of 64621 LinkedIn

Onafhankelijk aanjager op ondermijning ‘gamechanger’

Een onafhankelijke aanjager in het complexe veld van ondermijning heeft meerwaarde en kan zelfs worden beschouwd als een ‘gamechanger’. Dat staat in ‘We geven het stokje door’, een terugblik op de drie jaar dat het Aanjaagteam Ondermijning (ATO) en het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO) actief waren. De uitgave is vooral gemaakt om te reflecteren, ervan te leren en om over te dragen.

Een onafhankelijke aanjager in het complexe veld van ondermijning heeft meerwaarde en kan zelfs worden beschouwd als een ‘gamechanger’. Dat staat in ‘We geven het stokje door’, een terugblik op de drie jaar dat het Aanjaagteam Ondermijning (ATO) en het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO) actief waren. De uitgave is vooral gemaakt om te reflecteren, ervan te leren en om over te dragen.

Zoeken naar oplossingen
Het oogmerk van de aanpak met het SBO en ATO waren bewustwording, krachten bundelen en samen de schouders eronder, ofwel: het organiseren van één brede maatschappelijke beweging tegen ondermijning. In de terugblik wordt vastgesteld dat het strategisch beraad en het aanjaagteam bij hardnekkige knelpunten in de uitvoering ‘partners’ waren in het zoeken naar oplossingen. ‘We zijn het onszelf verplicht om ervoor te zorgen dat de recent door de minister van Justitie en Veiligheid aangestelde directeur-generaal ondermijning hier haar voordeel mee kan doen, evenals alle andere partners in het veld voor een toekomstbestendige aanpak van ondermijning.’

Toekomstagenda
Het begon in juli 2017 toen politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, Regioburgemeesters en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Financiën en (het toenmalige) ministerie van Veiligheid en Justitie samen de Toekomstagenda Ondermijning opstelden. Weliswaar waren op veel plaatsen in het land interessante en innovatieve aanpakken ontwikkeld, die breder toepasbaar waren, maar van structureel optreden als ‘één overheid’ was volgens de genoemde partijen nog onvoldoende sprake. Unanieme conclusie was dan ook dat een meer toekomstbestendige aanpak van ondermijning vereist was. ‘Intensievere samenwerking tussen verschillende publieke en private instanties’ was vanaf toen het streven voor doorontwikkeling van de aanpak van ondermijning, stond in het regeerakkoord van Rutte-III. Daarin was een belangrijke rol weggelegd voor het ATO en SBO.

Rode draad-thema’s
Met het aanjaagteam ging de aanpak van ondermijning van een veelheid aan losse initiatieven naar één brede beweging en ging men van de focus op ondermijnende criminaliteit naar een focus op het brede maatschappelijke probleem ondermijning. Ook ging de tendens van de eerste ‘awareness’ en samenwerking naar één overheidsoptreden, naar ‘doen’ en het vergroten van de zogenoemde integrale slagkracht van de overheid. Gaandeweg het proces kwam er meer duidelijkheid in de focus van het ATO en SBO via de ‘rode draad-thema’s’. Daarbij stonden een aantal maatschappelijke doelstellingen voor het aanjaagteam centraal: verminderen van het criminele ondernemersklimaat in Nederland, verkleinen van de maatschappelijke voedingsbodem voor ondermijnende criminaliteit en het herstellen van het vertrouwen in de overheid.

Sparringpartner
Het aanjaagteam legde zich concreet toe op vijf thema’s. De versterkingsplannen fungeerden als ‘motor’ voor de ondermijningsaanpak in de regio’s. Het aanjaagteam ondersteunde en adviseerde de RIEC’s bij het opstellen en uitvoeren van de versterkingsplannen en vervulde ook een ‘liaisonfunctie’ naar de diverse regio’s en de RIEC’s. Een tweede spoor was het actief aanpakken van knelpunten in de uitvoering door soms als ‘sparringpartner’ van uitvoerders te fungeren en soms door knelpunten via het SBO bij relevante partners te agenderen. Dat mondde uit in publicaties als ‘Mee(r) doen met Damocles’ en het ‘privacy-protocol intragemeentelijke informatiedeling’. Niet alle knelpunten zijn opgelost. Een registratieplicht voor ‘witwasgevoelige’ pleziervaartuigen is bijvoorbeeld nog in onderzoek.

Pact voor de Rechtsstaat
Een derde speerpunt was het creëren van ‘een lerende overheid’ rondom ondermijning. Er kwam een landelijke kennisbank met een kennisplatform ondermijning, er werden kenniskringen georganiseerd en een quickscan gemaakt van wat de verschillende teams van de ‘Organized Crime Field Labs’ van 2014 tot en met 2019 concreet hadden opgeleverd aan lessen en handreikingen. Het ‘aanjagen’ betekende ook visieontwikkeling over de vraag wat nodig is voor een toekomstbestendige aanpak van ondermijning: vooral doorgaan op de ingeslagen weg of ook echt andere keuzes maken? De inzet was om die discussie stevig(er) op de politieke agenda te krijgen. Een voorbeeld hiervan is het ‘Pact voor de Rechtsstaat’ dat ook door politiek Den Haag gretig werd aangehaald en op de politieke agenda gezet.

Boost
Tot slot heeft het aanjaagteam een ‘boost’ gegeven aan de aanpak van ondermijning via acties op twaalf inhoudelijke rode draad-thema’s, waaronder de weerbare samenleving en de wijkenaanpak, een ‘ondermijningsproof’ APV, de focus op ‘financieel’, logistieke knooppunten en mainports en ondermijning in het buitengebied. Naar eigen zeggen is er pas een ‘bescheiden begin’ gemaakt met het goed organiseren van publiek-­private samenwerking, want ‘daar is nog veel winst te behalen.’ Wel bereikt na drie jaar aanjaagteam is dat wegkijken van de ernst en omvang van ondermijning, en wat het vraagt om het tij te keren, niet meer mogelijk is. De ‘awareness’ is politiek-bestuurlijk, in regio’s, bij branches en bij burgers vergroot. Daarnaast is de aanpak van ondermijning over de volle breedte en op specifieke onderdelen versterkt en versneld en kwam er meer onderlinge en integrale verbinding in de aanpak van ondermijning, zoals de RIEC-samenwerking toont, vertelt de terugblik.

Ploeterwerk
Toch moeten de partijen nog beter leren werken als ‘1-overheid’. Het ‘werken aan samenwerken’ vraagt volgens het aanjaagteam daarom blijvende aandacht. De relatie ‘Den Haag-regio’ wordt apart genoemd. Dit zijn nog te vaak twee verschillende werelden, ‘die soms lastig samenkomen’. Focus op de uitvoering is in de Haagse context ook ‘geen vanzelfsprekendheid’. Er is vaak meer aandacht voor grote drugsvangsten en strafzaken dan op de nuttige kleinere interventies. ‘Het waarderen van zowel de ‘game changers’ als het ploeterwerk is van belang.’

Trial and error
Het lerend vermogen moet omhoog. maar de belangrijkste opgave voor de komende jaren is om de aanpak te verbreden en bijvoorbeeld bruggen te slaan vanuit het veiligheidsdomein naar het sociaal domein. Daarbij vraagt een succesvolle aanpak van ondermijning een bepaalde ‘can do-mentaliteit’: lef om te experimenteren en grenzen op te zoeken. ‘Ruimte voor “trial and error” hoort hier ook bij.’ Een belangrijke conclusie is dat een ‘onafhankelijke aanjaagfunctie’ in de complexe materie en het complexe veld van ondermijning meerwaarde heeft. Het wordt zelfs een ‘gamechanger’ genoemd. ‘Een onafhankelijk aanjager is bij uitstek in de positie om in deze uitdagende setting doorbraken te forceren en koers te houden.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ron (Adviseur) op
Ben benieuwd. Ik bespeur meestal niet de wil om het te zien en de daadkracht er iets aan te doen.
Zo moeilijk is het niet om de tekenen van ondermijning te zien. Onwaarschijnlijke bedrijven op een A locatie ( kapper, supermarkt). Bedrijfsovernames met schimmige finacieringsconstructies, overconcentratie van een bepaalde bedrijfstak in een stad, oude industrie of agrarische complexen met onbekend gebruik( praat eens met de buren. Die hebben wel vermoedens).
We hebben de ogen en oren wegbezuinigd. wijkagenten, buurtcoaches, fiscaal surveillanten en welzijnswerkers zijn er steeds minder. De overheid trekt zich steeds meer terug uit het sociale domein.
Dan krijgt ondermijning vrij spel.

Vacatures

Van onze partners