pact voor de rechtsstaat’ dus vrij breed terug in de verkiezingsprogramma’s. De wijkaanpak van Rutte 1 is te snel uit handen gegeven, behalve in Rotterdam-Zuid. In sommige wijken zijn juist nu meer criminele kansen. Er is dus alle aanleiding voor een vernieuwende aanpak waar veiligheid en het sociale domein beter met elkaar wordt verbonden. En als je het dan doet, moet je het ook goed doen.’

Hoe ziet u samenwerking met private partijen (woningcorporaties, scholen, sportverenigingen)  voor u. Mogen zij wel informatie delen?
‘De Deense aanpak is hierin ruimhartiger dan in Nederland. Dat is hier een groot knelpunt, maar er liggen wel degelijk mogelijkheden, ook voor samenwerking met private partijen. De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch is in zijn regio op een stevige manier met scholen aan de slag. Zo kunnen zij de populatie die de criminaliteit in wil samen aanpakken. Er is het project ‘Straatwaarde’ in Midden-Nederland, waar ‘buurtprinsen’ stevig strafrechtelijk worden aangepakt en meelopers een traject richting scholing, werk en empowerment krijgen. Mijn tip voor een nieuw kabinet is: steek je licht wat betreft gegevensdeling eens op in Denemarken.’

En wat moet ik me voorstellen bij ambtenaren in de frontlijn laten werken? Waarom is dat zo belangrijk?
‘Dat is de zichtbare overheid, het gezag. Je hebt het dan over een type ambtenaar die een verkokerde bureaucratie aankan. Een ambtenaar met gezag die bij een multiprobleemsituaties zegt: hier is de oplossing. Een gemandateerde ambtenaar ook. In Nederland zijn daar best al veel voorbeelden van en de maatwerkregeling in het sociaal domein biedt ook mogelijkheden. Zij gaan probleemgericht aan de slag en regelen het aan de overheidskant. Die doorzettingsmacht moet je binnen gemeenten dan wel doorvoeren. De tool ervoor is al beschikbaar, dus als je dat meeneemt in je wijkaanpak, dan geef je de 'frontlijners' ruimte en kracht om oplossingen te zoeken. De vrijblijvendheid moet er aan twee kanten af. Aan beide kanten moet er dan wel worden geleverd.’

Het Aanjaagteam Ondermijning houdt op 1 april op te bestaan. Heeft het aanjagen opgeleverd wat u ervan had verwacht?
‘De afgelopen kabinetsperiode was een tijd van mobilisatie, waarin het openbaar bestuur zich meer is gaan bezighouden met de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit. Het probleem is natuurlijk niet in vier jaar weggewerkt. Vooral het commitment van het lokaal bestuur is groter geworden. Rotterdam was al goed bezig, maar ook in andere steden zoals in Amsterdam en in Midden-Nederland zijn ze goed op weg. Er is de afgelopen periode sprake geweest van veel uitvinderschap bijvoorbeeld in de aanpak van maritieme smokkel in havens in Noord-Brabant en Noord-Holland en ook breder in de logistieke keten. We moeten wel opletten. We zijn slecht in van elkaar leren, dus het delen van opgedane kennis kan bepaald beter. Het LIEC kan daar een stevig rol in pakken, er is al een Kennisplatform Ondermijning beschikbaar voor alle overheden. Daarnaast worden de huidige projecten incidenteel gefinancierd. Structurele bekostiging is belangrijk, als je wilt dat dit doorgaat: put your money, where your mouth is.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners